Ελλάδα: Δαπάνες Ε&Α 3,62 δισ. ευρώ το 2024

Σύμφωνα με τα οριστικά στοιχεία που έδωσε στη δημοσιότητα το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης και Ηλεκτρονικού Περιεχομένου (ΕΚΤ) και τα οποία διαβιβάστηκαν στη Eurostat, οι συνολικές δαπάνες για Έρευνα και Ανάπτυξη (Ε&Α) στην Ελλάδα ανήλθαν το 2024 σε 3,62 δισεκατομμύρια ευρώ. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί σε αύξηση της τάξεως του 7,6% σε σύγκριση με το 2023, καθώς προστέθηκαν επιπλέον 256,25 εκατομμύρια ευρώ. Η θετική αυτή εξέλιξη αποτυπώνεται και στον δείκτη έντασης της Ε&Α, ο οποίος διαμορφώθηκε στο 1,53% του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ), παρουσιάζοντας ανοδική τάση, δεδομένης και της παράλληλης αύξησης του ΑΕΠ κατά 5,4%.

Η συγκεκριμένη επίδοση κατατάσσει την Ελλάδα στη 13η θέση μεταξύ των 27 κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσον αφορά την ένταση των δαπανών για έρευνα και ανάπτυξη. Ωστόσο, η εικόνα δεν είναι ομοιόμορφα θετική, καθώς ο αριθμός του προσωπικού που απασχολήθηκε σε ερευνητικές και αναπτυξιακές δραστηριότητες, εκφρασμένος σε Ισοδύναμα Πλήρους Απασχόλησης (ΙΠΑ), σημείωσε μείωση. Το συνολικό προσωπικό σε Ε&Α διαμορφώθηκε σε 69.124 ΙΠΑ, έναντι 73.263 ΙΠΑ το προηγούμενο έτος, καταγράφοντας πτώση 5,7%. Αντίστοιχα, το ερευνητικό προσωπικό μειώθηκε κατά 6,9%, φτάνοντας τα 50.892 ΙΠΑ από 54.679 ΙΠΑ το 2023. Παρά τη μείωση αυτή, η χώρα διατηρεί τη 13η θέση στην ΕΕ27 και σε αυτόν τον δείκτη.

Οι επιδόσεις ανά τομέα οικονομικής δραστηριότητας

Η ανάλυση των στοιχείων του ΕΚΤ, τα οποία προέκυψαν από στατιστική έρευνα σε φορείς με ερευνητική δραστηριότητα, αναδεικνύει τον επιχειρηματικό τομέα ως τον κύριο μοχλό των επενδύσεων στην καινοτομία. Οι επιχειρήσεις (BES) συνεισέφεραν το 54,8% των συνολικών δαπανών, ήτοι 1.985,65 εκατομμύρια ευρώ, συνεχίζοντας την ανοδική τους πορεία. Μεταξύ των κλάδων με τη μεγαλύτερη δραστηριότητα ξεχωρίζουν η ενημέρωση και επικοινωνία με δαπάνες 304,75 εκατ. ευρώ, τα ορυχεία-λατομεία με 299,31 εκατ. ευρώ και οι χρηματοπιστωτικές και ασφαλιστικές δραστηριότητες με 254,91 εκατ. ευρώ. Ακολουθούν οι επαγγελματικές, επιστημονικές και τεχνικές δραστηριότητες (203,04 εκατ. ευρώ), το χονδρικό και λιανικό εμπόριο (199,89 εκατ. ευρώ) και η παραγωγή βασικών φαρμακευτικών προϊόντων (196,16 εκατ. ευρώ). Συνολικά, ο ευρύτερος τομέας της πληροφορικής και επικοινωνίας, συμπεριλαμβανομένων των επιμέρους κλάδων της μεταποίησης και των υπηρεσιών, συγκέντρωσε δαπάνες ύψους 361,43 εκατ. ευρώ. Στον τομέα αυτόν, η απασχόληση σε ΙΠΑ έφτασε τις 23.012 θέσεις, εκ των οποίων οι 16.632 αφορούσαν ερευνητικό προσωπικό.

