Σε μια περίοδο όπου οι παγκόσμιες εμπορικές ισορροπίες δοκιμάζονται, η σχέση μεταξύ Κίνας και Ευρωπαϊκής Ένωσης επανέρχεται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος. Μια νέα, εμπεριστατωμένη οικονομική ανάλυση από την Bank of America ρίχνει φως στις πραγματικές διαστάσεις του φαινομένου, αποκαλύπτοντας ότι η θεαματική αύξηση των κινεζικών εξαγωγών προς την Ευρώπη δεν συνιστά άμεση συνέπεια των αμερικανικών δασμών, αλλά απορρέει από βαθύτερες, διαρθρωτικές ανισορροπίες που χαρακτηρίζουν την κινεζική οικονομία.
Το εμπορικό πλεόνασμα ξεπερνά κάθε προηγούμενο
Σύμφωνα με την έκθεση με τίτλο "Euro Area Viewpoint", το εμπορικό πλεόνασμα της Κίνας έναντι της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατέγραψε ιστορικό ρεκόρ, ξεπερνώντας για πρώτη φορά το φράγμα των 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων κατά το πρώτο τρίμηνο του 2026. Το μέγεθος αυτό είναι τόσο σημαντικό που αφήνει πίσω του ακόμη και τις εμπορικές συναλλαγές της Κίνας με τις Ηνωμένες Πολιτείες, υπογραμμίζοντας τη στρατηγική σημασία της ευρωπαϊκής αγοράς για το Πεκίνο.
Οι αναλυτές της τράπεζας επισημαίνουν ότι οι δασμοί που επέβαλε η Ουάσινγκτον το 2025 είχαν πράγματι ως αποτέλεσμα μια αισθητή μείωση των κινεζικών εξαγωγών προς την αμερικανική αγορά, με την πτώση να υπολογίζεται μεταξύ 20% και 26% σε ένα ευρύ φάσμα βιομηχανικών κλάδων. Παρόλα αυτά, η ανάλυση δεν εντοπίζει καμία σαφή στατιστική ένδειξη που να αποδεικνύει ότι τα κινεζικά προϊόντα ανακατευθύνθηκαν μαζικά προς την Ευρώπη αποκλειστικά λόγω αυτών των προστατευτικών μέτρων. Αντιθέτως, η αύξηση των ευρωπαϊκών εισαγωγών από την Κίνα είχε ήδη ξεκινήσει πολύ πριν από την επιβολή του νέου κύματος δασμών.
Ο μηχανισμός "vent-for-surplus" και οι επιπτώσεις στις τιμές
Η έκθεση της Bank of America αποδίδει το φαινόμενο κυρίως σε έναν μηχανισμό που χαρακτηρίζεται ως "vent-for-surplus", δηλαδή στη συστηματική διοχέτευση της πλεονάζουσας κινεζικής παραγωγικής δυναμικότητας προς τις διεθνείς αγορές. Συγκεκριμένα, σε τομείς όπου η εγχώρια ζήτηση στην Κίνα παραμένει υποτονική, παρατηρείται μια αύξηση των εξαγωγών, η οποία συνοδεύεται από σημαντική μείωση των τιμών των προϊόντων που φτάνουν στην Ευρώπη. Οι ερευνητές εντόπισαν μια επιπλέον ετήσια πίεση στις τιμές εισαγωγών της τάξης του 3% έως 3,5%, ένα στοιχείο που αποδίδεται άμεσα στην υπερπροσφορά κινεζικών αγαθών.
Η απάντηση των Βρυξελλών: Αυστηροποίηση και "de-risking"
Παράλληλα με αυτές τις εξελίξεις, η Ευρωπαϊκή Ένωση υιοθετεί μια όλο και πιο αυστηρή στάση απέναντι στις εμπορικές πρακτικές της Κίνας. Από το 2025, οι Βρυξέλλες έχουν ξεκινήσει 19 νέες έρευνες κατά του Πεκίνου, ενώ οι τομείς που τελούν υπό στενή παρακολούθηση έχουν αυξηθεί από πέντε σε επτά. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εφαρμόζει πλέον με μεγαλύτερη επιθετικότητα το πλαίσιο ελέγχου των ξένων επιδοτήσεων, εστιάζοντας κυρίως στους τομείς των σιδηροδρόμων, της καθαρής τεχνολογίας και των ψηφιακών υπηρεσιών. Η στρατηγική αυτή εντάσσεται στη λογική του "de-risking", με την ΕΕ να επιδιώκει να μειώσει την εξάρτησή της από την κινεζική αγορά και να προστατεύσει την εσωτερική της βιομηχανία.
