Τουρκία–F-35: Η Άγκυρα πληρώνει 2,4 εκατ. δολάρια για να ανοίξει ξανά την πόρτα της Ουάσιγκτον

Η Τουρκία ανοίγει έναν ακόμη δρόμο στην προσπάθειά της να επιστρέψει στο πρόγραμμα των F-35, αυτή τη φορά επενδύοντας εκατομμύρια δολάρια στο αμερικανικό lobbying και επιλέγοντας μια εταιρεία με ισχυρές προσβάσεις στο περιβάλλον του Ντόναλντ Τραμπ.

Το τουρκικό υπουργείο Εθνικής Άμυνας υπέγραψε στις 8 Αυγούστου συμφωνία με την Ballard Partners, μία από τις ισχυρότερες εταιρείες πολιτικής επιρροής στην Ουάσιγκτον. Η σύμβαση είναι διάρκειας ενός έτους και συνολικής αξίας 2,4 εκατ. δολαρίων, με αμοιβή 200.000 δολάρια τον μήνα. Στα επίσημα έγγραφα που κατατέθηκαν βάσει του αμερικανικού νόμου FARA αναφέρεται ότι η συνεργασία τέθηκε σε ισχύ στις 15 Αυγούστου.

Το αντικείμενο της συμφωνίας περιλαμβάνει κυβερνητικές σχέσεις, στρατηγική συμβουλευτική και εκπροσώπηση του τουρκικού υπουργείου Άμυνας απέναντι στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση των ΗΠΑ. Η εταιρεία θα ενημερώνει επίσης την Άγκυρα για τις εξελίξεις στο Κογκρέσο και τις αλλαγές στην αμερικανική πολιτική που επηρεάζουν τις διμερείς σχέσεις στον τομέα της άμυνας και της ασφάλειας.

Η χρονική στιγμή της συμφωνίας μόνο τυχαία δεν είναι. Η Τουρκία επιδιώκει εδώ και χρόνια να ανατρέψει τον αποκλεισμό της από το πρόγραμμα του αμερικανικού μαχητικού πέμπτης γενιάς, ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ έχει αφήσει δημοσίως ανοιχτό το ενδεχόμενο επανεξέτασης της υπόθεσης.

Η Άγκυρα φαίνεται πλέον να επιχειρεί να μετατρέψει αυτή την πολιτική διάθεση του Λευκού Οίκου σε συγκεκριμένη απόφαση, γνωρίζοντας όμως ότι το δυσκολότερο εμπόδιο δεν βρίσκεται μόνο στην αμερικανική κυβέρνηση. Βρίσκεται στο Κογκρέσο και στην ίδια την αμερικανική νομοθεσία.

Η Άγκυρα επενδύει στις ισχυρές προσβάσεις του Μπάλαρντ στον Τραμπ

Επικεφαλής της Ballard Partners είναι ο Μπράιαν Μπάλαρντ, γνωστός Ρεπουμπλικανός παράγοντας και fundraiser από τη Φλόριντα, με μακρά σχέση με τον Ντόναλντ Τραμπ και το πολιτικό του περιβάλλον.

Η εταιρεία έχει λειτουργήσει τα τελευταία χρόνια ως σημείο συνάντησης προσώπων με σημαντική επιρροή στην κυβέρνηση Τραμπ. Με την Ballard Partners έχουν συνδεθεί στο παρελθόν στελέχη που βρέθηκαν αργότερα σε κορυφαίες κυβερνητικές θέσεις, ανάμεσά τους η σημερινή προσωπάρχης του Λευκού Οίκου Σούζι Γουάιλς και η πρώην υπουργός Δικαιοσύνης Παμ Μπόντι.

Για την Τουρκία, επομένως, η επιλογή της συγκεκριμένης εταιρείας δεν περιορίζεται σε μια συμβατική υπηρεσία lobbying. Η Άγκυρα αγοράζει πρόσβαση, πληροφόρηση και δυνατότητα παρέμβασης στα πολιτικά και νομοθετικά κέντρα όπου θα κριθεί εάν μπορεί να επιστρέψει στα F-35.

Δεν είναι η πρώτη φορά που η τουρκική κυβέρνηση συνεργάζεται με την Ballard Partners. Το 2017, κατά την πρώτη προεδρική θητεία του Τραμπ, είχε συναφθεί συμφωνία ύψους περίπου 1,5 εκατ. δολαρίων. Τότε το τουρκικό ενδιαφέρον είχε συνδεθεί μεταξύ άλλων με την υπόθεση της κρατικής τράπεζας Halkbank και τις αμερικανικές κατηγορίες για παραβίαση των κυρώσεων σε βάρος του Ιράν.

Η σημερινή σύμβαση έχει σαφώς εντονότερο αμυντικό χαρακτήρα. Συμβαλλόμενο μέρος είναι απευθείας το τουρκικό υπουργείο Εθνικής Άμυνας και το αντικείμενο αφορά ζητήματα ασφάλειας και άμυνας στις σχέσεις ΗΠΑ–Τουρκίας.

Η οικονομική δύναμη της Ballard Partners στην Ουάσιγκτον είναι επίσης ενδεικτική του βάρους της επιλογής. Κατά το πρώτο τρίμηνο του 2026 η εταιρεία κατέγραψε περισσότερα από 30 εκατ. δολάρια σε έσοδα από ομοσπονδιακό lobbying, καταλαμβάνοντας κορυφαία θέση μεταξύ των εταιρειών του κλάδου.