Ο τομέας της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (HES) αποτελεί τον δεύτερο μεγαλύτερο πόλο δαπανών, με ποσό 911,03 εκατ. ευρώ, που αντιστοιχεί στο 25,2% του συνόλου. Η έρευνα στα πανεπιστήμια και τα ερευνητικά πανεπιστημιακά ινστιτούτα επικεντρώθηκε κυρίως στη βασική έρευνα, η οποία απορρόφησε 525,94 εκατ. ευρώ, ενώ η εφαρμοσμένη έρευνα άγγιξε τα 310,64 εκατ. ευρώ. Τα επιστημονικά πεδία της ιατρικής και των επιστημών υγείας ηγήθηκαν με δαπάνες 254,73 εκατ. ευρώ, ακολουθούμενα από τις επιστήμες μηχανικού και τεχνολογίας με 230,26 εκατ. ευρώ και τις κοινωνικές επιστήμες με 181,65 εκατ. ευρώ. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο ακαδημαϊκός χώρος παραμένει ο μεγαλύτερος εργοδότης στον τομέα της έρευνας, καθώς απασχόλησε 29.860 ΙΠΑ, ποσοστό 43,2% του συνόλου, με τα 24.353 ΙΠΑ να αντιστοιχούν σε ερευνητές.

Ο κρατικός τομέας (GOV) ακολούθησε με δαπάνες 706,52 εκατ. ευρώ, καλύπτοντας το 19,5% της συνολικής ερευνητικής δραστηριότητας. Σε αυτόν περιλαμβάνονται τα ερευνητικά κέντρα της Γενικής Γραμματείας Έρευνας και Καινοτομίας, τα δημόσια νοσοκομεία, οι εφορείες αρχαιοτήτων και άλλοι δημόσιοι φορείς. Οι δραστηριότητές τους μοιράστηκαν μεταξύ βασικής έρευνας (271,13 εκατ. ευρώ) και εφαρμοσμένης έρευνας (296,53 εκατ. ευρώ), με την ιατρική και τις επιστήμες υγείας να κυριαρχούν (193,35 εκατ. ευρώ). Η απασχόληση στον κρατικό τομέα ανήλθε σε 15.898 ΙΠΑ, εκ των οποίων τα 9.649 ΙΠΑ ήταν ερευνητές. Τέλος, τα ιδιωτικά μη κερδοσκοπικά ιδρύματα (PNP) συνεισέφεραν με μικρότερες δαπάνες, ύψους 18,16 εκατ. ευρώ, και απασχόλησαν 354 ΙΠΑ.

Χρηματοδότηση και περιφερειακή κατανομή της έρευνας

Στο μέτωπο της χρηματοδότησης, οι ιδιωτικές επιχειρήσεις αποτέλεσαν την κύρια πηγή, επενδύοντας 1.682,79 εκατ. ευρώ. Η κρατική χρηματοδότηση ανήλθε σε 1.164,46 εκατ. ευρώ, με τον τακτικό προϋπολογισμό να συνεισφέρει 762,87 εκατ. ευρώ, ενώ σημαντικά ήταν τα κονδύλια από το ΕΣΠΑ και το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, που έφτασαν τα 248,72 εκατ. ευρώ. Επιπλέον, οι ελληνικοί φορείς άντλησαν 476,98 εκατ. ευρώ από ανταγωνιστικά προγράμματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η γεωγραφική αποτύπωση των επενδύσεων αυτών αναδεικνύει έντονες ανισότητες, με την Περιφέρεια Αττικής να απορροφά τη μερίδα του λέοντος. Συγκεκριμένα, στην Αττική πραγματοποιήθηκε το 54,7% των συνολικών δαπανών (1.982,39 εκατ. ευρώ) και συγκεντρώθηκε το 49,8% του προσωπικού (34.413 ΙΠΑ). Ωστόσο, ο δείκτης έντασης Ε&Α, ο οποίος υπολογίζεται ως ποσοστό του περιφερειακού ΑΕΠ, παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς οι υψηλότερες τιμές καταγράφονται στην Κεντρική Μακεδονία με 2,22%, ακολουθούμενη από την Αττική με 1,72% και την Κρήτη με 1,55%, τιμές που υπερβαίνουν τον εθνικό μέσο όρο.

Τα δεδομένα αυτά, τα οποία συλλέγονται και επεξεργάζεται το ΕΚΤ ως αρμόδια εθνική αρχή του Ελληνικού Στατιστικού Συστήματος, αποτελούν τα επίσημα στοιχεία που δημοσιεύονται από τη Eurostat και τον ΟΟΣΑ. Η πλήρης έκδοση με τους βασικούς δείκτες για το 2024 είναι διαθέσιμη στην ιστοσελίδα του ΕΚΤ, στη διεύθυνση metrics.ekt.gr.