Του Μανώλη Κοττάκη
Στον ιστότοπο του ελεγκτικού συνεδρίου, όπου ήταν αναρτημένη την Παρασκευή το απόγευμα η πράξη 06/2026, πράξη του ε΄ κλιμακίου του ακυρωτικού δικαστηρίου, κρύβεται όλο το παρασκήνιο των ελληνοτουρκικών σχέσεων αλλά και της νέας αρχιτεκτονικής της μεσογείου.
Το συγκεκριμένο κλιμάκιο του ανωτάτου ακυρωτικού δικαστηρίου, με πρόεδρο την κυρία Αργυρώ μαυρομάτη, σύμβουλο, και τα μέλη ελισάβετ σαββοργινάκη και βασιλεία χαραλάμπους, παρέδρους, συνεδρίασε στις 22 δεκεμβρίου 2025 και στις 9 ιανουαρίου 2026 για να ελέγξει τη νομιμότητα της σύμβασης του ελληνικού δημοσίου με την chevron και την κοινοπραξία που θα αρχίσουν σύντομα έρευνες για εξορύξεις υδρογονανθράκων σε δύο θαλάσσια οικόπεδα νοτίως της κρήτης. Η γνωμοδότησή του, η οποία βασίστηκε στην κείμενη νομοθεσία, ήταν θετική. Το κείμενο της εγκριτικής πράξης παρουσιάζει τεράστιο ενδιαφέρον για τρεις λόγους:
Ο πρώτος είναι ότι στις σελίδες 18 και 19 της πράξεως δημοσιεύεται το περιεχόμενο μιας εξαιρετικά σημαντικής προσθήκης της τελευταίας στιγμής που έγινε για την προστασία των συμφερόντων του ελληνικού δημοσίου αλλά και των εταιρειών, σε περίπτωση που κατά τη διάρκεια των ερευνών, των εξορύξεων αλλά και της πιθανής εμπορικής εκμετάλλευσης του κοιτάσματος (γίνεται μνεία σε 50.000.000 – 100.000.000 βαρέλια) τεθούν εκτός των αρχικών οικοπέδων περιοχές που ήταν σε ελληνική δικαιοδοσία και μεταβιβαστούν με διεθνή συμφωνία σε άλλη χώρα.
Στη συγκεκριμένη παράγραφο (20) γίνεται αναφορά σε όρους όπως «αναθεώρηση συντεταγμένων νοτίων και πλευρικών ορίων από τον εκμισθωτή» (ελληνική δημοκρατία), «μελλοντική οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και αοζ με διμερή ή πολυμερή συμφωνία», «ηπειρωτική υφαλοκρηπίδα», «μελλοντική διεθνής συμφωνία οριοθέτησης», «αποχώρηση της εταιρείας από μέρος που θα μπορούσε να μην αποτελεί μέρος της ελληνικής υφαλοκρηπίδας ή αοζ», «περιοχές που η ελληνική δημοκρατία δεν θα διαθέτει κυριαρχικά δικαιώματα», «απώλεια οριοθετημένης περιοχής», «παραίτηση ακόμη και αν έχει προσδιοριστεί περιοχή εκμετάλλευσης».
Όλοι οι παραπάνω όροι, που περιγράφουν δυνητικές μελλοντικές εξελίξεις μετά από διαπραγματεύσεις ελλάδας – τουρκίας ή ελλάδας – τουρκίας – αιγύπτου – κυπριακής δημοκρατίας – λιβύης και ψευδοκράτους, προστέθηκαν στο κείμενο της σύμβασης την τελευταία στιγμή, μετά από απαίτηση και των εταιρειών, οι οποίες ήθελαν ξεκάθαρο τοπίο για την εξαιρετικά πιθανή περίπτωση τμήμα των θαλάσσιων οικοπέδων που θα ερευνούν, εξορύσσουν και εκμεταλλεύονται «φύγουν» από την ελληνική δικαιοδοσία και περάσουν στη δικαιοδοσία τρίτης χώρας.
