Η κατάσταση που αντιμετωπίζουν σήμερα οι μισθωτοί στην Ελλάδα έχει σαφή πολιτική προέλευση και συγκεκριμένα χαρακτηριστικά. Πρόκειται για το αποτέλεσμα επιλογών που διαμορφώνουν ένα περιβάλλον στο οποίο η μισθωτή εργασία αδυνατεί να εξασφαλίσει αξιοπρεπή διαβίωση, ενώ η στέγη εξελίσσεται σε αγαθό περιορισμένης πρόσβασης. Το πλαίσιο αυτό συνδέεται άμεσα με την κυβερνητική πολιτική των τελευταίων ετών.
Τα στοιχεία του Ινστιτούτου Εργασίας της ΓΣΕΕ αποτυπώνουν με ακρίβεια την έκταση του προβλήματος. Οι εργένηδες μισθωτοί δαπανούν έως και το 51% του εισοδήματός τους αποκλειστικά για στέγαση. Το ποσοστό αυτό αφορά μόνο την κάλυψη της βασικής ανάγκης κατοικίας, σε συνθήκες στασιμότητας των μισθών, υποχώρησης της αγοραστικής δύναμης και διαρκούς ακρίβειας.
Η μισθωτή εργασία έχει απολέσει τον ρόλο της ως μέσο σταθερότητας και κοινωνικής προοπτικής. Μετά την κάλυψη του ενοικίου, των λογαριασμών, της ενέργειας και των βασικών ειδών διατροφής, το διαθέσιμο εισόδημα εξαντλείται. Η καθημερινότητα οργανώνεται γύρω από την εκπλήρωση υποχρεώσεων, χωρίς περιθώρια αποταμίευσης ή σχεδιασμού ζωής.
Η πραγματικότητα αυτή επηρεάζει άμεσα τη δημογραφική και κοινωνική δυναμική της χώρας. Νέοι άνθρωποι παραμένουν στο πατρικό τους σπίτι μέχρι την τέταρτη δεκαετία της ζωής τους. Η οικογενειακή συγκρότηση μετατίθεται χρονικά. Η μετανάστευση εμφανίζεται ως διέξοδος για όσους διαθέτουν αυτή τη δυνατότητα. Το οικονομικό βάρος κατανέμεται άνισα και πλήττει ιδιαίτερα τους εργένηδες μισθωτούς.
Στο πεδίο της στέγασης, η εικόνα επιδεινώνεται από την απουσία συνεκτικής πολιτικής. Η άνοδος των ενοικίων εξελίσσεται χωρίς ουσιαστικούς περιορισμούς. Η κατοικία εντάσσεται σε επενδυτικά σχήματα, χρηματοοικονομικά εργαλεία και βραχυχρόνιες μισθώσεις. Οι μισθωτοί καλούνται να απορροφήσουν το κόστος αυτής της μετάβασης, χωρίς θεσμική προστασία.
Όταν η στέγαση απορροφά πάνω από το μισό εισόδημα ενός εργαζόμενου, η λειτουργία της αγοράς εργασίας αποδυναμώνεται. Όταν ο μισθός επαρκεί μόνο για τα απολύτως αναγκαία, η οικονομική ανάπτυξη χάνει το κοινωνικό της περιεχόμενο. Το φαινόμενο αυτό αποκτά διαρθρωτικά χαρακτηριστικά και επηρεάζει το σύνολο της κοινωνίας.
Στο δημόσιο πεδίο καταγράφεται η ανάγκη για πολιτικές που συνδέουν τους μισθούς με το πραγματικό κόστος ζωής, για θεσμική προστασία της πρώτης κατοικίας και των ενοικιαστών, για ρύθμιση της αγοράς ενοικίων, για ανάπτυξη κοινωνικής στεγαστικής πολιτικής και για αντιμετώπιση της κερδοσκοπίας στη στέγη. Στον ίδιο άξονα εντάσσεται η απαίτηση για εργασία με αξιοπρεπείς αποδοχές και κατοχυρωμένα δικαιώματα.
Η δυνατότητα των πολιτών να ζουν με αξιοπρέπεια στον τόπο τους αποτελεί βασικό δείκτη κοινωνικής συνοχής. Η εργασία και η στέγη συνδέονται άμεσα με τη δημοκρατική λειτουργία και τη βιωσιμότητα της κοινωνίας. Η διαρκής οικονομική πίεση στους μισθωτούς επηρεάζει καθοριστικά το συλλογικό μέλλον της χώρας.
Κορίνα Τριανταφύλλου
