Μέχρι και τον προηγούμενο αιώνα, μια τέτοια είδηση θα προκαλούσε έντονη αντίδραση. Σήμερα φαίνεται να περνά σχεδόν απαρατήρητη. Η βάση εισαγωγής στις Φιλολογικές Σχολές των πανεπιστημίων στις τελευταίες πανελλαδικές εξετάσεις σημείωσε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, κυμαινόμενη γύρω από το 11 και το 8,5.
Η κατάσταση περιορίστηκε από την εφαρμογή της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής, η οποία αποκλείει τις πολύ χαμηλές επιδόσεις. Σχολές που μέχρι το 2000 απαιτούσαν υψηλές βαθμολογίες δέχονται πλέον φοιτητές με λιγότερα από 9.000 μόρια, ενώ πολλές μένουν με δεκάδες κενές θέσεις λόγω περιορισμένου ενδιαφέροντος από τους υποψηφίους.
Η εικόνα ξεκινά από τα χρόνια της υποχρεωτικής εκπαίδευσης, όπου παρατηρούνται σοβαρές αδυναμίες στη χρήση της γλώσσας, στη κατανόηση κειμένων και στην Ιστορία. Τα σχολικά βιβλία και οι μέθοδοι διδασκαλίας συμβάλλουν από νωρίς στην απομάκρυνση των μαθητών από βασικές γνώσεις και στην απομυθοποίηση των εκπαιδευτικών. Ένας σημαντικός αριθμός μαθητών με κενά δυσχερώς καλύψιμα θα συνεχίσει στα πανεπιστήμια για να γίνει φιλόλογος.
Εκεί θα αντιμετωπίσει την πραγματικότητα της διδασκαλίας, με περιορισμένες επαγγελματικές προοπτικές, αφού οι διορισμοί καθυστερούν και οι περισσότεροι θα στραφούν σε εναλλακτικές μορφές εργασίας, όπως ιδιαίτερα μαθήματα, φροντιστήρια ή προσωρινές θέσεις εργασίας. Το σώμα των φιλολόγων χαρακτηρίζεται από ανασφάλεια και περιορισμένη σταθερότητα, στοιχεία που επηρεάζουν τον τρόπο που μπορεί να διδάξει και να εμπνεύσει τους μαθητές.
Στην ανώτατη εκπαίδευση, τα ζητήματα οργάνωσης των σπουδών και των αντικειμένων διδασκαλίας παραμένουν ανοιχτά. Δεν έχει καθοριστεί με σαφήνεια πώς οι ανθρωπιστικές σπουδές συνδέονται με την κοινωνία και την οικονομία, ποια μαθήματα είναι απαραίτητα σε άλλους τομείς της δημόσιας διοίκησης, ποιοι αριθμοί φοιτητών χρειάζονται και ποια σχολή θα τους προετοιμάσει για να υπηρετήσουν αυτές τις ανάγκες.
Η αβελτηρία αυτή είναι εγκληματική. Διότι αφορά υπαρξιακά ζητήματα της εθνικής υπόστασης και επιβίωσης στο μέλλον. Ποιοι θα μαθαίνουν στα παιδιά Γλώσσα και Ιστορία; Ενδιαφέρουν την κοινωνία μας οι ανθρωπιστικές επιστήμες και οι αξίες που εμπεριέχονται σε αυτές; Αν ναι, με ποιον τρόπο προσπαθούμε να τις συνδέσουμε με το σήμερα και να τις καταστήσουμε κτήμα νεότερων γενεών; Πώς διαχειριζόμαστε τον πολιτισμό μας; Έως πού μπορούμε να φτάσουμε δίχως αυτόν;