Την τουρκική υπόθεση αναλαμβάνουν πρόσωπα με ιδιαίτερη εμπειρία στις σχέσεις με το Κογκρέσο και τον Λευκό Οίκο. Ανάμεσά τους βρίσκεται ο πρώην Δημοκρατικός βουλευτής της Φλόριντα Ρόμπερτ Γουέξλερ, ο οποίος είχε συνιδρύσει το 2001 την Κοινοβουλευτική Ομάδα για τις Σχέσεις ΗΠΑ–Τουρκίας και τους Τουρκοαμερικανούς.

Στην ομάδα περιλαμβάνεται και ο Τόμας Μπούντρι, πρώην ειδικός βοηθός του Τραμπ και πρώην ανώτερος διευθυντής νομοθετικών υποθέσεων στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας, καθώς και ο senior partner της εταιρείας Σιλ Λούκις.

Οι S-400 παραμένουν το τείχος που χωρίζει την Τουρκία από τα F-35

Παρά τα εκατομμύρια που επενδύονται στο lobbying και τη θετικότερη στάση που έχει εμφανίσει ο Ντόναλντ Τραμπ απέναντι στην Άγκυρα, το βασικό πρόβλημα παραμένει άλυτο: η Τουρκία εξακολουθεί να κατέχει το ρωσικό αντιαεροπορικό σύστημα S-400.

Η αγορά του ρωσικού συστήματος ήταν η αιτία που οδήγησε στον αποκλεισμό της Τουρκίας από το πρόγραμμα των F-35 το 2019. Η Ουάσιγκτον είχε κρίνει ότι η ταυτόχρονη παρουσία των S-400 και των αμερικανικών μαχητικών δημιουργούσε κίνδυνο αποκάλυψης ευαίσθητων τεχνολογικών και επιχειρησιακών δεδομένων του αεροσκάφους στη Ρωσία.

Το ζήτημα δεν αποτελεί πλέον μόνο πολιτική διαφωνία. Η αμερικανική νομοθεσία απαγορεύει τη μεταφορά F-35 στην Τουρκία όσο η χώρα εξακολουθεί να βρίσκεται στην κατοχή του ρωσικού συστήματος. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ επανέλαβε μάλιστα τον Ιούλιο του 2026 προς το Κογκρέσο ότι οι νόμιμες προϋποθέσεις για επιστροφή της Άγκυρας στο πρόγραμμα δεν έχουν ακόμη εκπληρωθεί.

Ο Τραμπ έχει εμφανιστεί πρόθυμος να εξετάσει την άρση των κυρώσεων και την πιθανότητα πώλησης F-35 στην Τουρκία. Η προεδρική διάθεση, όμως, δεν αρκεί για να εξαφανίσει τους περιορισμούς που έχει θεσπίσει το Κογκρέσο.

Αμερικανοί βουλευτές έχουν ήδη κινητοποιηθεί εναντίον μιας πιθανής επανένταξης της Τουρκίας όσο παραμένουν οι S-400, ενώ η υπόθεση έχει μετατραπεί σε πεδίο αντιπαράθεσης ανάμεσα σε όσους θεωρούν την Άγκυρα κρίσιμο σύμμαχο του ΝΑΤΟ και σε εκείνους που επιμένουν ότι δεν μπορεί να αποκτήσει την πιο προηγμένη αμερικανική αεροπορική τεχνολογία διατηρώντας ταυτόχρονα ρωσικό αντιαεροπορικό σύστημα.

Στην προσπάθεια να βρεθεί διέξοδος έχουν εξεταστεί διαφορετικά σενάρια για τους S-400, ακόμη και η απομάκρυνσή τους από το τουρκικό έδαφος ή η μεταφορά τους σε τρίτη χώρα. Μέχρι σήμερα, όμως, δεν έχει προκύψει λύση που να ικανοποιεί τις αμερικανικές νομικές και πολιτικές απαιτήσεις.

Η Άγκυρα εξακολουθεί επίσης να διεκδικεί έξι F-35 που είχαν κατασκευαστεί για την Τουρκία και παραμένουν αποθηκευμένα στις Ηνωμένες Πολιτείες μετά τον αποκλεισμό της από το πρόγραμμα.

Η νέα σύμβαση των 2,4 εκατ. δολαρίων δείχνει ότι η κυβέρνηση Ερντογάν δεν θεωρεί την υπόθεση χαμένη. Αντίθετα, επιχειρεί να αξιοποιήσει την επιστροφή Τραμπ στον Λευκό Οίκο και να δημιουργήσει έναν ισχυρό μηχανισμό επιρροής στην Ουάσιγκτον για να αλλάξει τους πολιτικούς συσχετισμούς.

Το lobbying, ωστόσο, μπορεί να ανοίξει πόρτες και να δημιουργήσει πολιτική πίεση· δεν μπορεί από μόνο του να εξαφανίσει τους S-400 ούτε να καταργήσει τους νόμους που έχει ψηφίσει το Κογκρέσο. Εκεί βρίσκεται και το πραγματικό στοίχημα της τουρκικής προσπάθειας: εάν τα 2,4 εκατ. δολάρια και οι προσβάσεις στο περιβάλλον Τραμπ μπορούν τελικά να μετατραπούν σε αλλαγή αμερικανικής πολιτικής.