Το κυβερνών κόμμα Tisza στην Ουγγαρία κατέθεσε αργά το βράδυ της Τετάρτης στη Βουλή μια σημαντική συνταγματική τροπολογία, η οποία προβλέπει ανώτατο όριο οκτώ ετών για τη θητεία των πρωθυπουργών. Η κίνηση αυτή, σύμφωνα με αναλυτές, αποσκοπεί ουσιαστικά στο να αποκλείσει τον πρώην πρωθυπουργό Βίκτορ Όρμπαν από το να διεκδικήσει ξανά το αξίωμα, έπειτα από 16 χρόνια συνεχούς διακυβέρνησης.
Ο νυν πρωθυπουργός Πίτερ Μαγιάρ, ο οποίος κατάφερε να εκτοπίσει τον εθνικιστή Όρμπαν στις πρόσφατες εκλογές του Απριλίου, έχει ήδη δηλώσει ότι θα αξιοποιήσει την ενισχυμένη κοινοβουλευτική πλειοψηφία που διαθέτει για να προχωρήσει σε ριζικές αλλαγές στη νομοθεσία. Στόχος του είναι η αποκατάσταση των δημοκρατικών θεσμικών αντιβάρων, τα οποία, όπως υποστηρίζει, είχαν διαβρωθεί κατά τη διάρκεια της μακράς περιόδου διακυβέρνησης του Fidesz.
Σύμφωνα με το προσχέδιο της τροπολογίας, το οποίο έχει αναρτηθεί στην επίσημη ιστοσελίδα της ουγγρικής Βουλής, όσοι έχουν διατελέσει πρωθυπουργοί για χρονικό διάστημα τουλάχιστον οκτώ ετών δεν θα έχουν το δικαίωμα να θέσουν εκ νέου υποψηφιότητα για το αξίωμα. Η διάταξη αυτή αφορά αποκλειστικά πρωθυπουργικές θητείες που ξεκίνησαν μετά τις 2 Μαΐου 1990, γεγονός που την καθιστά άμεσα εφαρμόσιμη στην περίπτωση του Βίκτορ Όρμπαν.
Παράλληλα, η τροπολογία προβλέπει ότι ο εκάστοτε πρωθυπουργός θα πρέπει να αποχωρεί από τη θέση του μετά τη συμπλήρωση οκτώ ετών συνολικά ή δύο πλήρων θητειών. Η ρύθμιση αυτή εισάγει ένα σαφές χρονικό όριο, το οποίο δεν υπήρχε προηγουμένως στο ουγγρικό Σύνταγμα.
Μια ακόμη κρίσιμη πτυχή της προτεινόμενης νομοθετικής αλλαγής είναι η διάλυση του Γραφείου Προστασίας της Κυριαρχίας. Πρόκειται για μια κρατική αρχή που είχε συσταθεί από την κυβέρνηση Όρμπαν το 2023, με αρμοδιότητα την παρακολούθηση και καταγραφή των μέσων ενημέρωσης που θεωρούνταν απειλή για την εθνική κυριαρχία. Το γραφείο είχε την εξουσία να διενεργεί έρευνες για ενέργειες που ενδέχεται να απειλούσαν την κυριαρχία της χώρας, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις από οργανώσεις υπεράσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Επιπλέον, η κυβέρνηση Μαγιάρ σχεδιάζει να ανακτήσει τον έλεγχο των λεγόμενων ιδρυμάτων διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων δημοσίου συμφέροντος. Αυτά τα ιδρύματα, τα οποία συντηρούν σχεδόν 24 πανεπιστήμια, είχαν λάβει τεράστια κρατική περιουσία κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης Όρμπαν. Με τη νέα τροπολογία, τα περιουσιακά στοιχεία, αξίας δισεκατομμυρίων φιορινίων, θα επιστρέψουν στο κράτος.
Στο προσχέδιο της τροπολογίας αναφέρεται χαρακτηριστικά: "Η τροπολογία καθιστά σαφές ότι παρότι τα ιδρύματα είναι ιδιωτικές οντότητες, τα περιουσιακά τους στοιχεία είναι εθνικά". Η διατύπωση αυτή υπογραμμίζει την πρόθεση της νέας κυβέρνησης να θέσει υπό δημόσιο έλεγχο πόρους που είχαν μεταφερθεί σε ιδιωτικά χέρια.
