Βυζαντινό ναυάγιο γεμάτο χρυσό ανακαλύφθηκε στις ακτές της Κροατίας

Ένα εξαιρετικά σημαντικό βυζαντινό ναυάγιο, φορτωμένο με χρυσά κοσμήματα και πολύτιμα αντικείμενα, βρίσκεται στο επίκεντρο της διεθνούς αρχαιολογικής έρευνας μετά τις επίσημες ανακοινώσεις των κροατικών αρχών.

Το πλοίο είχε εντοπιστεί πριν από περισσότερα από δέκα χρόνια στον βυθό της Αδριατικής, ανοιχτά των νότιων ακτών της Κροατίας. Τα αποτελέσματα των πολυετών υποβρύχιων ανασκαφών παρουσιάστηκαν μόλις την προηγούμενη εβδομάδα από την Κροατική Αρχαιολογική Υπηρεσία.

Οι αρχαιολόγοι εκτιμούν ότι το ναυάγιο χρονολογείται στον 7ο ή στον 8ο αιώνα μ.Χ. Η ποιότητα και η αξία των ευρημάτων οδηγούν στο συμπέρασμα ότι το σκάφος δεν εκτελούσε μια συνηθισμένη εμπορική αποστολή.

Πιθανότερο θεωρείται ότι μετέφερε κάποιο πρόσωπο υψηλής κοινωνικής και αριστοκρατικής θέσης, μαζί με τη συνοδεία, τα προσωπικά αντικείμενα και τα πολύτιμα υπάρχοντά του.

Ανάμεσα στα αντικείμενα που ανασύρθηκαν περιλαμβάνονται χρυσά νομίσματα της δυναστείας του Ηρακλείου, η οποία κυβέρνησε τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία μέσω τεσσάρων διαδοχικών αυτοκρατόρων.

Εντοπίστηκαν επίσης περίτεχνες πόρπες διακοσμημένες με ρουμπίνια, σμαράγδια και μαργαριτάρια, καθώς και ένα χρυσό δαχτυλίδι-σφραγίδα στο οποίο απεικονίζεται αυτοκράτορας.

Η παρουσία του συγκεκριμένου δαχτυλιδιού θεωρείται ιδιαίτερα αποκαλυπτική για την ταυτότητα ή την κοινωνική θέση του κατόχου του.

«Ένα τέτοιο δαχτυλίδι σίγουρα δεν θα μπορούσε να το φορά οποιοσδήποτε», δήλωσε στο Reuters ο Πάβλε Ντουγκόνιτς, επικεφαλής του Τμήματος Ενάλιας Αρχαιολογίας του Κροατικού Ινστιτούτου Συντήρησης.

Δέκα χρόνια ανασκαφών στον βυθό της Αδριατικής

Η ερευνητική ομάδα εργάστηκε για περισσότερο από μία δεκαετία, αποκαλύπτοντας σταδιακά τα συντρίμμια και τα ευρήματα του βυζαντινού πλοίου.

Το ναυάγιο βρίσκεται κοντά στο νησί Μλίετ, σε μια θαλάσσια περιοχή που κατά τη βυζαντινή περίοδο κατείχε κομβική θέση στις μετακινήσεις ανθρώπων, προϊόντων και πολύτιμων αντικειμένων.

Το Μλίετ βρισκόταν πάνω στον εμπορικό δρόμο που συνέδεε την Κωνσταντινούπολη με σημαντικά λιμάνια της δυτικής Αδριατικής, όπως η Ραβέννα και η Βενετία.

Η γεωγραφική θέση του νησιού το καθιστούσε φυσικό πέρασμα για πλοία που κινούνταν ανάμεσα στην ανατολική και τη δυτική Μεσόγειο, μεταφέροντας εμπορεύματα, αξιωματούχους, στρατιωτικούς και μέλη της αυτοκρατορικής αριστοκρατίας.

Στην ίδια θαλάσσια ζώνη έχουν εντοπιστεί περίπου δώδεκα ακόμη ναυάγια, τα οποία καλύπτουν ένα μεγάλο χρονικό εύρος της μεσογειακής ιστορίας.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται τα κατάλοιπα ρωμαϊκού πλοίου του 2ου αιώνα π.Χ., καθώς και βενετικό εμπορικό σκάφος του 16ου αιώνα, το οποίο μετέφερε σπάνια οθωμανικά κεραμικά.

