Αιφνίδιος καρδιακός θάνατος: Η ΕΚΕ ζητά Εθνική Στρατηγική – Οι 6 κρίσιμοι άξονες

Την ανάγκη να αποκτήσει η χώρα ένα ενιαίο και οργανωμένο σχέδιο απέναντι στον αιφνίδιο καρδιακό θάνατο θέτει στο επίκεντρο η Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία, καλώντας την Πολιτεία, την επιστημονική κοινότητα και τους αρμόδιους φορείς να καθίσουν άμεσα στο ίδιο τραπέζι.

Η ΕΚΕ ζητά τη διαμόρφωση μιας ολοκληρωμένης Εθνικής Στρατηγικής Πρόληψης και Αντιμετώπισης του Αιφνίδιου Καρδιακού Θανάτου, με βασικούς πυλώνες την πρόληψη, την έγκαιρη διάγνωση, την εκπαίδευση των πολιτών στην Καρδιοπνευμονική Αναζωογόνηση και την καλύτερη διασύνδεση όλων των επιπέδων του συστήματος υγείας.

Το μήνυμα της Καρδιολογικής Εταιρείας είναι σαφές: ένα τόσο σύνθετο πρόβλημα δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί αποσπασματικά ούτε από έναν μόνο φορέα. Απαιτείται μια πραγματική αλυσίδα προστασίας, η οποία θα ξεκινά από την ενημέρωση και την πρωτοβάθμια πρόληψη και θα καταλήγει στα εξειδικευμένα καρδιολογικά κέντρα και στις σύγχρονες δυνατότητες διάγνωσης και θεραπείας.

Η επιστήμη έχει πλέον στη διάθεσή της περισσότερα εργαλεία για την αναγνώριση ανθρώπων που διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο. Το κρίσιμο ζητούμενο, όπως επισημαίνεται, είναι αυτές οι δυνατότητες να μην παραμένουν περιορισμένες σε εξειδικευμένες δομές, αλλά να φτάνουν εγκαίρως στον πολίτη που τις χρειάζεται.

Τα πρώτα λεπτά μπορούν να κρίνουν τη ζωή ενός ανθρώπου

Ιδιαίτερο βάρος δίνει η Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία στην εκπαίδευση του γενικού πληθυσμού στην ΚΑΡΠΑ και στη χρήση Αυτόματων Εξωτερικών Απινιδωτών.

Σε ένα περιστατικό καρδιακής ανακοπής, ο χρόνος είναι καθοριστικός. Η πιθανότητα να βρίσκεται γιατρός ή άλλος επαγγελματίας υγείας δίπλα στον ασθενή ακριβώς τη στιγμή της κατάρρευσης είναι περιορισμένη, είτε το συμβάν σημειωθεί σε μια μεγάλη πόλη είτε σε νησί, χωριό, αθλητικό χώρο ή τουριστική περιοχή.

Εκεί αποκτά κρίσιμο ρόλο ο πολίτης που γνωρίζει πώς να αντιδράσει. Η άμεση έναρξη Καρδιοπνευμονικής Αναζωογόνησης μπορεί να συμβάλει καθοριστικά στη διατήρηση του ασθενούς μέχρι την άφιξη του ΕΚΑΒ και της εξειδικευμένης βοήθειας.

Η ΕΚΕ θεωρεί ότι η γνώση αυτή πρέπει να ξεφύγει από τα στενά όρια του συστήματος υγείας και να γίνει μέρος της καθημερινής κουλτούρας της κοινωνίας. Η εκπαίδευση στην ΚΑΡΠΑ δεν μπορεί να θεωρείται αποκλειστικό αντικείμενο γιατρών και νοσηλευτών, όταν ένα περιστατικό ανακοπής μπορεί να συμβεί μπροστά σε οποιονδήποτε.

Η Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία, σε συνεργασία με το European Resuscitation Council, εκπαιδεύει και πιστοποιεί εδώ και δύο δεκαετίες επαγγελματίες υγείας και πολίτες στην Καρδιοπνευμονική Αναζωογόνηση.

Παράλληλα, έχουν ήδη θεσπιστεί ορισμένες σημαντικές παρεμβάσεις. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η υποχρεωτική εκπαίδευση προπονητών στην ΚΑΡΠΑ, η πρόβλεψη εκπαίδευσης προσωπικού σε επιχειρήσεις με περισσότερους από 50 εργαζομένους και ο προαγωνιστικός καρδιολογικός έλεγχος με ηλεκτροκαρδιογράφημα και Κάρτα Υγείας Αθλητή.

