Μακριά από κάθε διάθεση αυτοαναφορικότητας, οφείλουμε να σημειώσουμε ότι μέσα από παλαιότερες παρεμβάσεις μας είχαμε επισημάνει πως η στρατηγική των Ηνωμένες Πολιτείες κινείται προς την ολοκλήρωση μιας νέας φάσης ηγεμονικής αναδιάταξης, μιας αναβίωσης της λεγόμενης Pax Americana υπό διαφορετικούς όρους και με αναπροσαρμοσμένες ισορροπίες ισχύος. Οι εξελίξεις των τελευταίων ετών, με διαδοχικά πολεμικά μέτωπα να ενεργοποιούνται και να αποκλιμακώνονται ταχύτατα, ενισχύουν την αίσθηση ότι ο παγκόσμιος χάρτης επαναχαράσσεται σε κλειστά διπλωματικά δωμάτια.
Στο επίκεντρο αυτής της ανάγνωσης τοποθετείται ένα υποτιθέμενο άτυπο ντιλ μεταξύ του Ντόναλντ Τραμπ και του Βλαντίμιρ Πούτιν, με συμβολικό τόπο αναφοράς την Αλάσκα και ιστορικούς συνειρμούς που παραπέμπουν στη Διάσκεψη της Γιάλτας. Σύμφωνα με αυτή τη θεώρηση, διαμορφώνεται μια ιδιότυπη νέα Γιάλτα, όπου οι σφαίρες επιρροής επανακαθορίζονται με απώτερο στόχο τη διαχείριση της ανόδου της Κίνα, η οποία προβάλλει ως ο στρατηγικός ανταγωνιστής που καμία από τις δύο πυρηνικές δυνάμεις δεν επιθυμεί να δει στην κορυφή της παγκόσμιας ιεραρχίας.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, τα επιμέρους θέατρα κρίσεων, από τη Ουκρανία έως τη Μέση Ανατολή, ερμηνεύονται ως επεισόδια μιας ευρύτερης διαδικασίας ανακατανομής ισχύος. Οι εξελίξεις στο Ιράν και η φημολογούμενη μετακίνηση του Αλί Χαμενεΐ εκτός Τεχεράνης εντάσσονται από ορισμένους αναλυτές σε αυτό το σενάριο γεωπολιτικής διευθέτησης, όπως και η προγενέστερη φιλοξενία του Μπασάρ αλ Άσαντ στη Μόσχα. Πρόκειται για ερμηνείες που αναδεικνύουν τον κυνισμό της ισχύος και την ευκολία με την οποία οι μικρότεροι δρώντες μετατρέπονται σε διαπραγματευτικά χαρτιά.
Η αγωνία για την επόμενη ημέρα συνδέεται με τον φόβο μιας παγκόσμιας μετάβασης σε νέα τάξη πραγμάτων, όπου η αντιπαράθεση με το Πεκίνο θα αποτελέσει τον κεντρικό άξονα. Σε αυτό το δίπολο, διατυπώνεται η άποψη ότι η Δύση, παρά τις αντιφάσεις της, προσφέρει ένα γνωστό πλαίσιο κανόνων, ενώ μια ενδεχόμενη κινεζική πρωτοκαθεδρία θα διαμόρφωνε ένα διαφορετικό γεωπολιτικό και οικονομικό περιβάλλον.
Για την Ελλάδα, το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα. Υποστηρίζεται ότι στο πλαίσιο μιας νέας Γιάλτας η χώρα κινδυνεύει να βρεθεί σε ρόλο ουραγού, εάν η ηγεσία της δεν χαράξει αυτόνομη και αποφασιστική στρατηγική. Η κριτική στρέφεται κατά του Κυριάκος Μητσοτάκης, με την κατηγορία ότι προκρίνει τη διατήρηση της εξουσίας έναντι της σθεναρής υπεράσπισης της εθνικής κυριαρχίας. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται φόβοι για νέες διευθετήσεις στο Αιγαίο, με αναφορές στη Συμφωνία των Πρεσπών ως παράδειγμα προηγούμενης υποχώρησης.
Οι σχέσεις Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και Μπενιαμίν Νετανιάχου παρουσιάζονται από ορισμένες φωνές ως ανταγωνιστικές μόνο επιφανειακά, με βαθύτερη στόχευση τη διαμόρφωση ζωνών επιρροής στην Ανατολική Μεσόγειο. Σε αυτό το κλίμα, η δημόσια παρέμβαση του Αντώνης Σαμαράς κατά της κυβερνητικής γραμμής ερμηνεύεται ως απόπειρα αφύπνισης της συντηρητικής βάσης απέναντι σε ενδεχόμενες παραχωρήσεις.
Η συζήτηση παραμένει ανοιχτή και πολωμένη. Άλλοι μιλούν για ρεαλιστική προσαρμογή σε έναν κόσμο πολυπολικό και ασταθή, άλλοι για επικίνδυνη διολίσθηση σε καθεστώς περιορισμένης κυριαρχίας. Το βέβαιο είναι ότι η γεωπολιτική αναδιάταξη επιταχύνεται και η Ελλάδα καλείται να επιλέξει αν θα παρακολουθήσει παθητικά τις εξελίξεις ή αν θα διεκδικήσει ενεργό ρόλο στη διαμόρφωση του μέλλοντός της.
