Το Καστελόριζο στο στόχαστρο της «Γαλάζιας Πατρίδας»

Η ταχεία αναβάθμιση των αμυντικών σχέσεων ανάμεσα στην Αίγυπτο και την Τουρκία, με την υπογραφή στρατιωτικού πρωτοκόλλου στο Κάιρο από τους αρχηγούς των ενόπλων δυνάμεων των δύο χωρών, Αχμέντ Χαλίφα και Σελτσούκ Μπαϊρακτάρογλου, προκαλεί σοβαρό γεωπολιτικό συναγερμό για την Ελλάδα. Η εξέλιξη αυτή καταγράφεται ως ακόμη ένα βαρύ πλήγμα στην εξωτερική πολιτική της κυβέρνησης Μητσοτάκη και του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη, σε μια περίοδο κατά την οποία η Άγκυρα κινείται επιθετικά, μεθοδικά και με σαφή στόχο την ανατροπή των ισορροπιών στην Ανατολική Μεσόγειο.

Την ώρα που η Τουρκία, έχοντας και τη διπλωματική στήριξη του Αζερμπαϊτζάν, επιχειρεί να περικυκλώσει γεωπολιτικά την Αίγυπτο και να την εντάξει στα αναθεωρητικά της σχέδια, η Αθήνα εμφανίζεται εγκλωβισμένη στο αφήγημα του «ήρεμου κλίματος». Πρόκειται για μια πολιτική που παρουσιάζεται ως σταθερότητα, όμως στην πράξη αφήνει ζωτικό χώρο στην Άγκυρα να οικοδομεί τετελεσμένα, με πρώτο θύμα την επήρεια του Καστελόριζου και τη στρατηγική σύνδεση Ελλάδας - Κύπρου.

Η στρατιωτική προσέγγιση Καΐρου - Άγκυρας και ο κίνδυνος για την ελληνική ΑΟΖ

Η πέμπτη συνεδρίαση της επιτροπής στρατιωτικής συνεργασίας Αιγύπτου - Τουρκίας και η υπογραφή του σχετικού πρωτοκόλλου δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν ως απλή διμερής διαδικασία. Το νέο πλαίσιο αμυντικής συνεργασίας ανάμεσα στο Κάιρο και την Άγκυρα διαμορφώνει ένα επικίνδυνο περιβάλλον για τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα, ιδιαίτερα στην περιοχή ανατολικά του 28ου μεσημβρινού.

Ο στρατηγικός σχεδιασμός του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν είναι σαφής: να οδηγήσει την Αίγυπτο σε μια οριοθέτηση ΑΟΖ με την Τουρκία που θα λειτουργεί ως σφήνα ανάμεσα στην ελληνική και την κυπριακή θαλάσσια ζώνη. Μια τέτοια εξέλιξη θα επιχειρούσε να αποκόψει γεωστρατηγικά την Ελλάδα από την Κύπρο, να υποβαθμίσει τον ρόλο του Καστελόριζου και να επιβάλει στην πράξη τη λογική της «Γαλάζιας Πατρίδας».

Μπροστά σε αυτή την απειλή, η κυβέρνηση αποφεύγει να προχωρήσει σε άμεση και πλήρη οριοθέτηση ΑΟΖ με την Κυπριακή Δημοκρατία. Η αδράνεια αυτή δεν είναι τεχνική εκκρεμότητα. Είναι πολιτική επιλογή με βαρύ κόστος, καθώς αφήνει την Ανατολική Μεσόγειο ανοιχτή στις πιέσεις της Τουρκίας και επιτρέπει στην Άγκυρα να μετατρέπει την αναμονή της Αθήνας σε δικό της διπλωματικό πλεονέκτημα.

Ο άξονας που χτίζει ο Ερντογάν και η ελληνική ακινησία

Η αποτυχία της ελληνικής στρατηγικής γίνεται ακόμη πιο έντονη, καθώς η Τουρκία δεν περιορίζεται σε διπλωματικές επαφές. Χτίζει σταδιακά έναν ευρύτερο στρατιωτικό και γεωπολιτικό άξονα, επιχειρώντας να μετατρέψει τη συνεργασία με την Αίγυπτο, τη Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν σε σχήμα ισχύος με περιφερειακές φιλοδοξίες.

Η πρόσφατη κοινή αεροπορική άσκηση Άγκυρας - Καΐρου αποτελεί σαφές προειδοποιητικό σήμα. Η Τουρκία επιδιώκει να αποκτήσει λόγο και επιρροή σε κρίσιμα μέτωπα της Μέσης Ανατολής, να περιορίσει τον ρόλο του Ισραήλ και να εμφανιστεί ως κεντρικός ρυθμιστής των εξελίξεων. Η Ελλάδα, αντί να διαμορφώνει ενεργητική στρατηγική αποτροπής, παρακολουθεί τις εξελίξεις μέσα από μια πολιτική κατευνασμού και δημοσίων σχέσεων.

Η υπόθεση δεν αφορά μόνο τις σχέσεις Τουρκίας - Αιγύπτου. Αφορά τον πυρήνα της ελληνικής εθνικής στρατηγικής. Όταν μια χώρα όπως η Τουρκία κινείται με συνέπεια, επιμονή και αναθεωρητικό σχέδιο, η απάντηση δεν μπορεί να είναι η αναμονή, η ευχή και η επικοινωνιακή διαχείριση. Χρειάζεται καθαρή γραμμή, ενεργές συμμαχίες και αποφάσεις που θα κατοχυρώνουν στην πράξη τα ελληνικά δικαιώματα.

Η κυβέρνηση Μητσοτάκη και το υπουργείο Εξωτερικών οφείλουν να απαντήσουν γιατί η χώρα δεν έχει προχωρήσει σε πλήρη οριοθέτηση ΑΟΖ με την Κύπρο, γιατί επιμένει σε μια πολιτική χαμηλών τόνων απέναντι στην τουρκική αναθεωρητική πίεση και γιατί αφήνει το Καστελόριζο εκτεθειμένο σε έναν χάρτη που η Άγκυρα επιχειρεί να ξαναγράψει με στρατιωτικά και διπλωματικά εργαλεία.

Η ελληνοτουρκική ισορροπία δεν κρίνεται από τις δηλώσεις περί ηρεμίας, αλλά από τα τετελεσμένα που δημιουργούνται στο πεδίο. Και όσο η Τουρκία χτίζει συμμαχίες, στρατιωτικές συνεργασίες και θαλάσσιες διεκδικήσεις, η ελληνική αδράνεια μετατρέπεται σε επικίνδυνο εθνικό κενό. Το Καστελόριζο, η Κύπρος και η Ανατολική Μεσόγειος δεν αντέχουν άλλη πολιτική αυταπάτη.