Από τη βυζαντινή περίοδο είχε ανακαλυφθεί στην περιοχή μόνο ένα ακόμη ναυάγιο, το οποίο τοποθετείται χρονικά στον 11ο αιώνα. Το νέο εύρημα θεωρείται επομένως εξαιρετικά σπάνιο, καθώς προέρχεται από μια πολύ παλαιότερη και λιγότερο τεκμηριωμένη ιστορική φάση.

Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί η ποσότητα του χρυσού που βρέθηκε στο πλοίο. Μετά τον καθαρισμό και τη συντήρηση των αντικειμένων, το συνολικό βάρος του ξεπέρασε τα 600 γραμμάρια.

Ο Ίγκορ Μιχόλιεκ, διευθυντής ερευνών στο Κροατικό Ινστιτούτο Συντήρησης, χαρακτήρισε την ποσότητα εντυπωσιακή και υποστήριξε ότι είναι η μεγαλύτερη που έχει ανακαλυφθεί μέχρι σήμερα σε ναυάγιο σε ολόκληρη τη Μεσόγειο.

Κρίσιμο εύρημα για τη μετάβαση από τη Ρώμη στον Μεσαίωνα

Η σημασία του ναυαγίου δεν περιορίζεται στην οικονομική αξία των κοσμημάτων και των χρυσών νομισμάτων. Οι ειδικοί θεωρούν ότι το πλοίο μπορεί να προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες για τη λειτουργία της Μεσογείου κατά τη μετάβαση από την ύστερη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία στον μεσαιωνικό κόσμο.

Ο καθηγητής Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Στάνφορντ Τζάστιν Λέιντβανγκερ χαρακτήρισε το εύρημα ως το σημαντικότερο ναυάγιο της συγκεκριμένης ιστορικής περιόδου.

Όπως επισήμανε, η θέση και το περιεχόμενο του πλοίου μπορούν να βοηθήσουν τους ερευνητές να κατανοήσουν πώς οι θαλάσσιοι δρόμοι διατηρούσαν ενωμένη τη Μεσόγειο ακόμη και σε περιόδους μεγάλης πολιτικής και οικονομικής αστάθειας.

Τα ευρήματα προσφέρουν ενδείξεις για τον τρόπο με τον οποίο ταξίδευαν οι ανώτερες κοινωνικές τάξεις, για τα δίκτυα εξουσίας και ανταλλαγών, καθώς και για τις σχέσεις ανάμεσα στην Κωνσταντινούπολη και στα μεγάλα κέντρα της Δύσης.

Παράλληλα, το ναυάγιο μπορεί να φωτίσει τη σταδιακή αποδυνάμωση των παλαιών εμπορικών συνδέσεων και τη διάσπαση του ενιαίου οικονομικού χώρου που είχε δημιουργήσει η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία.

Για τους αρχαιολόγους, κάθε νόμισμα, κόσμημα και τμήμα του πλοίου αποτελεί στοιχείο μιας ευρύτερης ιστορικής εικόνας. Η μελέτη τους μπορεί να αποκαλύψει από ποιο λιμάνι ξεκίνησε το σκάφος, ποιος ήταν ο προορισμός του και ποιοι βρίσκονταν πάνω σε αυτό όταν βυθίστηκε.

Οι εργασίες συντήρησης και επιστημονικής ανάλυσης συνεχίζονται, καθώς οι ειδικοί επιχειρούν να προσδιορίσουν με μεγαλύτερη ακρίβεια τη χρονολόγηση, την προέλευση των αντικειμένων και την ταυτότητα των επιβατών.

Το βυζαντινό ναυάγιο της Κροατίας αποτελεί πλέον ένα από τα σημαντικότερα ενάλια αρχαιολογικά ευρήματα της Μεσογείου, καθώς συνδυάζει ανεκτίμητα αντικείμενα με σπάνιες πληροφορίες για μια κρίσιμη περίοδο της ευρωπαϊκής ιστορίας.