ΔΕΘ 2026: Το πακέτο μέτρων και οι πρόωρες αποπληρωμές χρέους

Η ελληνική οικονομία βρίσκεται στην πιο κρίσιμη καμπή της μεταμνημονιακής περιόδου, καθώς από τον ερχόμενο μήνα ξεκινά ένα τετράμηνο γεμάτο εξελίξεις που θα καθορίσουν το οικονομικό τοπίο έως τις εθνικές εκλογές του 2027. Στο επίκεντρο βρίσκεται το πακέτο μέτρων που θα ανακοινωθεί από τη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, η μεγαλύτερη πρόωρη αποπληρωμή του δημοσίου χρέους που έχει καταγραφεί ποτέ, καθώς και ο νέος κύκλος αξιολογήσεων από τους διεθνείς οίκους πιστοληπτικής ικανότητας, ο οποίος αναμένεται να ολοκληρωθεί τον Νοέμβριο.

Το πρώτο Σαββατοκύριακο του Σεπτεμβρίου, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης θα ανέβει στο βήμα της ΔΕΘ για να παρουσιάσει τους βασικούς άξονες της οικονομικής πολιτικής για τους επόμενους μήνες, αλλά και ένα ευρύτερο στρατηγικό σχέδιο με ορίζοντα το 2030. Οι κυβερνητικές διεργασίες βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη, με αρμόδιες πηγές να αναφέρουν ότι οι ανακοινώσεις θα επικεντρωθούν στη μείωση των φορολογικών και ασφαλιστικών βαρών, καθώς και στην προστασία των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και των συνταξιούχων. Η στήριξη της μεσαίας τάξης και των ευάλωτων κοινωνικών ομάδων μέσω μόνιμων παροχών αποτελεί τον πυρήνα του νέου πακέτου, ακολουθώντας τη φιλοσοφία των προηγούμενων τριών ΔΕΘ της δεύτερης τετραετίας. Ενδεικτικά, τα μέτρα για το στεγαστικό πρόβλημα, όπως το πρόγραμμα «Σπίτι μου», είχαν συμπεριληφθεί σε όλα τα προηγούμενα πακέτα, όπως και οι παρεμβάσεις στη φορολογία με έμφαση στην ελάφρυνση των οικογενειών.

Το κεντρικό μήνυμα των εξαγγελιών θα είναι η διατήρηση της κοινωνικής στήριξης, χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η δημοσιονομική σταθερότητα. Αυτό το δίπολο, όπως τονίζουν αρμόδιοι παράγοντες, στηρίζεται στην ισχυρή ανάπτυξη της οικονομίας και στην αποτελεσματική καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, που δημιουργούν πρωτογενή πλεονάσματα. Αυτά τα πλεονάσματα είτε επιστρέφουν ως κοινωνικό μέρισμα είτε κατευθύνονται στη μείωση του δημοσίου χρέους. Σε αυτό το πλαίσιο, η κυβέρνηση έχει ήδη ανακοινώσει την αύξηση του ποσού για την πρόωρη αποπληρωμή του χρέους, το οποίο φέτος θα φτάσει τα 13 δισ. ευρώ, από τα 8,79 δισ. ευρώ που προβλέπονταν αρχικά. Το ποσό αυτό περιλαμβάνει την αποπληρωμή διμερών δανείων του GLF ύψους 6,94 δισ. ευρώ που ολοκληρώθηκε τον Ιούνιο, την εξόφληση δανείων του EFSF ύψους 2,5 δισ. ευρώ, τη μείωση των εντόκων γραμματίων κατά 1,2 δισ. ευρώ και την πρόωρη εξόφληση ομολογιακού δανείου 2,2 δισ. ευρώ που έληγε τον Δεκέμβριο του 2027. Το συνολικό όφελος από αυτές τις κινήσεις υπολογίζεται σε 2,6 εκατ. ευρώ για τα επόμενα επτά χρόνια.