Γι’ αυτό γίνεται μνεία στη σύμβαση, το περιεχόμενο της οποίας θα τεθεί σε διαβούλευση για την κύρωσή της από το ελληνικό κοινοβούλιο, σε ιστορικά φορτισμένους όρους όπως «απώλεια», «παραίτηση», «αναθεώρηση συντεταγμένων» κ.λπ. Σημειωτέον ότι στη σελίδα 13 της πράξης του ελεγκτικού συνεδρίου αποκαλύπτεται ότι τα οικόπεδα στα οποία θα κάνουν τις έρευνές τους οι εταιρείες νοτίως της κρήτης αναφέρονται ως «επίμαχη περιοχή». Στην ουσία περιγράφεται το αποτέλεσμα μιας πολυμερούς διεθνούς διάσκεψης για την ενέργεια. Και υπό αυτήν την οπτική αποκτά εξαιρετικό ενδιαφέρον η επικείμενη επίσκεψη του προέδρου τραμπ στην αθήνα.
Ο δεύτερος λόγος που η ανάγνωση της πράξης του ελεγκτικού συνεδρίου θεωρείται άκρως ενδιαφέρουσα είναι γιατί περιέχονται σε αυτήν λεπτομέρειες για την κοινοβουλευτική διαδικασία κύρωσής της.
Σύμφωνα με το άρθρο 33 της σύμβασης ορίζεται ότι η σύμβαση μίσθωσης υπόκειται σε κύρωση από το κοινοβούλιο, η οποία θα συντελείται μέσω της ενσωμάτωσής της σε ειδικό κυρωτικό νόμο. Η ημερομηνία κατά την οποία η σύμβαση δημοσιεύεται στην εφημερίδα της κυβερνήσεως μετά την κύρωσή της από το ελληνικό κοινοβούλιο θα είναι η ημερομηνία έναρξης ισχύος αυτής». Η κυβέρνηση έχει ανακοινώσει ότι θα καταθέσει τη σύμβαση προς κύρωση στη βουλή τον αύγουστο.
Ο τρίτος λόγος αφορά τα οικονομικά στοιχεία. Στα ανταλλάγματα παραγωγής προβλέπονται στην παράγραφο 15 για την ελληνική δημοκρατία τα εξής ποσά: 1,5 δισ. ευρώ για την πρώτη παραγωγή, 5 δισ. ευρώ όταν η παραγωγή φθάσει τα 50.000.000 βαρέλια και 10 δισ. ευρώ όταν η παραγωγή φθάσει τα 100.000.000 βαρέλια.
Ο τέταρτος λόγος αφορά το βάθος των εξορύξεων. Η κοινοπραξία στην οποία κατακυρώθηκε ο διαγωνισμός δεν δεσμεύτηκε για τα βάθη των γεωτρήσεων. Όπως τονίζεται στη σελίδα 10, «από την πλευρά της κοινοπραξίας διευκρινίστηκε ότι στην παρούσα χρονική συγκυρία δεν μπορεί να δεσμευθεί για συγκεκριμένα συνολικά βάθη των προτεινόμενων ερευνητικών γεωτρήσεων λόγω των αντικειμενικών κενών στην κατανόηση των δυνητικών στόχων και της μεγάλης διακύμανσης βάθους νερού». Η «εστία της κυριακής» δημοσιεύει τρία σημαντικά αποσπάσματα από τη σύμβαση, όπως αυτή αναλύεται από το κλιμάκιο του ελεγκτικού συνεδρίου, και τα συμπεράσματα είναι αποκλειστικά δικά σας. Πρώτη φορά στη σταδιοδρομία μας αντικρίσαμε κείμενα που «μιλούν».
