Τέσσερις χώρες ζητούν χρήση ρωσικών assets για Ουκρανία

Τέσσερα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ολλανδία, η Πολωνία, η Ισπανία και η Σουηδία, έθεσαν εκ νέου επί τάπητος το ζήτημα της αξιοποίησης των δεσμευμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων για τη στήριξη της Ουκρανίας. Με κοινή επιστολή τους προς την επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας, και την Ιρλανδή υπουργό Εξωτερικών, Χέλεν ΜακΕντί, η οποία ασκεί την εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου, οι τέσσερις υπουργοί ζητούν να επανέλθει το θέμα στην ημερήσια διάταξη της επικείμενης συνόδου των υπουργών Εξωτερικών της Ένωσης, που έχει προγραμματιστεί για την 1η και 2α Σεπτεμβρίου στην Ιρλανδία.

Η πρωτοβουλία αυτή έρχεται εν μέσω εκτιμήσεων ότι η υφιστάμενη οικονομική ενίσχυση προς το Κίεβο δεν επαρκεί για να καλύψει τις ανάγκες του πολέμου. Στην επιστολή, την οποία επικαλείται το πρακτορείο Reuters, υπογραμμίζεται ότι, παρά τη συμφωνία του περασμένου Δεκεμβρίου για τη χορήγηση δανείου ύψους 90 δισεκατομμυρίων ευρώ για τα έτη 2026 και 2027, η Ουκρανία χρειάζεται περισσότερη χρηματοδοτική στήριξη, τόσο σε βραχυπρόθεσμο όσο και σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα.

Οι τέσσερις υπουργοί διατυπώνουν την άποψη ότι έχει έρθει η στιγμή να εξεταστούν εκ νέου οι τρόποι με τους οποίους μπορούν να αξιοποιηθούν τα ακινητοποιημένα ρωσικά κεφάλαια προς όφελος της Ουκρανίας. Υπενθυμίζεται ότι μετά την έναρξη της ρωσικής εισβολής τον Φεβρουάριο του 2022, η Ένωση έχει δεσμεύσει περίπου 210 δισεκατομμύρια ευρώ που ανήκουν στη ρωσική κεντρική τράπεζα. Από αυτό το ποσό, περίπου 185 δισεκατομμύρια ευρώ βρίσκονται υπό τον έλεγχο του βελγικού αποθετηρίου τίτλων Euroclear, γεγονός που καθιστά το Βέλγιο κομβικό παράγοντα σε οποιαδήποτε σχετική συζήτηση.

Η συγκεκριμένη πρόταση έρχεται να αναβιώσει ένα σχέδιο που είχε κατατεθεί πέρυσι από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Το σχέδιο εκείνο προέβλεπε τη χρησιμοποίηση των ρωσικών κεφαλαίων για τη χορήγηση δανείου έως και 165 δισεκατομμυρίων ευρώ στην Ουκρανία, με την αποπληρωμή του να εξαρτάται από την καταβολή πολεμικών αποζημιώσεων από τη Ρωσία στο μέλλον. Ωστόσο, η πρόταση αυτή προσέκρουσε στην άρνηση του Βελγίου, το οποίο εξέφρασε επιφυλάξεις ως προς τις εγγυήσεις που θα είχε έναντι πιθανών νομικών προσφυγών και αξιώσεων αποζημίωσης από τη ρωσική πλευρά.

Ως αποτέλεσμα, το αρχικό σχέδιο εγκαταλείφθηκε και αντικαταστάθηκε από το δάνειο των 90 δισεκατομμυρίων ευρώ, το οποίο στηρίζεται από τον προϋπολογισμό της Ένωσης. Παρόλα αυτά, οι τέσσερις χώρες θεωρούν ότι το ποσό αυτό δεν αρκεί και ότι πρέπει να διερευνηθούν νέες επιλογές. Στην επιστολή τους, προτείνουν στην Επιτροπή να αναθέσει στους τεχνικούς εμπειρογνώμονές της, σε στενή συνεργασία με τα κράτη-μέλη, τη μελέτη εναλλακτικών σεναρίων για την αξιοποίηση των δεσμευμένων περιουσιακών στοιχείων.

Αβεβαιότητα για την έκβαση των διαπραγματεύσεων

Παρά την ανανεωμένη πίεση, διπλωματικές πηγές εκφράζουν αμφιβολίες για το κατά πόσο οι συνομιλίες θα καταλήξουν σε συμφωνία, καθώς η θέση του Βελγίου παραμένει αμετάβλητη. Το ζήτημα αποκτά πρόσθετη πολυπλοκότητα ενόψει των διαπραγματεύσεων για τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ για την περίοδο 2028-2034, ο οποίος θα πρέπει να συμπεριλάβει και τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας.

Ορισμένοι αξιωματούχοι εκτιμούν ότι η συζήτηση για τα ρωσικά assets θα μπορούσε να αποκτήσει νέα δυναμική μέσα από αυτή τη διαδικασία, καθώς όσο περισσότερα κεφάλαια αντλούνται από εναλλακτικές πηγές, τόσο μικρότερη θα είναι η επιβάρυνση για τους Ευρωπαίους φορολογούμενους. Άλλοι, ωστόσο, τονίζουν ότι τα χρήματα αυτά θα ήταν προτιμότερο να χρησιμοποιηθούν άμεσα για την ενίσχυση της άμυνας της Ουκρανίας και την αντιμετώπιση της ρωσικής επιθετικότητας, παρά να παραμείνουν δεσμευμένα έως το τέλος του πολέμου για την ανοικοδόμηση της χώρας.

Χαρακτηριστική είναι η δήλωση του Πολωνού υπουργού Εξωτερικών, Ράντοσλαβ Σικόρσκι, ο οποίος υποστήριξε ότι η Ρωσία δεν πρόκειται να ανακτήσει τα κεφάλαια αυτά πριν καταβάλει αποζημιώσεις. Ως εκ τούτου, όπως ανέφερε, είναι προτιμότερο να διοχετευθούν για τον τερματισμό της επιθετικότητας, δηλαδή για την άμυνα της Ουκρανίας, παρά να αναμένεται το τέλος του πολέμου για να δαπανηθούν σε έργα ανασυγκρότησης.