Αυτά τα δεδομένα θα αποτελέσουν τη βάση για τον νέο γύρο αξιολογήσεων της πιστοληπτικής ικανότητας της χώρας, ο οποίος ξεκινά το επόμενο δεκαπενθήμερο. Ο καναδικός οίκος DBRS θα δημοσιεύσει την έκθεσή του στις 4 Σεπτεμβρίου, ενώ στις 18 Σεπτεμβρίου θα ακολουθήσουν οι Moody's και ο γερμανικός οίκος SCOPE. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι DBRS και SCOPE έχουν ήδη κατατάξει την Ελλάδα στην επενδυτική βαθμίδα ΒΒΒ, ενώ η Moody's διατηρεί την αξιολόγηση μία βαθμίδα χαμηλότερα, στο Baa3. Στις 23 Οκτωβρίου θα ακολουθήσει η Standard & Poor's και στις 6 Νοεμβρίου η Fitch, με αμφότερους τους οίκους να έχουν δώσει επίσης βαθμίδα ΒΒΒ. Οι οικονομικοί αναλυτές θεωρούν πιθανή μια νέα αναβάθμιση, λαμβάνοντας υπόψη τη δραστική μείωση του χρέους που επιτυγχάνεται μέσω των πρόωρων αποπληρωμών. Με αυτά τα δεδομένα, το δημόσιο χρέος αναμένεται να υποχωρήσει κάτω από το 110% του ΑΕΠ έως το 2031, ένα χρόνο νωρίτερα από τον αρχικό σχεδιασμό, με στόχο να σπάσει το φράγμα του 100% του ΑΕΠ στα μέσα της δεκαετίας του 2030. Φέτος, το χρέος εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί στο 136,8% του ΑΕΠ, για να υποχωρήσει σταδιακά κάτω από το 120% το 2029.

Η ΔΕΘ του 2026 και οι τρεις προηγούμενες

Μια συνοπτική αναδρομή στις εξαγγελίες των προηγούμενων ετών αποτυπώνει τη σταθερή πορεία της οικονομικής πολιτικής:

Το 2025 ανακοινώθηκε η μεγαλύτερη φορολογική μεταρρύθμιση των τελευταίων δεκαετιών, με κύριο άξονα τη μείωση κατά δύο ποσοστιαίες μονάδες όλων των φορολογικών συντελεστών για εισοδήματα έως 40.000 ευρώ και την καθιέρωση ενδιάμεσου συντελεστή 39% για εισοδήματα από 40.000 έως 60.000 ευρώ. Επιπλέον, προβλέφθηκαν πρόσθετες μειώσεις για οικογένειες με παιδιά, μηδενισμός του φόρου για νέους έως 25 ετών με εισόδημα έως 20.000 ευρώ, και περικοπή του ΕΝΦΙΑ κατά 50% για μικρούς οικισμούς με έως 1.500 κατοίκους, με πλήρη κατάργηση το 2027.

Το 2024, το πακέτο των 45 μέτρων περιλάμβανε τη μείωση των ασφαλιστικών εισφορών, την πλήρη κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για τους ελεύθερους επαγγελματίες και την κατάργηση της μείωσης της σύνταξης για τους εργαζόμενους συνταξιούχους. Κεντρική θέση είχαν οι παρεμβάσεις για το στεγαστικό, με το πρόγραμμα «Σπίτι μου 2» και την τριετή απαλλαγή από τον φόρο ενοικίων για τους ιδιοκτήτες που διέθεσαν τα ακίνητά τους σε μακροχρόνια μίσθωση.

Το 2023, εξαγγέλθηκε το «ξεπάγωμα» των τριετιών στους μισθούς των εργαζομένων, έπειτα από 12 χρόνια μνημονιακής απαγόρευσης. Αυξήθηκε κατά 1.000 ευρώ το αφορολόγητο για τις οικογένειες με παιδιά, ενώ θεσπίστηκε η υποχρεωτική χρήση POS σε όλους σχεδόν τους κλάδους της λιανικής αγοράς και των υπηρεσιών. Παράλληλα, ελήφθησαν μέτρα στήριξης για τις περιοχές που επλήγησαν από τις καταστροφές του «Daniel».