Με εκτενή παρέμβασή του στην αντιπολιτευόμενη τουρκική εφημερίδα Cumhuriyet, ο πρώην πρέσβης της Τουρκίας Αχμέτ Σούχα Ουμάρ, εκπρόσωπος της παλαιάς κεμαλικής διπλωματικής σχολής, τοποθετείται για τις καταιγιστικές εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο και προειδοποιεί για επικίνδυνη δοκιμασία των τουρκικών αντοχών.
Επικαλούμενος τη γνωστή ρήση του Καρλ φον Κλαούζεβιτς ότι «ο πόλεμος είναι η συνέχιση της πολιτικής με άλλα μέσα», ο Ουμάρ υποστηρίζει ότι όταν η διπλωματία εξαντλείται ή αποτυγχάνει, η σύγκρουση μετατρέπεται σε έσχατη επιλογή. Μέσα από αυτό το πρίσμα, παρουσιάζει την τρέχουσα γεωπολιτική συγκυρία ως πεδίο υψηλού κινδύνου για την Τουρκία, με επίκεντρο τη Γάζα, την Ελλάδα, το Ισραήλ και την Κυπριακή Δημοκρατία.
Το περιστατικό με τον στολίσκο Sumud και η στάση της Άγκυρας
Κεντρική θέση στην ανάλυσή του καταλαμβάνει η υπόθεση του στολίσκου ανθρωπιστικής βοήθειας Sumud, ο οποίος, σύμφωνα με τον ίδιο, δέχθηκε επίθεση από ισραηλινές δυνάμεις ενώ κατευθυνόταν προς τη Γάζα, με σκοπό να αναδείξει εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.
Ο πρώην πρέσβης χαρακτηρίζει το περιστατικό πράξη «θαλάσσιας πειρατείας» με βάση το διεθνές δίκαιο και εκφράζει έντονη ενόχληση για την απουσία ουσιαστικής διεθνούς αντίδρασης. Στην κριτική του περιλαμβάνει και την Τουρκία, επισημαίνοντας ότι καμία χώρα δεν παρενέβη αποφασιστικά για την προστασία του στολίσκου.
Κατά τον Ουμάρ, η ρητορική του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών περί «πειρατείας» παρέμεινε χωρίς πρακτικό αντίκρισμα. Θεωρεί ότι η Άγκυρα κινείται με αμφίσημη στάση, επηρεασμένη από τη συμμετοχή της σε πρωτοβουλίες όπως το Συμβούλιο Ειρήνης της Γάζας, το οποίο ο ίδιος αποκαλεί επικριτικά «Συμβούλιο Τραμπ».
Στο ίδιο πλαίσιο, ο Τούρκος πρώην διπλωμάτης στρέφει την κριτική του και προς την Ελλάδα. Υποστηρίζει ότι η ισραηλινή επίθεση πραγματοποιήθηκε εντός της ελληνικής ζώνης έρευνας και διάσωσης κοντά στην Κρήτη, χωρίς οι ελληνικές αρχές να ανταποκριθούν στις κλήσεις κινδύνου.
Κατά την ανάγνωσή του, η ελληνική αδράνεια αποτυπώνει βαθύτερη στρατηγική σύμπλευση Αθήνας και Τελ Αβίβ με αντιτουρκικό προσανατολισμό. Παράλληλα, εμφανίζεται αιχμηρός και απέναντι στην τουρκική κυβέρνηση, διερωτώμενος γιατί η Άγκυρα, ενώ έστειλε αεροσκάφη για τη μεταφορά των ακτιβιστών, απέφυγε να αντιδράσει στις ελληνικές ενέργειες και διεκδικήσεις σε εκτεταμένες θαλάσσιες ζώνες.
Κριτική στο AKP και προειδοποίηση προς Ελλάδα, Ισραήλ και Κύπρο
Ο Ουμάρ αποδίδει μεγάλο μέρος της σημερινής κατάστασης στην πολιτική που ακολούθησε η κυβέρνηση του AKP από το 2002 και μετά. Κατά την εκτίμησή του, η τουρκική ηγεσία παραμέλησε βασικούς κανόνες της διπλωματίας, αφήνοντας περιθώριο στην Ελλάδα να προωθεί συστηματικά τα συμφέροντά της σε βάρος της Τουρκίας.
