Υεμένη: 300 νεκροί σε μάχες κυβέρνησης-Χούθι

Σφοδρές ένοπλες συγκρούσεις στη νοτιοδυτική Υεμένη μεταξύ των δυνάμεων που πρόσκεινται στη διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση και των ανταρτών Χούθι είχαν ως αποτέλεσμα τον θάνατο περισσότερων από 300 ανθρώπων μέσα σε λίγα 24ωρα, ενώ προκάλεσαν μαζικές μετακινήσεις πληθυσμού, με εκατοντάδες οικογένειες να εγκαταλείπουν τα σπίτια τους υπό άθλιες συνθήκες.

Η νέα επίθεση των ανταρτών, που ξεκίνησε την περασμένη Πέμπτη, έχει ως κύριο στόχο την προέλαση προς τα στρατηγικής σημασίας στενά του Μπαμπ ελ Μάντεμπ, μια περιοχή κομβικής γεωπολιτικής σημασίας για το παγκόσμιο εμπόριο. Η αναζωπύρωση του πολέμου στην πάμφτωχη χώρα, που ξεκίνησε εκ νέου τον Ιούλιο, εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο της περιφερειακής αποσταθεροποίησης που έχει προκληθεί από τις πρόσφατες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.

Μαζικές εκτοπίσεις και ανθρωπιστική κρίση

Κατά τη διάρκεια του σαββατοκύριακου, πολλές οικογένειες αναγκάστηκαν να τραπούν σε φυγή για να σωθούν από τις εχθροπραξίες, αναζητώντας καταφύγιο σε καταυλισμό εκτοπισμένων κοντά στην πόλη Τάιζ. Αυτόπτες μάρτυρες και δημοσιογράφοι που βρέθηκαν στην περιοχή περιγράφουν σκηνές ανθρώπινης οδύνης, με εκτοπισμένους να φτάνουν με ημιφορτηγά, κρατώντας μόνο μερικές κουβέρτες και ελάχιστα προσωπικά αντικείμενα, και να στήνουν πρόχειρες σκηνές σε ένα άνυδρο τοπίο, εκτεθειμένοι στον καυτό ήλιο.

Η Ράουντα Χασάν, μια γυναίκα που εκτοπίστηκε από την περιοχή Μακμπάνα, περιέγραψε με δραματικό τρόπο την εμπειρία της: «Πήραμε τα παιδιά μας και φύγαμε χωρίς καν να προλάβουμε να βάλουμε παπούτσια. Μας έριχναν από παντού, ήμασταν περικυκλωμένοι απ’ όλες τις πλευρές», ανέφερε, προσθέτοντας ότι αναγκάστηκαν να αφήσουν πίσω τα ζώα τους και όλα τους τα υπάρχοντα. Παρόμοια είναι η μαρτυρία της Νίμα Σάιφ, η οποία εγκατέλειψε την Τζάμπαλ Χαμπάσι: «Ορισμένοι τραυματίστηκαν, άλλοι σκοτώθηκαν, τους είδαμε πεσμένους κάτω, αλλά δεν μπορέσαμε να βοηθήσουμε κανέναν. Τώρα, έχουμε παγιδευτεί εδώ, πεινασμένοι, χωρίς τίποτα να φάμε».

Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία του Γραφείου Συντονισμού Ανθρωπιστικών Υποθέσεων των Ηνωμένων Εθνών, περίπου 1.790 νοικοκυριά έχουν εκτοπιστεί από την Παρασκευή εξαιτίας των «εντατικών βομβαρδισμών και μαχών». Η κρίση αυτή έχει προκαλέσει και δευτερογενείς εκτοπίσεις μεγάλης κλίμακας, καθώς άνθρωποι που είχαν ήδη βρει καταφύγιο από προηγούμενες συγκρούσεις αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν εκ νέου τις εστίες τους.

Διεθνείς αντιδράσεις και απολογισμός

Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με ανησυχία την κλιμάκωση της βίας. Εκπρόσωπος του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, εξέφρασε τη βαθιά ανησυχία του για τις συγκρούσεις, προειδοποιώντας για τις «καταστροφικές συνέπειες, πολιτικές, οικονομικές και από την άποψη της ασφάλειας, για την Υεμένη και τον πληθυσμό της». Ο απολογισμός των τελευταίων ημερών είναι ιδιαίτερα βαρύς, καθώς μόνο από το μεσημέρι του Σαββάτου έως το πρωί της Κυριακής σκοτώθηκαν πάνω από 140 άνθρωποι.

