Σταθερό βηματισμό στα Βαλκάνια καταγράφει η Άγκυρα, διαμορφώνοντας ένα συνεκτικό πλαίσιο συνεργασίας με το Βελιγράδι που συνδυάζει οικονομία, επενδύσεις και αμυντική σύμπραξη. Από την τουρκική πρωτεύουσα, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς έστειλαν μήνυμα στρατηγικής εμβάθυνσης, με σαφή αναφορά στον στόχο των 5 δισ. δολαρίων διμερούς εμπορίου έως το 2026.
Η συνάντηση στο προεδρικό συγκρότημα της Άγκυρας επιβεβαίωσε ότι τα Βαλκάνια αποτελούν βασικό άξονα της περιφερειακής στρατηγικής της Τουρκίας. Ο Τούρκος Πρόεδρος χαρακτήρισε τη Σερβία κρίσιμο παράγοντα της περιοχής, τονίζοντας ότι η τουρκική παρουσία δεν αντιμετωπίζει την περιοχή ως δευτερεύουσα προτεραιότητα.
Το διμερές εμπόριο ανήλθε το 2025 στα 3,5 δισ. δολάρια, με τις δύο πλευρές να κινούνται με σταθερό ρυθμό προς τον στόχο των 5 δισ. εντός της επόμενης χρονιάς. Παράλληλα, η τουρκική επιχειρηματική παρουσία στη Σερβία έχει διευρυνθεί σημαντικά. Οι εταιρείες τουρκικών συμφερόντων αυξήθηκαν από περίπου 100 πριν από μια δεκαετία σε περισσότερες από 1.500, με επενδύσεις που προσεγγίζουν τα 300 εκατ. δολάρια.
Η οικονομική συνεργασία συμπληρώνεται από ενίσχυση των αεροπορικών συνδέσεων, αύξηση των τουριστικών ροών και διεύρυνση της εκπαιδευτικής ανταλλαγής. Η Τουρκία συγκαταλέγεται πλέον στους δημοφιλέστερους προορισμούς για Σέρβους ταξιδιώτες, ενώ οι Τούρκοι επισκέπτες καταλαμβάνουν την πρώτη θέση στη Σερβία, στοιχείο που αποτυπώνει τη δυναμική της σχέσης σε κοινωνικό και οικονομικό επίπεδο.
Καθοριστικό βάθος στη συνεργασία δίνει ο αμυντικός τομέας. Η σχέση μετατοπίζεται από απλές αγορές προς κοινή ανάπτυξη και συμπαραγωγή οπλικών συστημάτων. Η Σερβία έχει εκδηλώσει ενδιαφέρον για τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη Bayraktar TB2, ενώ εξετάζεται η πιστοποίηση σερβικών κατευθυνόμενων πυραύλων και βομβών για χρήση σε τουρκικές πλατφόρμες.
Στις συζητήσεις περιλαμβάνονται επίσης συνεργασίες σε συστήματα πολλαπλών εκτοξευτών πυραύλων, με συνδυασμό σερβικής τεχνογνωσίας και τουρκικών συστημάτων καθοδήγησης. Παράλληλα, εξετάζεται η ενσωμάτωση τουρκικών πύργων μάχης και συστημάτων ενεργητικής προστασίας σε σερβικά τεθωρακισμένα, καθώς και η αξιοποίηση της σερβικής παραγωγικής δυνατότητας σε βλήματα 155 χιλιοστών, τα οποία παρουσιάζουν αυξημένη ζήτηση διεθνώς.
Η συνεργασία αποτυπώνει μια ανταλλαγή συμπληρωματικών πλεονεκτημάτων. Η Τουρκία προσφέρει τεχνολογία με ευελιξία όρων, ενώ η Σερβία αποκτά πρόσβαση σε σύγχρονα συστήματα και νέες αγορές.
Για την Αθήνα, η σύσφιξη των σχέσεων Άγκυρας–Βελιγραδίου εντάσσεται σε ένα μεταβαλλόμενο γεωπολιτικό περιβάλλον. Η Ελλάδα διατηρεί τον ρόλο του ευρωπαϊκού και νατοϊκού πυλώνα στα Βαλκάνια, ωστόσο η Τουρκία προβάλλει ως εναλλακτικός εταίρος ασφάλειας και επενδύσεων.
Η Άγκυρα έχει αναπτύξει αμυντικές σχέσεις με σειρά χωρών της περιοχής, δημιουργώντας ένα εκτεταμένο πλέγμα επιρροής βόρεια της Ελλάδας. Παράλληλα, προωθεί περιφερειακές πρωτοβουλίες συνεργασίας που δίνουν έμφαση στην περιφερειακή ιδιοκτησία των λύσεων, περιορίζοντας τον ρόλο των ευρωπαϊκών θεσμών.
Η οικονομική διάσταση ενισχύει το γεωπολιτικό αποτύπωμα. Με την προοπτική των 5 δισ. δολαρίων στο διμερές εμπόριο, η Τουρκία αποκτά αυξημένη βαρύτητα για τη Σερβία, σε μια περίοδο κατά την οποία η ελληνική επενδυτική παρουσία στα Βαλκάνια εμφανίζεται περιορισμένη σε σχέση με το παρελθόν.
Το τοπίο που διαμορφώνεται δεν συνιστά αιφνιδιασμό, αλλά αποτυπώνει έναν πιο σύνθετο στρατηγικό ανταγωνισμό. Η τουρκική πολιτική συνδέει άμυνα, οικονομία και υποδομές σε ένα ενιαίο σχήμα επιρροής. Για την ελληνική διπλωματία, το ζητούμενο είναι η προσαρμογή σε αυτή τη νέα πραγματικότητα και η ενίσχυση της δικής της περιφερειακής παρουσίας.