Για την ΕΚΕ, ωστόσο, αυτά αποτελούν μόνο την αρχή. Η πρόληψη χρειάζεται μεγαλύτερη διείσδυση στην κοινωνία, περισσότερη εκπαίδευση και πραγματική δυνατότητα άμεσης αντίδρασης όταν κάθε λεπτό μετρά.

Οι έξι πυλώνες της Εθνικής Στρατηγικής

Η πρόταση της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας οργανώνεται γύρω από έξι αλληλένδετους άξονες, οι οποίοι καλύπτουν ολόκληρη τη διαδρομή από την πρόληψη έως την εξειδικευμένη αντιμετώπιση.

Πρώτος άξονας είναι η πρόληψη σε όλες τις ηλικίες. Η ΕΚΕ ζητά ενίσχυση της πρωτοβάθμιας καρδιολογικής φροντίδας, του προληπτικού ελέγχου και, όπου υπάρχει ένδειξη, του προαγωνιστικού ελέγχου. Η λογική είναι να εντοπίζονται έγκαιρα παράγοντες ή παθήσεις που μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο πριν εκδηλωθεί ένα οξύ περιστατικό.

Δεύτερος άξονας είναι η συστηματική εκπαίδευση στην ΚΑΡΠΑ. Η γνώση βασικών ενεργειών αναζωογόνησης και η εξοικείωση με τον Αυτόματο Εξωτερικό Απινιδωτή θεωρούνται κρίσιμα εργαλεία για την ενίσχυση της επιβίωσης σε περιστατικά που συμβαίνουν εκτός νοσοκομείου.

Τρίτος άξονας είναι η αναγνώριση των ομάδων υψηλού κινδύνου. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται σε οικογένειες με ιστορικό αιφνίδιου καρδιακού θανάτου ή κληρονομικών καρδιοπαθειών, καθώς και σε ανθρώπους με στεφανιαία νόσο, μυοκαρδίτιδα και άλλες παθήσεις που χρειάζονται εξειδικευμένη καρδιολογική αξιολόγηση.

Τέταρτος άξονας είναι η αξιοποίηση της σύγχρονης επιστήμης. Το οικογενειακό ιστορικό μπορεί να αποτελέσει πολύτιμο στοιχείο, ενώ σε περιπτώσεις όπου υπάρχει σαφής ιατρική ένδειξη μπορεί να απαιτείται γενετικός έλεγχος και εξειδικευμένη συμβουλευτική. Η ΕΚΕ ζητά αυτά τα εργαλεία να χρησιμοποιούνται οργανωμένα, μέσα από κατάλληλα κέντρα και με επιστημονικά κριτήρια.

Πέμπτος άξονας είναι η διασύνδεση των υπηρεσιών υγείας. Η πρωτοβάθμια καρδιολογική φροντίδα πρέπει να συνεργάζεται στενά με τα τριτοβάθμια και εξειδικευμένα κέντρα, ώστε ένας ασθενής που εντοπίζεται ως υψηλού κινδύνου να μη χάνεται μέσα σε ένα κατακερματισμένο σύστημα παραπομπών.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η ανάγκη συνεχούς εκπαίδευσης των επαγγελματιών υγείας, ώστε η νέα γνώση και οι σύγχρονες κατευθυντήριες οδηγίες να περνούν γρήγορα στην καθημερινή κλινική πράξη.

Έκτος άξονας είναι η συμμαχία με την κοινωνία. Η ΕΚΕ ζητά σταθερή συνεργασία με συλλόγους ασθενών και οικογενειών, εκπαιδευτικά ιδρύματα, αθλητικούς φορείς, κοινωνικές οργανώσεις και θεσμικούς παράγοντες, ώστε η πρόληψη να πάψει να αποτελεί υπόθεση μόνο των νοσοκομείων.

Η ουσία της παρέμβασης είναι ότι η χώρα χρειάζεται ένα ενιαίο σύστημα και όχι απομονωμένες δράσεις. Από τον πολίτη που θα αναγνωρίσει την ανακοπή και θα ξεκινήσει ΚΑΡΠΑ μέχρι το ασθενοφόρο, τον απινιδωτή, τον καρδιολόγο και το εξειδικευμένο κέντρο, κάθε κρίκος πρέπει να λειτουργεί χωρίς κενά.

Η Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία καλεί πλέον την Πολιτεία να μετατρέψει αυτή την επιστημονική γνώση σε οργανωμένη δημόσια πολιτική. Γιατί στον αιφνίδιο καρδιακό θάνατο η πρόληψη και η προετοιμασία δεν είναι θεωρητικές έννοιες: μπορούν να καθορίσουν εάν ένας άνθρωπος θα έχει δεύτερη ευκαιρία στη ζωή.