Αξιολογήσεις οίκων: Η Ελλάδα μπροστά σε νέες δοκιμασίες

Η ελληνική οικονομία εισέρχεται σε μια κρίσιμη περίοδο, καθώς οι πέντε μεγάλοι διεθνείς οίκοι αξιολόγησης πρόκειται να εκδώσουν τις νέες τους εκθέσεις για το αξιόχρεο της χώρας εντός του 2026. Οι εκθέσεις αυτές αναμένονται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, δεδομένων των οικονομικών επιδόσεων και των γεωπολιτικών προκλήσεων που επικρατούν στην περιοχή.

Ο πρώτος οίκος που θα δώσει το στίγμα του είναι ο DBRS, με προγραμματισμένη αξιολόγηση την ερχόμενη Παρασκευή, 4 Σεπτεμβρίου. Ακολουθούν ο Scope Ratings και ο Moody's στις 18 Σεπτεμβρίου, ενώ ο S&P θα ολοκληρώσει τον κύκλο των φθινοπωρινών αξιολογήσεων στις 23 Οκτωβρίου. Τελευταίος, στις 6 Νοεμβρίου, θα τοποθετηθεί ο οίκος Fitch.

Η πορεία της ελληνικής οικονομίας και οι προκλήσεις

Η χώρα έχει ήδη εξασφαλίσει την επενδυτική βαθμίδα από το 2023 και το 2024, με τους οίκους να προχωρούν σε αναβαθμίσεις του αξιόχρεου, με εξαίρεση τον Moody's. Στο πρώτο εξάμηνο του 2026, οι οίκοι επιβεβαίωσαν τη βαθμίδα ΒΒΒ, τηρώντας μια στάση αναμονής λόγω της αβεβαιότητας που προκαλεί η συνεχιζόμενη κρίση στη Μέση Ανατολή και οι επιπτώσεις της στην παγκόσμια οικονομία.

Από τον περασμένο Μάρτιο, οπότε και πραγματοποιήθηκαν οι πρώτες αξιολογήσεις του έτους, το οικονομικό περιβάλλον έχει μεταβληθεί σημαντικά. Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν σε μεγάλο βαθμό κλειστά, έξι μήνες μετά την έναρξη των εχθροπραξιών, με αποτέλεσμα η τιμή του πετρελαίου brent να διαμορφώνεται κοντά στα 90 δολάρια το βαρέλι, από περίπου 60 δολάρια στις αρχές του έτους. Παράλληλα, η τιμή του φυσικού αερίου στην Ευρώπη έχει υπερδιπλασιαστεί, φτάνοντας τα 68 ευρώ ανά μεγαβατώρα, από μόλις 26,5 ευρώ.

Δημοσιονομικά μεγέθη και πρόωρες αποπληρωμές

Παρά τις έντονες πιέσεις στο ενεργειακό μέτωπο και τον πληθωρισμό, η ελληνική οικονομία επιδεικνύει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα. Το ΑΕΠ αυξήθηκε το πρώτο τρίμηνο του έτους με ετήσιο ρυθμό 2%, ενώ τα στοιχεία για το δεύτερο τρίμηνο αναμένονται από την ΕΛΣΤΑΤ στις 7 Σεπτεμβρίου. Στον κρατικό προϋπολογισμό καταγράφηκε πρωτογενές πλεόνασμα ύψους 5,77 δισεκατομμυρίων ευρώ στο επτάμηνο Ιανουαρίου-Ιουλίου, ένα μέγεθος που υπερβαίνει τον στόχο και ενισχύει την πτωτική πορεία του χρέους.

Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, έχει αναφερθεί σε νέες πρόωρες αποπληρωμές χρέους ύψους 12,8 δισεκατομμυρίων ευρώ. Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να υπερκαλύψει τον στόχο του προϋπολογισμού για μείωση του χρέους στο 138,2% του ΑΕΠ στο τέλος του 2026, από 145,9% το 2025. Με αυτόν τον τρόπο, η Ελλάδα αφήνει πίσω την Ιταλία ως τη χώρα με το υψηλότερο χρέος στην Ευρωζώνη.

Οι προβλέψεις των οίκων για την αποκλιμάκωση του χρέους

Η προοπτική μείωσης του χρέους αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για τις αξιολογήσεις. Ο οίκος Scope, ο πρώτος που έδωσε στην Ελλάδα την επενδυτική βαθμίδα, έχει αναθεωρήσει τις προβλέψεις του προς τα πάνω. Σε έκθεσή του τον Ιούνιο, προέβλεπε ότι το ελληνικό χρέος θα μειωθεί στο 107% του ΑΕΠ έως το 2031, ένα ποσοστό σημαντικά χαμηλότερο από το αντίστοιχο της Ιταλίας, της Γαλλίας και του Βελγίου.

Ο οίκος Moody's, στην αξιολόγηση του Μαρτίου, είχε προβλέψει βραδύτερο ρυθμό μείωσης του χρέους, υποχωρώντας στο 140% του ΑΕΠ το 2027. Ωστόσο, οι νεότερες δημοσιονομικές εξελίξεις και η σημαντική πρόωρη αποπληρωμή καθιστούν αυτή την πρόβλεψη ξεπερασμένη. Ο οίκος είχε επισημάνει ότι ανοδική πίεση στο αξιόχρεο θα μπορούσε να προκύψει εάν οι μειώσεις του χρέους ξεπεράσουν σημαντικά τις τρέχουσες προσδοκίες.

Ο DBRS, από την πλευρά του, είχε σημειώσει τον Μάρτιο ότι οι οικονομικές προοπτικές είναι εκτεθειμένες σε καθοδικούς κινδύνους, όπως η κλιμάκωση των γεωπολιτικών εντάσεων. Παράλληλα, είχε αναφέρει ότι θα μπορούσε να αναβαθμίσει το αξιόχρεο εάν το δημόσιο χρέος μειωνόταν σύμφωνα με τις προσδοκίες και ο λόγος του προς το ΑΕΠ παρέμενε σε σταθερή καθοδική πορεία.

Ο οίκος Fitch, την περασμένη εβδομάδα, υπογράμμισε ότι η ταχεία μείωση του ελληνικού χρέους ήταν ο καταλύτης για τις τρεις αναβαθμίσεις που πραγματοποίησε από το 2021. Η ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας κατά 22% την περίοδο 2021-2025, έναντι περίπου 13,5% στην ΕΕ, ήταν ο βασικός μοχλός, ωστόσο ο οίκος επισήμανε ότι οι παράγοντες που στήριξαν την ανάκαμψη αρχίζουν να εξασθενούν. Η ανάκαμψη του τουρισμού έχει ολοκληρωθεί, η χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης κορυφώνεται το 2026 και δεν υπάρχει πλέον αρνητικό πραγματικό κόστος χρηματοδότησης. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, τα πρωτογενή πλεονάσματα θα επωμιστούν μεγαλύτερο μέρος του βάρους της απομόχλευσης, ενώ η διατήρησή τους γίνεται πιο απαιτητική λόγω της γήρανσης του πληθυσμού και των αυξανόμενων αμυντικών δαπανών.