Πηγές από τις κυβερνητικές δυνάμεις κάνουν λόγο για 84 νεκρούς στις τάξεις τους, κυρίως από επιθέσεις με ρουκέτες, ενώ τέσσερις πηγές προσκείμενες στους αντάρτες επιβεβαιώνουν τον θάνατο 57 μαχητών τους. Παρά την ένταση των τελευταίων ημερών, αξιωματούχος της κυβέρνησης ανέφερε ότι η κατάσταση έχει πλέον σταθεροποιηθεί κάπως, με τα κυβερνητικά στρατεύματα να έχουν εγκαταστήσει αμυντικές θέσεις σε απόσταση μικρότερη των 30 χιλιομέτρων από τις ακτές της Ερυθράς Θάλασσας. Ωστόσο, οι Χούθι συνεχίζουν να προελαύνουν δυτικά της Τάιζ, με κατεύθυνση το στενό Μπαμπ ελ Μάντεμπ.

Γεωπολιτικές προεκτάσεις και ο ρόλος του Μπαμπ ελ Μάντεμπ

Η στρατηγική σημασία του Μπαμπ ελ Μάντεμπ, του περάσματος που συνδέει την Ασία με την Ευρώπη μέσω της Διώρυγας του Σουέζ, έχει ενισχυθεί καταλυτικά μετά το ξέσπασμα του πολέμου στη Μέση Ανατολή και το κλείσιμο του στενού του Ορμούζ από το Ιράν. Αναλυτές εκτιμούν ότι η περιοχή βρίσκεται σε μια εξαιρετικά επικίνδυνη τροχιά κλιμάκωσης. Ο Άνταμ Μπάρον από το ινστιτούτο New America σχολίασε ότι η επίθεση των Χούθι «εκμηδένισε μεγάλο μέρος αυτού που απέμενε από την εύθραυστη κατάπαυση του πυρός», ενώ ο Φάρια αλ Μουσλίμι από το Chatham House υπογράμμισε ότι «αν οι Χούθι έχουν την ευκαιρία να πάρουν τον πλήρη έλεγχο του Μπαμπ ελ Μάντεμπ δεν θα διστάσουν ούτε δευτερόλεπτο».

Η Υεμένη βρίσκεται στο επίκεντρο της περιφερειακής ένοπλης σύρραξης που πυροδοτήθηκε μετά τους αμερικανοϊσραηλινούς βομβαρδισμούς στο Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου. Η εύθραυστη εκεχειρία του 2022 κατέρρευσε οριστικά τον Ιούλιο, όταν οι Χούθι απέρριψαν τον έλεγχο της σαουδαραβικής πολεμικής αεροπορίας στον εναέριο χώρο της χώρας. Από τότε, το κίνημα, το οποίο πρόσκειται στην Ισλαμική Δημοκρατία, έχει πολλαπλασιάσει τις επιθέσεις του εναντίον στρατιωτικών εγκαταστάσεων και περιοχών που ελέγχονται από τις κυβερνητικές δυνάμεις.

Παράλληλα, οι Χούθι έχουν ανακοινώσει την επιβολή θαλάσσιου αποκλεισμού στη Σαουδική Αραβία, τον μεγαλύτερο εξαγωγέα αργού πετρελαίου παγκοσμίως, βάζοντας στο στόχαστρο δεξαμενόπλοια και πετρελαϊκές εγκαταστάσεις στο έδαφος του βασιλείου. Ο πόλεμος στην Υεμένη, ο οποίος γενικεύτηκε το 2014, έχει στοιχίσει τη ζωή σε εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους και έχει βυθίσει τη χώρα, τη φτωχότερη της αραβικής χερσονήσου, σε μια πρωτοφανή ανθρωπιστική κρίση, τα αποτελέσματα της οποίας γίνονται ολοένα και πιο δραματικά για τον άμαχο πληθυσμό.