Το ψηφιακό ευρώ προ των πυλών – Η ΕΚΤ φέρνει την Ευρώπη στη νέα εποχή πληρωμών
H συζήτηση για τo ψηφιακό ευρώ και την έγκρισή του θα μεταφερθεί στις Βρυξέλλες και σύντομα και στα εθνικά κοινοβούλια, καθώς η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) επιχειρεί να εισαγάγει ένα νέο εργαλείο ψηφιακών συναλλαγών, προσαρμοσμένο στις γεωπολιτικές και τεχνολογικές εξελίξεις της εποχής. Πρόκειται για ένα ψηφιακό πορτοφόλι, υπό την αιγίδα της ΕΚΤ, το οποίο οι Ευρωπαίοι πολίτες θα μπορούν να «γεμίζουν» από τον τραπεζικό τους λογαριασμό και να χρησιμοποιούν για καθημερινές συναλλαγές – εντός ή εκτός διαδικτύου.
Όπως έχει ξεκαθαρίσει η πρόεδρος της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ, το ψηφιακό ευρώ δεν θα αντικαταστήσει τα μετρητά, αλλά θα λειτουργεί παράλληλα, προσφέροντας εναλλακτική ψηφιακή επιλογή με την αξιοπιστία ενός δημόσιου θεσμού. Η ανάγκη γι’ αυτό το νέο μέσο πηγάζει από δύο βασικούς στόχους:
Τη μείωση της χρήσης μετρητών σε έναν ολοένα πιο ψηφιοποιημένο κόσμο
Την ενίσχυση της ευρωπαϊκής αυτονομίας έναντι αμερικανικών κολοσσών ψηφιακών πληρωμών, όπως η Visa και η Mastercard
«Ελπίζουμε να κάνουμε επαρκή εκστρατεία με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη – το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή – ώστε να μπορέσουμε επιτέλους να μην θέσουμε τέλος σε αυτό το ψηφιακό ευρώ, αλλά να το κάνουμε πραγματικότητα » , δήλωσε η Κριστίν Λαγκάρντ.
Έτσι, δόθηκε μια ημερομηνία: «Η προθεσμία για εμάς θα είναι ο Οκτώβριος του 2025 ». Πιο συγκεκριμένα, ο Οκτώβριος του 2025 είναι η ημερομηνία-στόχος για το τέλος της δοκιμαστικής φάσης του νομίσματος.
Η αστάθεια στις διατλαντικές σχέσεις, ιδίως υπό την πιθανότητα επιστροφής του Ντόναλντ Τραμπ στην προεδρία των ΗΠΑ, έχει επιταχύνει τη βούληση των Βρυξελλών για ένα ευρωπαϊκό σύστημα πληρωμών, που δεν θα εξαρτάται από εξωγενείς παράγοντες.
Δύο βασικά εμπόδια: Ιδιωτικότητα και τραπεζικός ανταγωνισμός
Η πορεία προς το ψηφιακό ευρώ δεν είναι χωρίς αντιστάσεις. Πρώτον, τίθενται ζητήματα ιδιωτικότητας, καθώς οι συναλλαγές μέσω ψηφιακού νομίσματος δεν προσφέρουν το βαθμό ανωνυμίας των μετρητών. Η ΕΚΤ εξετάζει λύσεις όπως μια offline εκδοχή του ψηφιακού ευρώ για μικρά ποσά, που θα διασφαλίζει μεγαλύτερη αυτονομία για τον χρήστη.
Δεύτερον, οι εμπορικές τράπεζες εκφράζουν ανησυχία για πιθανή διαρροή κεφαλαίων προς το «ασφαλές» πορτοφόλι της ΕΚΤ. Για τον λόγο αυτό, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα μελετά τη θέσπιση πλαφόν ανά χρήστη (π.χ. 3.000 ευρώ), ώστε να περιορίσει την πίεση στους ισολογισμούς των τραπεζών.
Πράσινο φως από θεσμούς και… κινητά
Η έγκριση του σχεδίου από το Συμβούλιο της ΕΕ και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα ανοίξει τον δρόμο για πιλοτική εφαρμογή. Δεν αποκλείεται, σύμφωνα με πληροφορίες, το ψηφιακό ευρώ να εμφανιστεί ως εφαρμογή στα κινητά μας ήδη από τον Οκτώβριο.
