Σε βαρύ εσωκομματικό κλίμα και με εμφανή σημάδια πολιτικής φθοράς οδηγείται η Νέα Δημοκρατία στο 16ο Τακτικό Συνέδριό της, καθώς οι δημόσιες διαφοροποιήσεις, οι παραιτήσεις στελεχών και οι παρεμβάσεις προσώπων με μακρά διαδρομή στον γαλάζιο χώρο διαμορφώνουν εικόνα σοβαρής κρίσης στο εσωτερικό της παράταξης.
Η συγκυρία αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς επιμένουν οι πληροφορίες ότι ο Αντώνης Σαμαράς βρίσκεται κοντά στην ανακοίνωση νέας πολιτικής πρωτοβουλίας, με πατριωτικό και δεξιό πρόσημο. Το σενάριο αυτό έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία τμήματα της παραδοσιακής βάσης της Νέας Δημοκρατίας εμφανίζονται αποξενωμένα από την κυβερνητική γραμμή και μιλούν πλέον ανοιχτά για πολιτικό και ιδεολογικό κενό.
Η παραίτηση Γκελεστάθη και το μήνυμα ρήξης
Το πρώτο ισχυρό μήνυμα εσωκομματικής αναταραχής ήρθε με την παραίτηση της Ιωάννας Γκελεστάθη από κάθε κομματική ιδιότητα στη Νέα Δημοκρατία. Η πρώην Τομεάρχης Προστασίας του Πολίτη και μέχρι πρόσφατα ένθερμη υποστηρίκτρια του Κυριάκου Μητσοτάκη γνωστοποίησε την αποχώρησή της με επιστολή προς τον πρωθυπουργό και πρόεδρο της ΝΔ, ενώ στη συνέχεια δημοσιοποίησε την απόφασή της μέσω Facebook.
Στην επιστολή της περιγράφει ένα βαθύ «πολιτικό, αξιακό και ψυχικό ρήγμα» με την ηγεσία του κόμματος. Αναφέρει ότι ο έντονος κομματικός πατριωτισμός και η πολυετής αφοσίωσή της στο πρόσωπο του Κυριάκου Μητσοτάκη την εμπόδισαν να αντιληφθεί εγκαίρως την απόσταση που είχε δημιουργηθεί ανάμεσα στην ίδια και στη σημερινή ηγετική ομάδα.
Η κ. Γκελεστάθη παρουσιάζει την αποχώρησή της ως πράξη προστασίας της προσωπικής της αξιοπρέπειας, της τιμής και της υπόληψής της. Η παρέμβασή της προκάλεσε έντονο προβληματισμό στο εσωτερικό της παράταξης, καθώς προέρχεται από στέλεχος που δεν είχε κινηθεί στο παρελθόν απέναντι στον πρωθυπουργό.
Η παραίτηση αυτή ήρθε να προστεθεί σε μια αλυσίδα δημόσιων διαφοροποιήσεων που δείχνουν ότι το πρόβλημα δεν περιορίζεται σε μεμονωμένες προσωπικές πικρίες. Αντιθέτως, εμφανίζεται να αποκτά ευρύτερα χαρακτηριστικά ιδεολογικής και πολιτικής αμφισβήτησης της σημερινής φυσιογνωμίας της Νέας Δημοκρατίας.
Επιστολή δέκα στελεχών για την «ψυχή της παράταξης»
Μέσα σε αυτό το κλίμα, η εφημερίδα «Δημοκρατία» δημοσίευσε επιστολή δέκα στελεχών της Νέας Δημοκρατίας, λίγες ώρες πριν από την έναρξη του συνεδρίου. Το κείμενο υπογράφουν οι Μανώλης Αγγελάκας, Γιώργος Βερναδάκης, Χρήστος Ζώης, Θανάσης Νταβλούρος, Αργύρης Ντινόπουλος, Δημήτρης Πανοζάχος, Φεβρωνία Πατριανάκου, Θανάσης Σκόρδας, Σέργιος Τσίφτης και Σεραφείμ Τσόκας.
Το κεντρικό μήνυμα της παρέμβασης είναι ότι η παράταξη έχει απολέσει την ψυχή της και χρειάζεται νέα πολιτική έκφραση. Οι υπογράφοντες ασκούν ευθεία κριτική στο λεγόμενο επιτελικό κράτος Μητσοτάκη, το οποίο, όπως υποστηρίζουν, έχει αποκοπεί από τον αξιακό κορμό της καραμανλικής κεντροδεξιάς.
