Πούτιν ανοίγει παράθυρο ειρήνης στην Ουκρανία – Οι μυστικές επαφές με το Κίεβο

Ανοιχτό διατηρεί το ενδεχόμενο μιας ειρηνευτικής συμφωνίας για τον πόλεμο στην Ουκρανία ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν, ο οποίος αναγνώρισε παράλληλα τον ρόλο των προσπαθειών του Ντόναλντ Τραμπ για τον τερματισμό της σύγκρουσης.

Ο Πούτιν υποστήριξε ότι πριν από μια συνολική πολιτική διευθέτηση, Μόσχα και Κίεβο θα πρέπει να καταλήξουν σε συγκεκριμένες άμεσες συμφωνίες, οι οποίες θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως βάση για την επόμενη φάση των διαπραγματεύσεων.

Ο Ρώσος πρόεδρος εξέφρασε επίσης την ευγνωμοσύνη του προς τις χώρες που, όπως είπε, συμβάλλουν στη δημιουργία συνθηκών για διάλογο και αποκλιμάκωση, αφήνοντας να εννοηθεί ότι το διπλωματικό παρασκήνιο εξακολουθεί να βρίσκεται σε κίνηση.

Ιδιαίτερη σημασία είχε η αποκάλυψή του ότι παραμένουν ενεργοί δίαυλοι επικοινωνίας ανάμεσα στις μυστικές υπηρεσίες της Ρωσίας και της Ουκρανίας. Πρόκειται για επαφές χαμηλού προφίλ, οι οποίες, κατά τον ίδιο, μπορούν να αποκτήσουν ουσιαστικότερο χαρακτήρα και να οδηγήσουν σε επανεκκίνηση απευθείας συνομιλιών.

Οι επαφές μεταξύ υπηρεσιών ασφαλείας θεωρούνται ένας από τους ελάχιστους μηχανισμούς επικοινωνίας που μπορούν να συνεχίσουν να λειτουργούν ακόμη και όταν οι επίσημες πολιτικές και διπλωματικές σχέσεις έχουν φτάσει σε εξαιρετικά χαμηλό επίπεδο.

Ο Πούτιν τάχθηκε παράλληλα υπέρ της πλήρους αποκατάστασης των σχέσεων μεταξύ Ρωσίας και Ηνωμένων Πολιτειών, επισημαίνοντας ότι η συνεργασία Μόσχας και Ουάσιγκτον παραμένει κρίσιμη για τη διεθνή σταθερότητα.

Η θετική αναφορά στον Ντόναλντ Τραμπ εντάσσεται στη νέα φάση επαφών που αναπτύσσεται γύρω από την αναζήτηση μιας φόρμουλας τερματισμού του πολέμου. Ο Ρώσος πρόεδρος εμφανίστηκε να αναγνωρίζει ότι η αμερικανική κυβέρνηση επιχειρεί να αποκτήσει ενεργότερο ρόλο στη διαδικασία, χωρίς ωστόσο να παρουσιάσει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα ή πλαίσιο συμφωνίας.

Επαφές για την Ουκρανία και σκληρή προειδοποίηση για τις απειλές κατά αεροσκαφών

Την ίδια στιγμή, ο Βλαντίμιρ Πούτιν χρησιμοποίησε ιδιαίτερα σκληρή γλώσσα για ενέργειες που, όπως υποστήριξε, στρέφονται εναντίον πολιτικών αεροσκαφών, χαρακτηρίζοντας τέτοιου είδους απειλές «κρατική τρομοκρατία».

Κατά τον Ρώσο πρόεδρο, περιστατικά που αυξάνουν τον κίνδυνο για την πολιτική αεροπορία επιβαρύνουν ακόμη περισσότερο ένα ήδη εύθραυστο περιβάλλον ασφαλείας και δυσκολεύουν τις προσπάθειες για ουσιαστική επανέναρξη ειρηνευτικών συνομιλιών.

Η Μόσχα επιχειρεί έτσι να συνδέσει άμεσα την κατάσταση ασφαλείας με τη διπλωματική διαδικασία, υποστηρίζοντας ότι οποιαδήποτε αποκλιμάκωση προϋποθέτει περιορισμό ενεργειών που μπορούν να θεωρηθούν προκλητικές ή απειλητικές.

Πέρα από το ουκρανικό μέτωπο, ο Πούτιν αφιέρωσε σημαντικό μέρος των τοποθετήσεών του στη στρατηγική σημασία της Αρκτικής και ειδικότερα στη Βόρεια Θαλάσσια Οδό.

Στόχος της Ρωσίας είναι η συγκεκριμένη θαλάσσια διαδρομή να καταστεί πλήρως λειτουργική καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, γεγονός που θα μπορούσε να ενισχύσει θεαματικά τη θέση της Μόσχας στις εμπορευματικές μεταφορές μεταξύ Ασίας και Ευρώπης.

Για την επίτευξη του στόχου αυτού, η Ρωσία επενδύει σε νέα παγοθραυστικά, πλοία ενισχυμένης κατηγορίας πάγου, υποστηρικτικές μονάδες διάσωσης, δορυφορικές υποδομές και λιμενικές εγκαταστάσεις κατά μήκος της αρκτικής διαδρομής.

Ο Ρώσος πρόεδρος έκανε ιδιαίτερη αναφορά στη διέλευση, τον Αύγουστο, του πρώτου εμπορικού πλοίου από την Κίνα μέσω της ρωσικής Αρκτικής με προορισμό το Μούρμανσκ, παρουσιάζοντας την εξέλιξη ως ένδειξη των δυνατοτήτων που αποκτά σταδιακά η συγκεκριμένη οδός.

