Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε τις εαρινές οικονομικές προβλέψεις της, οι οποίες αποτυπώνουν μια εικόνα επιβράδυνσης της οικονομικής δραστηριότητας και αναζωπύρωσης του πληθωρισμού, με κύρια αιτία τη γεωπολιτική κρίση στη Μέση Ανατολή. Η σύγκρουση αυτή πυροδοτεί ένα νέο ενεργειακό σοκ, το δεύτερο μέσα σε λιγότερο από πέντε χρόνια, το οποίο διαβρώνει το πραγματικό εισόδημα των νοικοκυριών και κλονίζει το οικονομικό κλίμα σε ολόκληρη την Ένωση.
Η ελληνική οικονομία σε τροχιά επιβράδυνσης
Για την Ελλάδα, οι προβλέψεις κάνουν λόγο για επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας από 2,1% το 2025 σε 1,8% το 2026. Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται στη διάβρωση του πραγματικού εισοδήματος των νοικοκυριών λόγω της ανόδου των τιμών ενέργειας, γεγονός που περιορίζει την καταναλωτική δαπάνη. Παρόλα αυτά, η αύξηση των επενδύσεων αναμένεται να παραμείνει σε ισχυρά επίπεδα, υποστηριζόμενη από τη συνεχιζόμενη απορρόφηση κονδυλίων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Για το 2027, η αύξηση του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος προβλέπεται να μειωθεί ελαφρώς στο 1,6%, καθώς η εφαρμογή του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας θα ολοκληρωθεί.
Ο πληθωρισμός στην Ελλάδα αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά, φτάνοντας το 3,7% το 2026, λόγω της απότομης ανόδου των τιμών της ενέργειας. Για το 2027, η πρόβλεψη κάνει λόγο για αποκλιμάκωση στο 2,4%, ωστόσο ο δομικός πληθωρισμός, εξαιρουμένων της ενέργειας και των τροφίμων, αναμένεται να παραμείνει σε υψηλά επίπεδα, καθώς το αρχικό σοκ μεταδίδεται σταδιακά και σε άλλα αγαθά και υπηρεσίες. Στο δημοσιονομικό σκέλος, η Ελλάδα προβλέπεται να διατηρήσει μια ευνοϊκή θέση, με διατηρήσιμα πλεονάσματα κατά την περίοδο 2025-2027. Η ισχυρή ονομαστική αύξηση του ΑΕΠ και τα πλεονάσματα του προϋπολογισμού αναμένεται να συνεχίσουν να μειώνουν σταθερά τον λόγο χρέους προς ΑΕΠ, ο οποίος προβλέπεται να προσεγγίσει το 134% έως το τέλος του 2027.
Γενική επιβράδυνση και αναθεώρηση προβλέψεων
Η Κομισιόν υπογραμμίζει ότι οι προοπτικές έχουν αλλάξει δραματικά από τα τέλη Φεβρουαρίου του 2026. Πριν από την κρίση, η οικονομία της ΕΕ αναμενόταν να συνεχίσει μια μέτρια ανάπτυξη με παράλληλη μείωση του πληθωρισμού. Ωστόσο, η έκρηξη της σύγκρουσης ανέτρεψε αυτό το σενάριο. Ο πληθωρισμός άρχισε να αυξάνεται λίγες εβδομάδες μετά την έναρξη της κρίσης, λόγω της απότομης ανόδου των τιμών των ενεργειακών προϊόντων, ενώ η οικονομική δραστηριότητα χάνει τη δυναμική της. Μια ελαφρά βελτίωση αναμένεται το 2027, υπό την προϋπόθεση ότι οι εντάσεις στις αγορές ενέργειας θα υποχωρήσουν.
Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, η αύξηση του ΑΕΠ προβλέπεται να επιβραδυνθεί στο 1,1% το 2026, μια προς τα κάτω αναθεώρηση 0,3 ποσοστιαίων μονάδων σε σχέση με τις φθινοπωρινές προβλέψεις του 2025. Για το 2027, η ανάπτυξη αναμένεται να φτάσει το 1,4%. Αντίστοιχα, για τη ζώνη του ευρώ, οι προβλέψεις αναθεωρούνται προς τα κάτω στο 0,9% για το 2026 και στο 1,2% για το 2027.
Ανοδική αναθεώρηση του πληθωρισμού
Ο πληθωρισμός στην ΕΕ αναμένεται να φτάσει το 3,1% το 2026, μια ολόκληρη ποσοστιαία μονάδα υψηλότερα από τις προηγούμενες προβλέψεις, προτού υποχωρήσει στο 2,4% το 2027. Στη ζώνη του ευρώ, ο πληθωρισμός αναθεωρείται επίσης προς τα πάνω στο 3,0% για το 2026 και στο 2,3% για το 2027. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τονίζει ότι η ΕΕ, ως καθαρός εισαγωγέας ενέργειας, είναι ιδιαίτερα ευάλωτη σε αυτό το ενεργειακό σοκ. Η απότομη αύξηση των τιμών μεταφράζεται σε υψηλότερους λογαριασμούς για τα νοικοκυριά και αυξανόμενο κόστος για τις επιχειρήσεις, μειώνοντας τα κέρδη και ανακατευθύνοντας εισόδημα εκτός της οικονομίας της ΕΕ.
