Εφορία, Ταμεία και servicers: Οι ρυθμίσεις που μπορούν να σώσουν τους οφειλέτες

Σε διαρκή πίεση βρίσκονται εκατομμύρια πολίτες και επιχειρήσεις που προσπαθούν να διαχειριστούν χρέη προς την Εφορία, τα ασφαλιστικά ταμεία, τις τράπεζες και τους servicers, με τον εξωδικαστικό μηχανισμό να έχει εξελιχθεί σε ένα από τα βασικά εργαλεία συνολικής ρύθμισης των οφειλών.

Το πρόβλημα παραμένει τεράστιο. Περισσότερα από 4 εκατομμύρια ΑΦΜ, φυσικά και νομικά πρόσωπα, εμφανίζουν οφειλές προς το Δημόσιο, ενώ από τον Σεπτέμβριο αναμένονται αλλαγές που μπορούν να επηρεάσουν ουσιαστικά τον τρόπο με τον οποίο διαμορφώνεται η πρόταση ρύθμισης μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού.

Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, οι ληξιπρόθεσμες οφειλές προς την Εφορία προσεγγίζουν τα 114 δισ. ευρώ, ενώ τα χρέη προς τα ασφαλιστικά ταμεία και το ΚΕΑΟ ανέρχονται περίπου στα 52,4 δισ. ευρώ.

Την ίδια ώρα, τα δάνεια και οι απαιτήσεις που βρίσκονται υπό τη διαχείριση εταιρειών servicers φτάνουν περίπου τα 80 δισ. ευρώ, αποτυπώνοντας το μέγεθος του ιδιωτικού χρέους που συνεχίζει να βαραίνει νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Οι ρυθμίσεις που μπορούν να αξιοποιήσουν οι οφειλέτες

Για όσους έχουν χρέη προς την Εφορία εξακολουθεί να βρίσκεται σε ισχύ η πάγια ρύθμιση, μέσω της οποίας οι οφειλές μπορούν να εξοφληθούν σε έως 24 μηνιαίες δόσεις.

Σε συγκεκριμένες κατηγορίες έκτακτων οφειλών ο αριθμός των δόσεων μπορεί να αυξηθεί έως τις 48. Σε αυτές περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, χρέη που έχουν προκύψει από φορολογικούς ελέγχους, κληρονομιές ή δικαστικές αποφάσεις.

Η ελάχιστη μηνιαία καταβολή για την πάγια ρύθμιση διαμορφώνεται στα 30 ευρώ.

Παράλληλα, μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου υπάρχει δυνατότητα ένταξης στη ρύθμιση των 72 δόσεων για συγκεκριμένες παλαιότερες οφειλές που είχαν καταστεί ληξιπρόθεσμες έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023.

Αυτό σημαίνει ότι ένας φορολογούμενος που διαθέτει τόσο παλαιότερα χρέη όσο και νεότερες οφειλές οι οποίες δημιουργήθηκαν μετά το 2023 μπορεί, εφόσον πληροί τις απαιτούμενες προϋποθέσεις, να χρησιμοποιήσει διαφορετική ρύθμιση για κάθε κατηγορία χρέους.

Το σημαντικότερο εργαλείο για όσους έχουν συσσωρευμένες υποχρεώσεις προς περισσότερους πιστωτές παραμένει ο εξωδικαστικός μηχανισμός ρύθμισης οφειλών.

Μέσω της συγκεκριμένης διαδικασίας είναι δυνατό να ρυθμιστούν ταυτόχρονα χρέη προς το Δημόσιο, τα ασφαλιστικά ταμεία, τις τράπεζες και τους servicers, επιτρέποντας στον οφειλέτη να αντιμετωπίσει συνολικά το πρόβλημα αντί να προχωρά σε ξεχωριστές διαδικασίες για κάθε πιστωτή.

Για τις οφειλές προς Εφορία και ασφαλιστικά ταμεία ο αριθμός των δόσεων μπορεί να φτάσει έως τις 240, ενώ για τραπεζικά χρέη και απαιτήσεις που διαχειρίζονται servicers προβλέπονται έως και 420 δόσεις.

Βασική προϋπόθεση για την ένταξη στον εξωδικαστικό είναι το συνολικό ύψος των οφειλών να ξεπερνά τις 5.000 ευρώ.

Ανάλογα με την οικονομική κατάσταση, τα εισοδήματα, τις υποχρεώσεις και την περιουσία του οφειλέτη, η πρόταση που παράγεται μέσω του μηχανισμού μπορεί να περιλαμβάνει και διαγραφή μέρους της οφειλής.

Τι αλλάζει από τις 21 Σεπτεμβρίου

Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η αλλαγή που προβλέπεται να εφαρμοστεί από τις 21 Σεπτεμβρίου, καθώς θα παρέχεται η δυνατότητα στους οφειλέτες να εξαιρούν την κύρια κατοικία τους από την περιουσιακή εικόνα που συνυπολογίζεται για τη διαμόρφωση της ρύθμισης.