Στην επιστολή περιγράφεται μια Νέα Δημοκρατία που, κατά τους υπογράφοντες, έχει εγκαταλείψει τον κοινωνικό, πατριωτικό και λαϊκό της χαρακτήρα. Η παράταξη του Κωνσταντίνου Καραμανλή παρουσιάζεται ως πολιτική δύναμη που εδραίωσε τη δημοκρατία, εξέφρασε τον υπεύθυνο πατριωτισμό, τον ευρωπαϊκό προσανατολισμό, την κοινωνική συνοχή, την παραγωγική οικονομία, την αξιοκρατία και την ελευθερία μέσα σε κράτος δικαίου.
Οι δέκα πρώην κομματικοί και κυβερνητικοί παράγοντες υποστηρίζουν ότι οι αρχές αυτές έχουν συνθλιβεί από μια εξουσία που διατηρεί το όνομα της παράταξης, ενώ έχει απομακρυνθεί από την πολιτική και ηθική της βάση. Κατηγορούν την κυβέρνηση ότι λειτουργεί χωρίς όραμα, κοινωνική συναίσθηση και εθνική στρατηγική, με κύριο μέλημα τη συγκέντρωση εξουσίας και τον έλεγχο της κοινωνίας.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην οικονομία και στη διαχείριση των ευρωπαϊκών πόρων. Οι υπογράφοντες κάνουν λόγο για αδιαφανή κατασπατάληση, κουλτούρα ατιμωρησίας, ευνοιοκρατία και διάχυτη διαφθορά. Υποστηρίζουν ότι το κράτος γίνεται φιλικό για τους λίγους και εχθρικό για τους πολλούς, την ώρα που μεγάλα τμήματα της κοινωνίας δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν αξιοπρεπείς όρους διαβίωσης.
Στο ίδιο πλαίσιο, αναφέρονται στις παρεμβάσεις της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας και στις αποκαλύψεις για κακοδιαχείριση ευρωπαϊκών κονδυλίων, οι οποίες, κατά την άποψή τους, εκθέτουν τη χώρα διεθνώς. Παράλληλα, θέτουν ζητήματα λειτουργίας της Δικαιοσύνης, ελέγχου θεσμών και ενημέρωσης, καθώς και την υπόθεση των υποκλοπών, την οποία αντιμετωπίζουν ως σύμπτωμα βαθύτερης κρίσης εμπιστοσύνης και δημοκρατικής λειτουργίας.
Η επιστολή περιγράφει το κράτος ως μηχανισμό ελέγχου, αντί ως εγγυητή ελευθερίας και ισονομίας. Οι υπογράφοντες υποστηρίζουν ότι πίσω από την επίκληση του εκσυγχρονισμού αναπαράγονται συγκεντρωτικές, αδιαφανείς και παλαιοκομματικές πρακτικές.
Στο πεδίο των κοινωνικών και εθνικών προκλήσεων, κάνουν λόγο για δημογραφική απειλή, ανεξέλεγκτη μετανάστευση, αυξημένη ανασφάλεια, συρρίκνωση της παραγωγικής βάσης, εγκατάλειψη της υπαίθρου και ασφυξία της εγχώριας επιχειρηματικότητας. Περιγράφουν νοικοκυριά που δεν μπορούν να καλύψουν βασικές ανάγκες, νέους που αναγκάζονται να φύγουν από τη χώρα και πολίτες που βλέπουν τη διαφθορά να παγιώνεται ως κανονικότητα.
Η κριτική επεκτείνεται και στην εξωτερική πολιτική. Οι υπογράφοντες σημειώνουν ότι, σε μια περίοδο έντονης διεθνούς ρευστότητας και απειλών από γειτονικές χώρες, η Ελλάδα χρειάζεται καθαρή στρατηγική, στιβαρότητα και εθνικό προσανατολισμό. Κατά την εκτίμησή τους, η σημερινή κυβερνητική γραμμή εξαντλείται στην επικοινωνιακή διαχείριση και στον κατευνασμό.
Η νέα πατριωτική έκφραση και το σενάριο Σαμαρά
Το πολιτικό βάρος της επιστολής βρίσκεται στο κάλεσμα για νέα πατριωτική, δημοκρατική και κοινωνική πολιτική έκφραση. Οι υπογράφοντες δηλώνουν ότι η σιωπή απέναντι σε μια τόσο μεγάλη παρέκκλιση δεν αποτελεί ενότητα, αλλά συνενοχή. Απευθύνονται στις υγιείς, πατριωτικές και δημιουργικές δυνάμεις της κοινωνίας, στους πολίτες που ζητούν αλήθεια, διαφάνεια, ασφάλεια, ανάπτυξη, δικαιοσύνη και προοπτική.