Ο πρώην πρέσβης τονίζει ότι η διπλωματία έχει ως αποστολή να προλαμβάνει τα αδιέξοδα πριν αυτά οδηγήσουν σε αναγκαστικές συγκρούσεις. Η έγκαιρη αντίδραση απέναντι σε προκλήσεις, όπως υποστηρίζει, αποτελεί θεμελιώδη όρο προστασίας των εθνικών συμφερόντων. Στο σημείο αυτό αφήνει σαφείς αιχμές για την παρούσα τουρκική ηγεσία, την οποία θεωρεί ανεπαρκή στη διαχείριση των εξελίξεων.
Η ανάλυσή του αποκτά πιο προειδοποιητικό τόνο όταν αναφέρεται στην Ελλάδα, στο Ισραήλ και στην Κυπριακή Δημοκρατία. Ο Ουμάρ υποστηρίζει ότι η προσπάθεια απομόνωσης της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο, με την ενθάρρυνση των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συνιστά σοβαρό στρατηγικό σφάλμα.
Σύμφωνα με τον ίδιο, όσοι θεωρούν ότι μπορούν να περιορίσουν την Τουρκία ή να την αποκλείσουν από τις περιφερειακές ισορροπίες θα πληρώσουν βαρύ τίμημα. Για να ενισχύσει το επιχείρημά του, επικαλείται ιστορικά γεγονότα που στην τουρκική πολιτική σκέψη θεωρούνται σημεία ισχύος, όπως ο Πόλεμος της Ανεξαρτησίας και η τουρκική εισβολή στην Κύπρο.
Με αυτή την αναφορά, ο πρώην πρέσβης επιχειρεί να υπενθυμίσει ότι η Τουρκία, ακόμη και υπό συνθήκες διεθνούς πίεσης, διατηρεί τη δυνατότητα να επιβάλει κόστος στους αντιπάλους της. Η επισήμανσή του στρέφεται ιδίως προς εκείνους που, όπως αναφέρει, στηρίζονται στην Ουάσιγκτον για να προωθήσουν σχέδια περιφερειακής απομόνωσης της Άγκυρας.
Η επίκληση του Ατατούρκ και η ανάγκη πολιτικής αλλαγής
Παρά την αυστηρή και πολεμικά φορτισμένη γλώσσα της παρέμβασής του, ο Ουμάρ καταλήγει στην ανάγκη εσωτερικής πολιτικής αλλαγής στην Τουρκία. Θεωρεί ότι μόνο μια διαφορετική κυβέρνηση μπορεί να αποκαταστήσει τη διπλωματική ισχύ της χώρας και να αποτρέψει την εμπλοκή της σε έναν καταστροφικό πόλεμο.
Στο κλείσιμο της ανάλυσής του επιστρέφει στον κεμαλικό πυρήνα της σκέψης του, επικαλούμενος τον Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ και τη θέση του ότι, εκτός από τις περιπτώσεις όπου απειλείται η ίδια η ζωή του έθνους, ο πόλεμος αποτελεί έγκλημα.
Με αυτή την αναφορά, ο πρώην πρέσβης επιχειρεί να διαχωρίσει την ισχυρή διπλωματική αποτροπή από την απερίσκεπτη στρατιωτική σύγκρουση. Το μήνυμά του είναι ότι η Τουρκία χρειάζεται πολιτική ηγεσία ικανή να υπερασπιστεί τα εθνικά της συμφέροντα με ισχυρή διπλωματία, σαφείς κόκκινες γραμμές και στρατηγική ψυχραιμία.
Η παρέμβαση Ουμάρ αποτυπώνει την ανησυχία ενός τμήματος του τουρκικού κατεστημένου για την πορεία της χώρας στην Ανατολική Μεσόγειο. Συνδυάζει σκληρή κριτική προς την κυβέρνηση Ερντογάν, επιθετική ανάγνωση των κινήσεων Ελλάδας και Ισραήλ, καθώς και προειδοποίηση ότι η αδυναμία αποτελεσματικής διπλωματίας μπορεί να οδηγήσει την περιοχή σε ακόμη βαθύτερη κρίση.
