13ος και 14ος μισθός: Μόνο με πολιτική απόφαση η επαναφορά τους

Οριστικό δικαστικό «όχι» στην επαναφορά του 13ου και 14ου μισθού στους δημοσίους υπαλλήλους έδωσε το Συμβούλιο της Επικρατείας, κλείνοντας ακόμη έναν κύκλο διεκδικήσεων για τα δώρα εορτών και το επίδομα αδείας.

Σύμφωνα με τον εργατολόγο Γιάννη Καρούζο, η απόφαση της Ολομέλειας του ΣτΕ απορρίπτει εκ νέου τα αιτήματα δημοσίων υπαλλήλων για αναδρομική καταβολή των δώρων. Όπως ανέφερε, πρόκειται για τη δέκατη φορά που αντίστοιχες δικαστικές αξιώσεις δεν γίνονται δεκτές.

Η νέα απόφαση δημιουργεί πλέον ισχυρό δεδικασμένο για όσους προσδοκούσαν δικαστική ανατροπή στο θέμα. Με δεδομένο ότι το ζήτημα κρίθηκε από την Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας, τα περιθώρια για επαναφορά των δώρων μέσω νέων προσφυγών εμφανίζονται εξαιρετικά περιορισμένα.

Ο κ. Καρούζος ήταν σαφής μιλώντας στην εκπομπή «Συνδέσεις» του ΕΡΤnews: οποιαδήποτε επαναφορά των δώρων εορτών και του επιδόματος αδείας στους δημοσίους υπαλλήλους μπορεί πλέον να γίνει μόνο με νομοθετική πρωτοβουλία και όχι μέσω δικαστικής διεκδίκησης.

Το σκεπτικό της απόφασης του ΣτΕ

Η προσφυγή, σύμφωνα με τον εργατολόγο, στηρίχθηκε μεταξύ άλλων στο ευρωπαϊκό πλαίσιο για τους αξιοπρεπείς κατώτατους μισθούς, το οποίο έχει ενσωματωθεί τα τελευταία χρόνια στην ελληνική νομοθεσία και συνδέεται με τον νέο μηχανισμό καθορισμού του κατώτατου μισθού.

Ο προσφεύγων υποστήριξε ότι ανάλογο κριτήριο θα έπρεπε να ληφθεί υπόψη και για τις αποδοχές του, επικαλούμενος στοιχεία για το κόστος διαβίωσης, το επίπεδο φτώχειας και την ανάγκη αξιοπρεπούς μισθολογικής μεταχείρισης.

Το ΣτΕ, όμως, σύμφωνα με την ανάλυση του Γιάννη Καρούζου, έκρινε ότι οι μισθολογικές ενισχύσεις που έχουν δοθεί μέχρι σήμερα στους δημοσίους υπαλλήλους θεωρούνται επαρκείς στο συγκεκριμένο νομικό πλαίσιο.

Παράλληλα, το δικαστήριο απέρριψε τη σύγκριση ανάμεσα στις μισθολογικές αυξήσεις του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα, καθώς πρόκειται για διαφορετικά μισθολογικά καθεστώτα. Στο σκεπτικό, όπως ανέφερε ο εργατολόγος, ελήφθη υπόψη και σχετική νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου.

Η απόφαση αυτή μεταφέρει το θέμα από το δικαστικό στο καθαρά πολιτικό πεδίο. Οι δημόσιοι υπάλληλοι που ανέμεναν δικαίωση μέσω ΣτΕ βλέπουν πλέον την υπόθεση να κλείνει θεσμικά, εκτός αν υπάρξει διαφορετική απόφαση από την εκάστοτε κυβέρνηση και τη Βουλή.

Χαμηλοί μισθοί και πρόβλημα στελέχωσης στο Δημόσιο

Ο Γιάννης Καρούζος έθεσε, ωστόσο, και την κοινωνική διάσταση του ζητήματος. Όπως επισήμανε, οι χαμηλές αποδοχές στο Δημόσιο δημιουργούν σοβαρές συνέπειες στη στελέχωση των υπηρεσιών και στην ελκυστικότητα της δημόσιας διοίκησης ως επαγγελματικής επιλογής.