Η μετάβαση της Ευρώπης στην επόμενη εποχή των συναλλαγών βρίσκεται πιο κοντά από ποτέ. Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο πότε και πώς, αλλά και αν οι Ευρωπαίοι πολίτες είναι έτοιμοι να εμπιστευθούν το νέο εργαλείο, που φιλοδοξεί να αποτελέσει το δημόσιο αντίβαρο στον ιδιωτικό κόσμο των ψηφιακών πληρωμών.
Πιερρακάκης στο ECOFIN: «Υποστηρίζουμε το ψηφιακό ευρώ και πρέπει να κινηθούμε γρήγορα»
Την πλήρη στήριξη της Ελλάδας στη δημιουργία του ψηφιακού ευρώ εξέφρασε ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, κατά την τοποθέτησή του στη σημερινή συνεδρίαση του ECOFIN στις Βρυξέλλες. Ο κ. Πιερρακάκης χαρακτήρισε την πρωτοβουλία ως κομβικό στρατηγικό βήμα για τη νομισματική κυριαρχία της Ευρωζώνης, καλώντας σε ταχεία πρόοδο και συμφωνία μέχρι το τέλος του έτους.
«Δεν πρόκειται για μια απλή τεχνολογική καινοτομία, αλλά για μια βαθιά στρατηγική επιλογή. Η ψηφιοποίηση των πληρωμών θα συμβεί, και πρέπει να συμβεί γρήγορα», τόνισε ο υπουργός, υπογραμμίζοντας τον κίνδυνο καθυστερήσεων στην υιοθέτηση του νέου εργαλείου.
Μία απειλή – Πέντε ευκαιρίες
Ο Έλληνας Υπουργός ανέλυσε τη στάση της χώρας μέσα από το πρίσμα μίας απειλής και πέντε ευκαιριών, όπως τις χαρακτήρισε:
Απειλή: Η καθυστέρηση στην εφαρμογή. «Αν δεν κινηθούμε εγκαίρως, θα μείνουμε πίσω από τις τεχνολογικές και γεωπολιτικές εξελίξεις», προειδοποίησε.
Πρώτη ευκαιρία: Περαιτέρω ψηφιοποίηση των πληρωμών, η οποία –όπως επισήμανε– στην Ελλάδα ήδη έχει αποδώσει καρπούς στον περιορισμό της φοροδιαφυγής και την αύξηση των δημοσίων εσόδων.
Δεύτερη ευκαιρία: Ενίσχυση της νομισματικής κυριαρχίας της ΕΕ, μέσω ευρωπαϊκών συστημάτων πληρωμών. Αναφέρθηκε ενδεικτικά στο ελληνικό σύστημα IRIS, τονίζοντας την ανάγκη για διαλειτουργικότητα και ευρωπαϊκή ενοποίηση.
Τρίτη ευκαιρία: Χρηματοπιστωτική ολοκλήρωση, με το ψηφιακό ευρώ να προσφέρει μια μηδενικού κόστους, ευρωπαϊκή εναλλακτική στις αμερικανικές πλατφόρμες πληρωμών.
Τέταρτη ευκαιρία: Προστασία της ιδιωτικότητας, με όρους καλύτερους από τα υφιστάμενα μη ευρωπαϊκά συστήματα, ακόμα και αν δεν υπάρχει πλήρης ανωνυμία όπως με τα μετρητά.
Πέμπτη ευκαιρία: Κίνητρο για καινοτομία, με το ψηφιακό ευρώ να μπορεί να λειτουργήσει ως μοχλός για την τεχνολογική αναβάθμιση του χρηματοοικονομικού οικοσυστήματος της ΕΕ.
Ο κ. Πιερρακάκης ζήτησε την επίσπευση των τεχνικών διαβουλεύσεων ώστε να επιτευχθεί πολιτική συμφωνία έως το τέλος του έτους, ενώ εξήρε τη Δανική Προεδρία για την ένταξη του θέματος στην ατζέντα του Συμβουλίου.
Το ψηφιακό ευρώ, το οποίο βρίσκεται υπό επεξεργασία από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, αναμένεται να ενισχύσει την ανθεκτικότητα του ευρωπαϊκού νομισματικού συστήματος, μειώνοντας την εξάρτηση από ιδιωτικές και μη ευρωπαϊκές υποδομές ψηφιακών πληρωμών.