Η Βόρεια Θαλάσσια Οδός έχει ιδιαίτερη γεωστρατηγική σημασία για τη Ρωσία, καθώς μπορεί να μειώσει σημαντικά τις αποστάσεις ανάμεσα στην Ασία και την Ευρώπη και να ενισχύσει την οικονομική αξιοποίηση των τεράστιων ενεργειακών αποθεμάτων της Αρκτικής.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και το Vostok Oil, ένα από τα μεγαλύτερα ενεργειακά έργα της Ρωσίας στην περιοχή του Κρασνογιάρσκ.

Ο Πούτιν ανακοίνωσε ότι πλησιάζει η έναρξη λειτουργίας του κεντρικού πετρελαιαγωγού που θα συνδέει το έργο με τον νέο τερματικό σταθμό στον κόλπο Sever. Από εκεί αναμένεται να πραγματοποιηθεί και η πρώτη αποστολή πετρελαίου.

Το Vostok Oil αποτελεί βασικό τμήμα της προσπάθειας της Μόσχας να αυξήσει την παραγωγή και τις εξαγωγές ενεργειακών προϊόντων μέσω του αρκτικού διαδρόμου, περιορίζοντας παράλληλα την εξάρτησή της από παραδοσιακές ευρωπαϊκές αγορές και διαδρομές.

Νέα ρήξη με τη Γερμανία – Κλείνουν τα Ινστιτούτα Γκαίτε στη Ρωσία

Την ίδια ώρα, μια διαφορετική αλλά εξίσου χαρακτηριστική ένδειξη της έντασης ανάμεσα στη Ρωσία και τη Δύση έρχεται από τις σχέσεις της Μόσχας με το Βερολίνο.

Η Ρωσία ανακοίνωσε ότι προχωρά στο κλείσιμο των παραρτημάτων του Ινστιτούτου Γκαίτε στη χώρα, ως απάντηση στα γερμανικά μέτρα εναντίον ρωσικών διπλωματικών και πολιτιστικών δομών.

Ο υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ δήλωσε ότι τα παραρτήματα στη Μόσχα, στην Αγία Πετρούπολη και στη Γεκατερίνμπουργκ θα κλείσουν, παρουσιάζοντας την απόφαση ως άμεσο αντίμετρο στις κινήσεις του Βερολίνου.

Η Γερμανία είχε προηγουμένως ανακοινώσει ότι στις 18 Σεπτεμβρίου θα κλείσει το τελευταίο ρωσικό προξενείο στο έδαφός της, στη Βόννη, καθώς και το ρωσικό πολιτιστικό κέντρο στο Βερολίνο, γνωστό ως «Σπίτι της Ρωσίας».

Η γερμανική απόφαση συνδέθηκε με την επίσημη κατηγορία ότι η Ρωσία βρισκόταν πίσω από μη επανδρωμένο αεροσκάφος με εκρηκτικά που εντοπίστηκε στις αρχές Αυγούστου στο αεροδρόμιο της Λειψίας, το οποίο αποτελεί κρίσιμο κόμβο για τις γερμανικές ένοπλες δυνάμεις και το ΝΑΤΟ.

Η Μόσχα απορρίπτει τις συγκεκριμένες κατηγορίες και απάντησε καλώντας τον Γερμανό επιτετραμμένο στο ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών, όπου του επιδόθηκε διαμαρτυρία για τις ενέργειες και τις δηλώσεις του Βερολίνου.

Ο ίδιος ο Πούτιν χαρακτήρισε τα νέα γερμανικά μέτρα ακόμη ένα «μεγάλο λάθος» στις σχέσεις των δύο χωρών, ενώ το Κρεμλίνο κατηγόρησε τη γερμανική κυβέρνηση ότι ακολουθεί αντιφατική και παράλογη πολιτική απέναντι στη Ρωσία.

Η απόφαση για το κλείσιμο του Ινστιτούτου Γκαίτε έχει ιδιαίτερο συμβολικό βάρος, καθώς ο συγκεκριμένος θεσμός αποτελούσε έναν από τους τελευταίους ενεργούς γερμανικούς πολιτιστικούς διαύλους στη Ρωσία μετά την κατάρρευση των διμερών σχέσεων που ακολούθησε την εισβολή στην Ουκρανία.

Οι τελευταίες δηλώσεις του Πούτιν αποτυπώνουν έτσι δύο διαφορετικές κατευθύνσεις της σημερινής ρωσικής στρατηγικής. Από τη μία πλευρά, η Μόσχα αφήνει ανοικτό το παράθυρο μιας διαπραγμάτευσης για την Ουκρανία και μιας σταδιακής αποκατάστασης των σχέσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Από την άλλη, η αντιπαράθεση με σημαντικές ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Γερμανία, εξακολουθεί να βαθαίνει.

Παράλληλα, η Ρωσία επενδύει συστηματικά στην Αρκτική, στη Βόρεια Θαλάσσια Οδό και στο Vostok Oil, επιχειρώντας να ενισχύσει τη γεωοικονομική της θέση και να δημιουργήσει νέες ενεργειακές και εμπορικές διαδρομές που θα περιορίζουν την εξάρτησή της από τη Δύση.

Το αν οι δίαυλοι Μόσχας και Κιέβου μπορούν τελικά να μετατραπούν σε πραγματική ειρηνευτική διαδικασία παραμένει ανοιχτό. Η ύπαρξή τους, ωστόσο, σε συνδυασμό με τη θετική αναφορά Πούτιν στις κινήσεις Τραμπ, δείχνει ότι πίσω από τη συνεχιζόμενη πολεμική σύγκρουση βρίσκεται πλέον σε εξέλιξη και ένα παράλληλο, εξαιρετικά σύνθετο διπλωματικό παζάρι.