Αύξηση 7% στις καλλιέργειες κόκας στη Βολιβία το 2025

Σύμφωνα με ετήσια έκθεση του Γραφείου των Ηνωμένων Εθνών για τον Έλεγχο των Ναρκωτικών και την Πρόληψη του Εγκλήματος (UNODC), η οποία δόθηκε στη δημοσιότητα την Τρίτη, οι καλλιέργειες κόκας στη Βολιβία παρουσίασαν αξιοσημείωτη αύξηση της τάξεως του 7% κατά τη διάρκεια του 2025. Η εξέλιξη αυτή έρχεται να επιβεβαιώσει τις ανησυχίες των διεθνών οργανισμών για την ενίσχυση της παραγωγής της πρώτης ύλης για την κοκαΐνη, με την έκταση των φυτειών να ανέρχεται πλέον σε 364.000 στρέμματα, όπως ανέφερε χαρακτηριστικά η Μόνικα Μεντόσα, επικεφαλής του UNODC στη χώρα.

Η αύξηση αυτή, που καταγράφηκε σε εθνικό επίπεδο, παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον καθώς καλύπτει χρονικά τόσο τους τελευταίους μήνες της διακυβέρνησης του σοσιαλιστή προέδρου Λουίς Άρσε, όσο και την έναρξη της θητείας του νέου, κεντροδεξιού προέδρου Ροδρίγο Πας, ο οποίος ανέλαβε τα καθήκοντά του τον περασμένο Νοέμβριο. Η μεγαλύτερη, ωστόσο, εξάπλωση των καλλιεργειών εντοπίζεται στον νομό Κοτσαμπάμπα, στο κεντρικό τμήμα της χώρας, όπου η αύξηση άγγιξε το 22%, με αποτέλεσμα η συγκεκριμένη περιοχή να φιλοξενεί πλέον σχεδόν τις μισές από το σύνολο των φυτειών κόκας της Βολιβίας.

Η κατάσταση στην Κοτσαμπάμπα, η οποία αποτελεί ιστορικό προπύργιο του πρώην προέδρου Έβο Μοράλες, χαρακτηρίζεται από ερευνητές ως ιδιαιτέρως κρίσιμη. Η Γκλόρια Ατσά, ειδική σε θέματα πολιτικών για τα ναρκωτικά, δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο ότι στην περιοχή αυτή δεν διεξάγεται κανένας ουσιαστικός αγώνας εναντίον της διακίνησης ναρκωτικών. Όπως εξήγησε, από την εποχή της διακυβέρνησης Μοράλες (2006-2019), το κράτος έχει ουσιαστικά χάσει την πρόσβασή του στην περιοχή, κυρίως λόγω των έντονων πιέσεων που ασκούνται στην κυβέρνηση από τους κοκαλέρος, τους καλλιεργητές κόκας, στους κόλπους των οποίων ο ίδιος ο Μοράλες υπήρξε ηγετική φυσιογνωμία.

Η κατάσταση έχει επιδεινωθεί περαιτέρω τα τελευταία δύο χρόνια, καθώς ο πρώην πρόεδρος παραμένει εγκλωβισμένος στην περιοχή, προκειμένου να αποφύγει την εκτέλεση δύο ενταλμάτων σύλληψης που εκκρεμούν σε βάρος του. Οι κατηγορίες που αντιμετωπίζει αφορούν υποθέσεις εμπορίας ανηλίκου και υπόθαλψης ένοπλης ανταρσίας, τις οποίες ο ίδιος απορρίπτει κατηγορηματικά. Στο πλευρό του, αυτόχθονες αγρότες έχουν συγκροτήσει μια άτυπη πολιτοφυλακή που τον προστατεύει, δημιουργώντας ουσιαστικά ένα τείχος προστασίας που αποτρέπει οποιαδήποτε αστυνομική επιχείρηση στην περιοχή.

Τα στοιχεία του UNODC αποκαλύπτουν επίσης μια δραματική μείωση των προσπαθειών καταστολής. Το 2025, καταστράφηκαν μόλις 27.000 στρέμματα καλλιεργειών κόκας, ένας αριθμός που έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τα προηγούμενα τρία χρόνια, όπου οι καταστροφές ξεπερνούσαν ετησίως τα 100.000 στρέμματα. Η μείωση αυτή στις επιχειρήσεις εκρίζωσης υποδηλώνει είτε έλλειψη πολιτικής βούλησης είτε επιχειρησιακές δυσκολίες, με την κατάσταση στην Κοτσαμπάμπα να αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της αδυναμίας του κράτους να επιβάλει την εξουσία του.

Αξίζει να σημειωθεί ότι στη Βολιβία, η μάσηση των φρέσκων φύλλων κόκας αποτελεί νόμιμη και βαθιά ριζωμένη εθιμική πρακτική, συνυφασμένη με την προαιώνια παράδοση των αυτοχθόνων λαών των Άνδεων. Παρ' όλα αυτά, η χώρα εξακολουθεί να κατέχει την τρίτη θέση παγκοσμίως στην παραγωγή κοκαΐνης, πίσω από την Κολομβία και το Περού, σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΗΕ. Η παράνομη αυτή δραστηριότητα έχει συνδεθεί τους τελευταίους μήνες με ένα πρωτοφανές κύμα βίας στο ανατολικό τμήμα της χώρας, όπου δύο ισχυρές βραζιλιάνικες συμμορίες, η Πρώτη Διοίκηση της Πρωτεύουσας (PCC) και η Κόκκινη Διοίκηση (Comando Vermelho), οι οποίες έχουν χαρακτηριστεί τρομοκρατικές οργανώσεις από τις Ηνωμένες Πολιτείες, φέρονται να ανταγωνίζονται για τον έλεγχο των διαδρόμων διακίνησης κοκαΐνης.