Την εφαρμογή του νόμου 5221/2025 σηματοδοτεί η 1η Μαΐου 2026, εισάγοντας σημαντικές τροποποιήσεις στο καθεστώς των ακινήτων και των μισθώσεων. Η νέα νομοθεσία θεσπίζει μια ταχύτερη διαδικασία για την απόδοση των μισθίων μετά την ολοκλήρωση της συμβατικής τους διάρκειας. Σύμφωνα με την Πανελλήνια Ομοσπονδία Ιδιοκτητών Ακινήτων (ΠΟΜΙΔΑ), η ρύθμιση αποσκοπεί στην κάλυψη χρόνιων ελλείψεων του συστήματος, επιδιώκοντας ταυτόχρονα την ισορροπία μεταξύ των δικαιωμάτων των εκμισθωτών και των μισθωτών.
Οι βασικές αλλαγές στη διαδικασία απόδοσης
Η κεντρική καινοτομία της νομοθεσίας αφορά την επέκταση της δυνατότητας έκδοσης διαταγής απόδοσης ακινήτου λόγω λήξης της μίσθωσης. Το μέτρο αυτό καλύπτει πλέον τόσο τις συμβάσεις ορισμένου χρόνου όσο και τις αορίστου, αποτελώντας ένα εργαλείο που παλαιότερα περιοριζόταν αποκλειστικά στις περιπτώσεις οφειλής μισθωμάτων. Η συγκεκριμένη παρέμβαση αίρει την ανάγκη για προσφυγή στις χρονοβόρες τακτικές δικαστικές οδούς, οι οποίες συχνά οδηγούσαν σε πολυετείς καθυστερήσεις για την ανάκτηση της χρήσης των ακινήτων.
Μέσω της νέας ρύθμισης, οι ιδιοκτήτες αποκτούν ένα σαφές και περιορισμένο χρονοδιάγραμμα για την επανάκτηση του ακινήτου τους. Παράλληλα, ο νόμος ορίζει ένα συγκεκριμένο πλαίσιο προστασίας για τους ενοικιαστές, εξασφαλίζοντας τον απαραίτητο χρόνο για τη μεταστέγασή τους χωρίς τον κίνδυνο αιφνιδιασμού από την πλευρά του ιδιοκτήτη.
Το χρονοδιάγραμμα και οι δικλείδες ασφαλείας
Η διαδικασία προβλέπει μια συνολική διάρκεια περίπου έξι μηνών από την έναρξη των ενεργειών έως την τελική αποχώρηση του μισθωτή. Το διάστημα αυτό περιλαμβάνει μια τρίμηνη εξώδικη προθεσμία που προηγείται της έκδοσης της διαταγής, καθώς και μια επιπλέον δίμηνη περίοδο για την ολοκλήρωση της εκτέλεσης. Η συγκεκριμένη χρονική πρόβλεψη κρίνεται απαραίτητη ώστε οι ενοικιαστές να οργανώσουν ομαλά τη μετακίνησή τους σε νέα κατοικία.
Οι μισθωτές διατηρούν πλήρως το δικαίωμα δικαστικής άμυνας μέσω της άσκησης ανακοπής κατά της διαταγής ή της κατάθεσης αιτήσεων ασφαλιστικών μέτρων. Οι προβλέψεις αυτές στοχεύουν στη διασφάλιση των πολιτών που βρίσκονται σε κατάσταση πραγματικής ανάγκης, αποτρέποντας την καταχρηστική εφαρμογή του νόμου. Για τους ιδιοκτήτες, η επιλογή αυτή αποτελεί εναλλακτική της παραδοσιακής αγωγής στο Πρωτοδικείο, η οποία εξακολουθεί να υφίσταται αλλά χαρακτηρίζεται από μεγάλες αναμονές και πολλαπλά ένδικα μέσα.
Προϋποθέσεις εφαρμογής και οικονομικό κόστος
Η ενεργοποίηση των νέων διατάξεων απαιτεί την ύπαρξη εγγράφου μισθωτηρίου ή ψηφιακής δήλωσης στην πλατφόρμα της ΑΑΔΕ, καθώς και την αυστηρή τήρηση των νόμιμων προθεσμιών. Η διαδικασία υλοποιείται μέσω νομικών εκπροσώπων, με τη συμμετοχή πιστοποιημένου δικηγόρου ο οποίος αναλαμβάνει τον έλεγχο της πληρότητας του φακέλου και την έκδοση της σχετικής διαταγής απόδοσης.
Τα έξοδα της διαδικασίας βαρύνουν αρχικά τον ιδιοκτήτη, καλύπτοντας αμοιβές δικηγόρων, δικαστικών επιμελητών και ένα παράβολο ύψους 300 ευρώ. Η δυνατότητα ανάκτησης αυτών των δαπανών από τον μισθωτή παραμένει σε ορισμένες περιπτώσεις αβέβαιη, αποτελώντας σημείο προβληματισμού για τους εκμισθωτές. Από την άλλη πλευρά, οι ενοικιαστές επωφελούνται από την υποχρεωτική προειδοποίηση και τα περιθώρια προσαρμογής χωρίς αρχική οικονομική επιβάρυνση, γεγονός που επιχειρεί να εξισορροπήσει τη σχέση των δύο μερών σε μια περίοδο έντονης στεγαστικής πίεσης.
Το νέο πλαίσιο επιδιώκει τη θέσπιση ευκρινών κανόνων σε μια αγορά που χαρακτηρίζεται από αβεβαιότητα, ενισχύοντας την ασφάλεια των συναλλαγών. Η τελική επίδραση της ρύθμισης στην προσφορά κατοικιών και η ανταπόκρισή της στις πραγματικές συνθήκες της αγοράς θα αξιολογηθεί κατά τους επόμενους μήνες εφαρμογής της.
