Τραμπ και AI: Οικονομικός κίνδυνος από φούσκα

Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ βρίσκεται σε ανοιχτή αντιπαράθεση με κορυφαία στελέχη του τεχνολογικού κλάδου σχετικά με την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης, υιοθετώντας μια στάση που προωθεί την ταχεία εξάπλωση της τεχνολογίας χωρίς αυστηρούς περιορισμούς. Σύμφωνα με ανάλυση του CNN, η στάση αυτή ενδέχεται να μην είναι απλώς πολιτική επιλογή, αλλά να αντανακλά μια βαθύτερη ανησυχία για την αντοχή της αμερικανικής οικονομίας, η οποία έχει γίνει εξαιρετικά εξαρτημένη από τις επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη και τις συναφείς υποδομές.

Πολιτικά, η θέση του Τραμπ μπορεί να φαίνεται παράτολμη, καθώς έρχεται λιγότερο από δύο μήνες πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές και φαίνεται να συγκρούεται με την πλειοψηφία των Αμερικανών, οι οποίοι αντιτίθενται στην κατασκευή κέντρων δεδομένων κοντά στις κατοικίες τους και παραμένουν επιφυλακτικοί απέναντι στις εφαρμογές της τεχνητής νοημοσύνης. Ωστόσο, η προσέγγισή του, που χαρακτηρίζεται από την επιλογή να «πατήσει τέρμα το γκάζι» στην ανάπτυξη της AI, υποδηλώνει ότι τον απασχολεί περισσότερο ένα κρίσιμο ερώτημα: τι θα συμβεί στην αμερικανική οικονομία εάν η φρενίτιδα γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη υποχωρήσει κατά τη διάρκεια της θητείας του;

Η εξάρτηση της αμερικανικής οικονομίας από τις δαπάνες για την τεχνητή νοημοσύνη και τους συναφείς τομείς είναι πλέον εμφανής. Η ING εκτιμά ότι οι επενδύσεις στον τομέα της τεχνολογίας, στις οποίες κυριαρχούν η AI και τα κέντρα δεδομένων, θα αντιπροσωπεύουν το ένα τρίτο της ετήσιας οικονομικής ανάπτυξης το 2026. Ο επικεφαλής στρατηγικός αναλυτής μετοχών της Goldman Sachs δήλωσε πρόσφατα στο CNBC ότι οι επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη αποτελούν την κινητήρια δύναμη για το 50% της συνολικής αύξησης των κερδών στον δείκτη S&P 500, αναδεικνύοντας τον κεντρικό ρόλο της τεχνολογίας στην κερδοφορία των επιχειρήσεων.

Οι οικονομολόγοι επισημαίνουν ότι η εικόνα δεν είναι ασπρόμαυρη. Οι υποστηρικτές της τεχνητής νοημοσύνης, οι λεγόμενοι «ταύροι» της AI, πιστεύουν ότι πρόκειται για την τεχνολογία που θα καθορίσει την εποχή μας και ότι οι αστρονομικές αποτιμήσεις που δημιουργεί αποτελούν μόνο ένα από τα πολλά οφέλη της. Οποιαδήποτε επιβράδυνση κινδυνεύει να ανατρέψει αυτές τις αποτιμήσεις, γεγονός που με τη σειρά του θα έπληττε τον πλούτο των νοικοκυριών και θα περιόριζε τις εταιρικές επενδύσεις. Επιπλέον, τα κέρδη παραγωγικότητας που φέρνει η τεχνητή νοημοσύνη προσδίδουν σταθερότητα στην αμερικανική οικονομία, ενισχύοντας την άποψη ότι η τεχνολογία λειτουργεί ως καταλύτης για την ανάπτυξη.

Ένα στοιχείο είναι δύσκολο να αμφισβητηθεί: χωρίς τον ενθουσιασμό για την τεχνητή νοημοσύνη, η οικονομία θα βρισκόταν σε πολύ πιο αδύναμη θέση, πιθανώς ακόμη και σε ύφεση. Ο Όλου Σονόλα της Fitch Ratings δήλωσε στο CNN ότι εάν η «μουσική σταματήσει» και μάλιστα με πολύ δραματικό τρόπο, είναι πιθανό να επέλθει στασιμότητα ή πλήρης συρρίκνωση για περίοδο τουλάχιστον ενός έτους. Το «φαινόμενο του πλούτου» λειτουργεί ενισχυτικά: οι επενδυτές με χαρτοφυλάκια μετοχών που έχουν έκθεση στην τεχνητή νοημοσύνη αισθάνονται οικονομικά άνετοι και ξοδεύουν απλόχερα, στηρίζοντας περαιτέρω την αμερικανική οικονομία που βασίζεται στην κατανάλωση.