Ένας νεοδιοριζόμενος δημόσιος υπάλληλος, ειδικά όταν έχει οικογενειακές υποχρεώσεις ή τοποθετείται για πρώτη φορά μακριά από τον τόπο κατοικίας του, μπορεί να δυσκολεύεται να καλύψει ακόμη και βασικές ανάγκες διαβίωσης με τον μισθό που λαμβάνει.

Ο εργατολόγος έκανε λόγο για σταδιακή αποδόμηση του Δημοσίου σε επίπεδο στελέχωσης, επισημαίνοντας ότι αρκετοί επιτυχόντες σε προκηρύξεις είτε εγκαταλείπουν τη θέση είτε δεν επιλέγουν τελικά τη συγκεκριμένη επαγγελματική διαδρομή, λόγω των μισθολογικών δεδομένων.

Η επαναφορά των δώρων, κατά τον ίδιο, θα μπορούσε να έχει και ευρύτερη οικονομική επίδραση, καθώς μέρος των χρημάτων που θα κατευθυνόταν στους δημοσίους υπαλλήλους θα επέστρεφε στην αγορά μέσω της κατανάλωσης. Έτσι, το κράτος θα είχε και έμμεσο όφελος από τη φορολόγηση αυτής της κατανάλωσης.

Ο κ. Καρούζος αναγνώρισε ότι τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει ορισμένες παρεμβάσεις για την ενίσχυση των αποδοχών στο Δημόσιο. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται και η σύνδεση του εισαγωγικού μισθού στο Δημόσιο με την εξέλιξη του κατώτατου μισθού στον ιδιωτικό τομέα.

Παρά τις αυξήσεις, όμως, υποστήριξε ότι οι αποδοχές εξακολουθούν να υπολείπονται σημαντικά του ευρωπαϊκού επιπέδου. Αυτό καθιστά τη σταδιοδρομία στο Δημόσιο λιγότερο ελκυστική, σε μια περίοδο κατά την οποία πολλές υπηρεσίες αντιμετωπίζουν ήδη σοβαρά προβλήματα υποστελέχωσης.

Η δημόσια διοίκηση, σύμφωνα με την τοποθέτησή του, δεν αποτελεί πλέον αυτονόητα πρώτη επιλογή για έναν εργαζόμενο που αναζητά αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης. Το πρόβλημα δεν περιορίζεται μόνο στο εισόδημα των υπαλλήλων, αλλά επηρεάζει και τη δυνατότητα του κράτους να λειτουργεί αποτελεσματικά.

Σε ό,τι αφορά την επαναφορά του 13ου και 14ου μισθού, η εικόνα είναι πλέον καθαρή. Δικαστικά, το ζήτημα έχει κλείσει. Πολιτικά και νομοθετικά, όμως, παραμένει ανοιχτό, εφόσον μια κυβέρνηση αποφασίσει να αναλάβει το δημοσιονομικό κόστος.

Ο Γιάννης Καρούζος σημείωσε ότι, αν τα οικονομικά της χώρας το επιτρέψουν, η επαναφορά μπορεί να γίνει με νόμο. Πρόκειται, επομένως, για πολιτική επιλογή και όχι για δικαστική υποχρέωση που μπορεί να επιβληθεί μέσω νέων προσφυγών.

Υπενθύμισε ακόμη ότι πολλές μνημονιακές διατάξεις που είχαν επιβληθεί την περίοδο της κρίσης έχουν πλέον καταργηθεί. Το γεγονός αυτό τροφοδοτεί το επιχείρημα όσων ζητούν να ανοίξει ξανά η συζήτηση για τα δώρα, όχι στα δικαστήρια, αλλά στη Βουλή και στον κρατικό προϋπολογισμό.

Το συμπέρασμα είναι βαρύ για τους δημοσίους υπαλλήλους: το ΣτΕ δεν ανοίγει δρόμο επιστροφής των δώρων. Αν υπάρξει επαναφορά, θα είναι αποτέλεσμα πολιτικής απόφασης. Μέχρι τότε, ο 13ος και 14ος μισθός παραμένουν εκτός μισθολογικής πραγματικότητας του Δημοσίου, παρά τις πιέσεις, τις χαμηλές αποδοχές και το οξύ πρόβλημα στελέχωσης.