Τι ορίζει η σύμβαση ότι θα συμβεί στην υφαλοκρηπίδα και την αοζ μας αν υπάρξει διεθνής συμφωνία οριοθέτησης
«20. Στις 10.12.2025 διαβιβάστηκε στην επιτροπή αξιολόγησης, από το νομικό τμήμα της «…α.ε.», το …/10.12.2025 εισηγητικό σημείωμα, με θέμα την προσθήκη παραγράφου στο άρθρο 30 των συμβάσεων μίσθωσης για τις θαλάσσιες περιοχές 18 «νότια της κρήτης 1» και «νότια της κρήτης 2». Ειδικότερα, σύμφωνα με το προαναφερθέν σημείωμα, στο εν λόγω άρθρο προστίθεται παράγραφος 3, ως εξής:
«30.3 Οι γεωγραφικές συντεταγμένες των νότιων και πλευρικών ορίων της συμβατικής περιοχής μπορούν να αναθεωρηθούν από τον εκμισθωτή, σε περίπτωση σύναψης συμφωνίας μεταξύ της ελληνικής δημοκρατίας και ενός ή περισσότερων γειτονικών κυρίαρχων κρατών, η οποία οριοθετεί την υφαλοκρηπίδα ή την αποκλειστική οικονομική ζώνη (αοζ) της ελληνικής δημοκρατίας στη συμβατική περιοχή. Σε τέτοια περίπτωση, ο εκμισθωτής θα ενημερώνει αμέσως τον μισθωτή εγγράφως για τη σύναψη της εν λόγω συμφωνίας και τις γεωγραφικές συντεταγμένες της συμφωνηθείσας γραμμής οριοθέτησης.
Σε ημερομηνία που θα καθοριστεί από τον εκμισθωτή στην ανωτέρω κοινοποίηση, η οποία θα προηγείται της ημερομηνίας έναρξης ισχύος της συμφωνίας οριοθέτησης (η «ημερομηνία οριοθέτησης»), το τμήμα της συμβατικής περιοχής που, σύμφωνα με τις διατάξεις της συμφωνίας οριοθέτησης, βρίσκεται πέραν της ηπειρωτικής υφαλοκρηπίδας/αοζ της ελληνικής δημοκρατίας (η «οριοθετημένη περιοχή»), παύει να αποτελεί μέρος της συμβατικής περιοχής και όλα τα δικαιώματα του μισθωτή επί του τμήματος αυτού εκλείπουν, χωρίς να δημιουργούνται δικαιώματα ή αξιώσεις του μισθωτή έναντι του εκμισθωτή σε έξοδα ή αποζημίωση, εκτός από τα οριζόμενα στο παρόν άρθρο 30.
Ο μισθωτής, κατά την ημερομηνία οριοθέτησης, θεωρείται ότι έχει παραιτηθεί από την οριοθετημένη περιοχή, ακόμη και αν η οριοθετημένη περιοχή έχει καταστεί, εν όλω ή εν μέρει, περιοχή εκμετάλλευσης, και πριν από την παραίτηση αυτή και με δικά του έξοδα προβαίνει στις ενέργειες που προβλέπονται στο άρθρο 6.3 της παρούσας σύμβασης, με τον καθαρισμό της οριοθετημένης περιοχής, συμπεριλαμβανομένης της απομάκρυνσης οποιωνδήποτε εγκαταστάσεων και εξοπλισμού που έχουν εγκατασταθεί από τον μισθωτή.
Εντός 30 ημερών από την ημερομηνία οριοθέτησης, ο εκμισθωτής θα αποζημιώσει τον μισθωτή για όλες τις στρεμματικές αποζημιώσεις και τα πρόσθετα ανταλλάγματα που κατέβαλε ο μισθωτής, αναλογικά με το ποσοστό της συμβατικής περιοχής, όπως αυτή ορίζεται κατά την ημερομηνία οριοθέτησης, από την οποία παραιτήθηκε (ή θεωρείται ότι παραιτήθηκε) σύμφωνα με το παρόν άρθρο 30».