Ανεξάρτητα από τις προσωπικές πεποιθήσεις για την τεχνολογία, τα κεφάλαια που επενδύονται σε αυτήν κρατούν τη μεγαλύτερη οικονομία του πλανήτη σε εγρήγορση. Εάν αυτό το «money train» σταματήσει, οι επιπτώσεις δεν θα περιοριστούν στους επενδυτές τεχνολογίας της Wall Street, αλλά θα διαχυθούν σε ολόκληρο το οικονομικό φάσμα. Την περασμένη εβδομάδα, ο οίκος αξιολόγησης Fitch προσομοίωσε τις οικονομικές επιπτώσεις μιας ύφεσης που θα οφειλόταν στην τεχνητή νοημοσύνη, με τις τιμές των μετοχών στις ΗΠΑ να σημειώνουν πτώση περίπου 35% σε διάστημα έξι μηνών, ποσοστό που αντιστοιχεί περίπου στη μέση πτώση που παρατηρήθηκε σε προηγούμενες χρηματοπιστωτικές κρίσεις. Το αποτέλεσμα έδειξε ότι η οικονομία θα εισερχόταν σε ύφεση, με το ΑΕΠ να συρρικνώνεται κατά 1,5% το επόμενο έτος.

Φυσικά, δεν υπάρχει καμία εγγύηση ούτε συγκεκριμένη ένδειξη ότι η «μουσική» θα σταματήσει σύντομα, με την Fitch να διευκρινίζει ότι «μια απότομη πτώση στις τιμές των αμερικανικών μετοχών δεν αποτελεί το βασικό μας σενάριο». Παρ' όλα αυτά, πολλοί επενδυτές και ακαδημαϊκοί βλέπουν ένα βαθιά διασυνδεδεμένο σύστημα το οποίο είναι ευάλωτο σε μικρότερους κλυδωνισμούς. Ο Τζον Σεντούνοφ, καθηγητής χρηματοοικονομικών στο Πανεπιστήμιο Villanova, σημείωσε ότι υπάρχει ένα οικοσύστημα στημένο γύρω από την AI, με πολλές εταιρείες να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό η μία από την άλλη. Όταν σπάσει ένας κρίκος σε μια τέτοια αλυσίδα, είναι βέβαιο ότι θα υπάρξουν παράπλευρες απώλειες.

Ο οικονομικός αυτός κίνδυνος θα μπορούσε να εμφανιστεί σε μια περίοδο που τα προειδοποιητικά «καμπανάκια» ήδη ηχούν. Οι αγορές ομολόγων εκπέμπουν σήματα αυξανόμενης ανησυχίας για το ομοσπονδιακό χρέος, τις ελλειμματικές δαπάνες και τον υψηλό πληθωρισμό, τα οποία θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε έναν νέο κύκλο υψηλότερων επιτοκίων. Η κατάσταση επιβαρύνεται από τον πόλεμο στο Ιράν και τη μαζική στροφή των επενδυτών στο εταιρικό χρέος προκειμένου να χρηματοδοτήσουν την ανάπτυξη της AI. Ο Σονόλα υπογράμμισε ότι ο κίνδυνος μιας φούσκας στις τιμές των μετοχών είναι σίγουρα μεγάλος για την παγκόσμια οικονομία, προσθέτοντας ότι έχουμε δει τους δασμούς και τον πόλεμο, και κάτι ακόμα πρόκειται να έρθει, ίσως απλώς να μην το γνωρίζουμε ακόμα.

Παρόλα αυτά, υπάρχουν ακόμη αισιόδοξοι που επισημαίνουν ότι οι προοπτικές ανόδου παραμένουν μεγάλες. Η Τζέσικα Γουόκτερ, καθηγήτρια χρηματοοικονομικών στο Wharton School του Πανεπιστημίου της Πενσυλβάνια, δήλωσε ότι αυτό που βλέπουμε είναι πολύ ασυνήθιστο και γι' αυτό είναι λογικό ο κόσμος να ανησυχεί. Ωστόσο, η ίδια δεν βλέπει τη φρενίτιδα της AI να μετατρέπεται σε ένα καθοδικό σπιράλ ανάλογο με εκείνο του 2008. Προσωπικά πιστεύει ότι η AI θα λειτουργήσει εν μέρει ως σταθεροποιητική δύναμη, προωθώντας γενικά την καθαρή δημιουργία θέσεων εργασίας και την ανάπτυξη, αν και αναγνωρίζει ότι άλλοι έχουν διαφορετικές απόψεις.