Σύμφωνα με το κείμενο, το συνέδριο της Νέας Δημοκρατίας δεν μπορεί να παρουσιαστεί ως αφετηρία ουσιαστικής επανασύνδεσης με τις αρχές και τη βάση της παράταξης. Οι υπογράφοντες θεωρούν ότι η απόσταση ανάμεσα στην εξουσία και τον κόσμο της ΝΔ έχει γίνει τόσο μεγάλη, ώστε οι εσωκομματικές διαδικασίες και οι ισορροπίες μηχανισμών δεν επαρκούν για να καλύψουν το πολιτικό και αξιακό κενό.
Η φράση ότι η παράταξη έχει ιστορία, αξίες και ψυχή αποκτά κεντρικό συμβολισμό. Για τους δέκα υπογράφοντες, αυτή η ψυχή δεν βρίσκεται στους μηχανισμούς εξουσίας, αλλά στους πολίτες που πίστεψαν σε μια μεγάλη πατριωτική, λαϊκή και δημοκρατική κεντροδεξιά.
Η παρέμβαση αυτή επαναφέρει στο προσκήνιο τα σενάρια για νέα πολιτική πρωτοβουλία του Αντώνη Σαμαρά. Στελέχη στο εσωτερικό της ΝΔ διακρίνουν κοινό πολιτικό νήμα ανάμεσα στις δημόσιες τοποθετήσεις του πρώην πρωθυπουργού, στην επιστολή των δέκα και στις διαφοροποιήσεις προσώπων που μέχρι πρόσφατα βρίσκονταν κοντά στο κυβερνητικό στρατόπεδο.
Οι συνεχείς αναφορές σε πατριωτική έκφραση, κοινωνική δεξιά, θεσμική σοβαρότητα και επιστροφή στις αρχές της παράταξης ερμηνεύονται από αρκετούς ως προάγγελος νέου πολιτικού σχηματισμού. Ένας τέτοιος σχηματισμός θα μπορούσε να επιχειρήσει να εκφράσει τη δυσαρέσκεια που καταγράφεται στη δεξιά και παραδοσιακή βάση της Νέας Δημοκρατίας.
Οι υπογράφοντες της επιστολής καταλήγουν ότι όλο και περισσότεροι πολίτες αισθάνονται πολιτικά άστεγοι, καθώς θεωρούν ότι η ιστορική συνέχεια της μεγάλης κεντροδεξιάς παράταξης έχει τραυματιστεί βαθιά. Υποστηρίζουν ότι το σημερινό σύστημα εξουσίας δεν μπορεί πλέον να εκφράσει τις αρχές, τις αγωνίες και τις ανάγκες της κοινωνικής πλειοψηφίας.
Με αυτή την παρέμβαση, το συνέδριο της Νέας Δημοκρατίας ανοίγει υπό τη σκιά μιας εσωτερικής αμφισβήτησης που δεν αφορά μόνο πρόσωπα ή οργανωτικές ισορροπίες. Αγγίζει τον ίδιο τον χαρακτήρα της παράταξης, τη σχέση της με την κοινωνική της βάση και το ενδεχόμενο δημιουργίας νέου πολιτικού χώρου στα δεξιά της κυβερνητικής ΝΔ.
Οι υπογράφοντες είναι οι Μανώλης Αγγελάκας, πρώην ευρωβουλευτής και πρώην γραμματέας Οργανωτικού της ΝΔ, Γιώργος Βερναδάκης, πρώην διοικητής του ΟΑΕΔ και πρώην αναπληρωτής γραμματέας Εργασίας της ΝΔ, Χρήστος Ζώης, πρώην υπουργός και πρώην βουλευτής Λάρισας, Θανάσης Νταβλούρος, πρώην βουλευτής Αχαΐας, Αργύρης Ντινόπουλος, πρώην υπουργός και πρώην βουλευτής Β’ Αθηνών, Δημήτρης Πανοζάχος, πρώην γενικός γραμματέας Περιφέρειας Ηπείρου και πρώην μέλος Πολιτικού Συμβουλίου της ΝΔ, Φεβρωνία Πατριανάκου, πρώην βουλευτής Λακωνίας και πρώην γραμματέας Πολιτικού Σχεδιασμού και Προγράμματος της ΝΔ, Θανάσης Σκόρδας, πρώην υφυπουργός και πρώην γενικός διευθυντής της ΝΔ, Σέργιος Τσίφτης, πρώην γενικός γραμματέας Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου και πρώην γραμματέας Οργανωτικού της ΝΔ, και Σεραφείμ Τσόκας, πρώην γενικός γραμματέας Περιφέρειας Κρήτης και πρώην γενικός γραμματέας του Υπουργείου Ανάπτυξης.