Η καταναλωτική εμπιστοσύνη έχει υποχωρήσει στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων 40 μηνών, λόγω των φόβων για αύξηση του πληθωρισμού και απώλεια θέσεων εργασίας. Παρόλα αυτά, η κατανάλωση αναμένεται να παραμείνει ο κύριος μοχλός ανάπτυξης. Οι επενδύσεις των επιχειρήσεων περιορίζονται από τους αυστηρότερους όρους χρηματοδότησης, τα χαμηλότερα κέρδη και την αυξημένη αβεβαιότητα, ενώ η ασθενέστερη εξωτερική ζήτηση επηρεάζει αρνητικά τις εξαγωγές.
Η Κομισιόν σημειώνει, ωστόσο, ότι οι επενδύσεις της ΕΕ στην ενεργειακή ανθεκτικότητα, ιδίως μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, αποδίδουν καρπούς. Η ώθηση προς τη διαφοροποίηση του εφοδιασμού, την απαλλαγή από τις εκπομπές άνθρακα και τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας έχει καταστήσει την οικονομία της ΕΕ σε καλύτερη θέση για να απορροφήσει το σημερινό σοκ.
Απασχόληση και δημοσιονομικά
Η αύξηση της απασχόλησης προβλέπεται να επιβραδυνθεί από 0,5% το 2025 σε 0,3% το 2026, για να αυξηθεί ξανά στο 0,4% το 2027. Η μακροπρόθεσμη μείωση του ποσοστού ανεργίας αναμένεται να σταθεροποιηθεί γύρω στο 6% το 2027, ενώ η αύξηση των ονομαστικών μισθών αναμένεται να παραμείνει ισχυρή, καθώς προσαρμόζονται στον υψηλότερο πληθωρισμό. Στο δημοσιονομικό πεδίο, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης στην ΕΕ αναμένεται να αυξηθεί από 3,1% του ΑΕΠ το 2025 σε 3,6% έως το 2027, λόγω της υποτονικής οικονομικής δραστηριότητας, του αυξημένου κόστους δανεισμού, των μέτρων στήριξης για τα ευάλωτα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις, καθώς και των αυξημένων αμυντικών δαπανών. Ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ της ΕΕ προβλέπεται να αυξηθεί από 82,8% το 2025 σε 85,3% το 2027, με τέσσερα κράτη μέλη να αναμένεται να έχουν δείκτες χρέους άνω του 100%.
Κίνδυνοι και εναλλακτικά σενάρια
Ο κύριος κίνδυνος για τις προβλέψεις παραμένει η διάρκεια της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή και οι επιπτώσεις της στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας. Λόγω του υψηλού βαθμού αβεβαιότητας, η βασική πρόβλεψη συνοδεύεται από ένα εναλλακτικό σενάριο που υποθέτει πιο παρατεταμένες διαταραχές. Σε αυτό το σενάριο, οι τιμές της ενέργειας αναμένεται να αυξηθούν σημαντικά πάνω από τα επίπεδα των συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης, με αποτέλεσμα ο πληθωρισμός να μην υποχωρήσει και η οικονομική δραστηριότητα να μην ανακάμψει το 2027. Παράλληλα, οι υψηλότερες τιμές θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε απότομη μείωση της κατανάλωσης και των επενδύσεων, ενώ οι ελλείψεις σε εμπορεύματα και εισροές ενδέχεται να ενταθούν, με αλυσιδωτές επιπτώσεις στις παγκόσμιες αλυσίδες παραγωγής και στις τιμές των τροφίμων.
Η συνεχιζόμενη αβεβαιότητα γύρω από τις παγκόσμιες εμπορικές πολιτικές και η αναδιάρθρωση των γεωπολιτικών σχέσεων αποτελούν πρόσθετους κινδύνους. Από την άλλη πλευρά, η ταχύτερη εφαρμογή διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, οι ισχυρές δημόσιες επενδύσεις σε τομείς όπως η άμυνα και η ενεργειακή μετάβαση, καθώς και η αύξηση της παραγωγικότητας μέσω της Τεχνητής Νοημοσύνης, αποτελούν ανοδικούς κινδύνους που θα μπορούσαν να αντισταθμίσουν μέρος της αναμενόμενης αδυναμίας.