Μέχρι σήμερα, στον υπολογισμό της οικονομικής δυνατότητας του οφειλέτη λαμβάνεται υπόψη το σύνολο της περιουσίας του. Σε αυτή μπορεί να περιλαμβάνονται η κύρια κατοικία, ένα εξοχικό ή οποιοδήποτε άλλο ακίνητο.

Με τη νέα δυνατότητα, ο ενδιαφερόμενος θα μπορεί να επιλέξει τη διατήρηση της κύριας κατοικίας εκτός της συγκεκριμένης περιουσιακής αποτίμησης, ενώ τα υπόλοιπα στοιχεία της περιουσίας θα συνεχίσουν να εξετάζονται στο πλαίσιο της διαδικασίας.

Η μικρότερη περιουσιακή αξία που θα λαμβάνεται υπόψη μπορεί, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά κάθε υπόθεσης, να οδηγήσει σε περισσότερες δόσεις και ενδεχομένως μεγαλύτερη διαγραφή χρέους.

Η μεταβολή αυτή θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική για οφειλέτες οι οποίοι διαθέτουν περιορισμένο εισόδημα αλλά η αξία της κύριας κατοικίας τους αύξανε μέχρι σήμερα την περιουσιακή βάση πάνω στην οποία υπολογιζόταν η δυνατότητα αποπληρωμής.

Σε κάθε περίπτωση, η τελική πρόταση εξακολουθεί να εξαρτάται από το σύνολο των οικονομικών δεδομένων του οφειλέτη, το ύψος και το είδος των χρεών καθώς και τα υπόλοιπα περιουσιακά στοιχεία που διαθέτει.

Την ίδια στιγμή, σημαντικές προθεσμίες τρέχουν και για τα νοικοκυριά που είναι ενταγμένα στο Κοινωνικό Οικιακό Τιμολόγιο.

Όσοι είναι ήδη δικαιούχοι του ΚΟΤ θα πρέπει να υποβάλουν νέα αίτηση μέχρι τις 25 Σεπτεμβρίου, ώστε να επανελεγχθεί η επιλεξιμότητά τους με βάση τα νεότερα εισοδηματικά δεδομένα των φορολογικών δηλώσεων του 2025 και την επικαιροποιημένη περιουσιακή εικόνα από την εκκαθάριση του ΕΝΦΙΑ.

Νέα αίτηση μπορούν να καταθέσουν και νοικοκυριά που δεν είναι σήμερα ενταγμένα στο πρόγραμμα, εφόσον πλέον πληρούν τα προβλεπόμενα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια.

Η διαδικασία αφορά την κύρια κατοικία και πραγματοποιείται ηλεκτρονικά μέσω της ΗΔΙΚΑ.

Το Κοινωνικό Οικιακό Τιμολόγιο διαθέτει διαφορετικές κατηγορίες δικαιούχων και αντίστοιχα διαφορετικό ύψος έκπτωσης στην τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας.

Για τους δικαιούχους του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος προβλέπεται έκπτωση έως 7,5 λεπτά ανά κιλοβατώρα, ενώ για νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος η έκπτωση φτάνει τα 4,5 λεπτά ανά κιλοβατώρα.

Για τις πολύτεκνες οικογένειες προβλέπεται υψηλότερη ενίσχυση, που μπορεί να φτάσει τα 10 λεπτά ανά κιλοβατώρα.

Ειδικές προβλέψεις ισχύουν επίσης για νοικοκυριά στα οποία υπάρχουν άτομα με αναπηρία άνω του 67%, καθώς και για περιπτώσεις όπου κάποιο μέλος χρειάζεται μηχανική υποστήριξη.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και στα προβλεπόμενα όρια κατανάλωσης, καθώς η υπέρβαση της ανώτατης επιτρεπόμενης τετραμηνιαίας κατανάλωσης μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια της έκπτωσης.

Αντίθετα, για νοικοκυριά που συγκρατούν την κατανάλωση σε χαμηλότερα επίπεδα προβλέπονται ευνοϊκότερες προϋποθέσεις και μεγαλύτερο πραγματικό όφελος από την επιδότηση ανά κιλοβατώρα.

Με τα συνολικά χρέη προς Δημόσιο, ασφαλιστικά ταμεία και ιδιωτικούς πιστωτές να παραμένουν σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα, οι αλλαγές του Σεπτεμβρίου αποκτούν ιδιαίτερο βάρος για εκατομμύρια οφειλέτες.

Η έγκαιρη αξιοποίηση των διαθέσιμων ρυθμίσεων, η σωστή επιλογή μεταξύ πάγιας ρύθμισης, 72 δόσεων και εξωδικαστικού μηχανισμού, καθώς και η τήρηση των προθεσμιών για το Κοινωνικό Οικιακό Τιμολόγιο μπορούν να καθορίσουν το ύψος της μηνιαίας επιβάρυνσης και τις δυνατότητες οικονομικής ανάσας για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.