Ελληνικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις σε τουρκικό «στόχαστρο» – Σοβαρά ερωτήματα για την Αθήνα

Μια εξαιρετικά σοβαρή εξέλιξη στον χώρο του τουρκικού διαδικτύου προκαλεί ανησυχία για το επίπεδο στο οποίο έχει φτάσει η αντιπαράθεση γύρω από τις ελληνικές στρατιωτικές υποδομές. Τουρκική ομάδα που δραστηριοποιείται στη συλλογή πληροφοριών από ανοικτές πηγές δημοσιοποίησε υλικό στο οποίο ισχυρίζεται ότι έχει χαρτογραφήσει δεκάδες ελληνικές εγκαταστάσεις και αποθήκες όπλων και πυρομαχικών.

Το υλικό συνοδεύεται, σύμφωνα με τα σχετικά δημοσιεύματα, από δορυφορικές εικόνες, γεωγραφική αποτύπωση εγκαταστάσεων σε διαφορετικές περιοχές της Ελλάδας και αναφορές ακόμη και σε πιθανά μέσα προσβολής τους σε περίπτωση πολεμικής σύγκρουσης.

Η κίνηση έχει σαφή χαρακτήρα εκφοβισμού και ψυχολογικής πίεσης, ανεξάρτητα από το πόσο ακριβή είναι τα στοιχεία που παρουσιάζονται. Η δημοσιοποίηση υποτιθέμενων ελληνικών στρατιωτικών στόχων και η παράλληλη συζήτηση για τον τρόπο καταστροφής τους ξεπερνά τα όρια μιας συνηθισμένης διαδικτυακής ανάλυσης και εισέρχεται ευθέως στη σφαίρα των ψυχολογικών επιχειρήσεων και της πολεμικής ρητορικής.

Κρίσιμη διευκρίνιση αποτελεί, πάντως, ότι μέχρι στιγμής δεν έχει επιβεβαιωθεί πως το επίμαχο υλικό δημοσιοποιήθηκε επισήμως από το τουρκικό υπουργείο Άμυνας, τις τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις ή άλλο κρατικό φορέα. Η απόδοση της συγκεκριμένης ενέργειας ευθέως στην «Άγκυρα» απαιτεί συνεπώς προσοχή.

Αυτό που έχει καταγραφεί είναι η δραστηριότητα τουρκικής ομάδας OSINT, η οποία υποστηρίζει ότι συγκέντρωσε και επεξεργάστηκε στοιχεία διαθέσιμα σε ανοικτές πηγές και προχώρησε σε εκτεταμένη χαρτογράφηση ελληνικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων.

Από τον Έβρο μέχρι τα νησιά και την Κρήτη

Το υλικό που κυκλοφόρησε φέρεται να αφορά μεγάλο αριθμό σημείων σε ολόκληρη την ελληνική επικράτεια, από τον Έβρο και τη Μακεδονία μέχρι περιοχές της Αττικής, καθώς και νησιά του Ανατολικού Αιγαίου, τα Δωδεκάνησα και την Κρήτη.

Οι ακριβείς συντεταγμένες που δημοσιοποιήθηκαν δεν αναπαράγονται, καθώς αφορούν φερόμενες στρατιωτικές εγκαταστάσεις και η περαιτέρω διάδοσή τους δεν προσθέτει τίποτε στην ουσία του ρεπορτάζ.

Το πραγματικά ανησυχητικό στοιχείο βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο παρουσιάστηκε η πληροφορία. Οι συντάκτες του υλικού δεν περιορίζονται στην απλή καταγραφή εγκαταστάσεων. Προχωρούν σε αναφορές για υποθετικά πλήγματα και για κατηγορίες βαρέων διατρητικών όπλων που, κατά τους ισχυρισμούς τους, θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν εναντίον υπόγειων ή ενισχυμένων υποδομών.

Yunanistan’daki Askeri Muhimmat Depoları:
37°43’12.54″N 26°47’39.08″E
36°08’33.02″N 27°55’33.30″E
39°47’38.55″N 20°41’56.83″E
40°53’23.19″N 25°51’42.74″E
41°01’43.53″N 24°49’29.05″E
40°57’45.85″N 24°02’12.78″E
40°46’20.84″N 22°45’05.57″E
38°46’55.57″N 24°36’19.49″E
38°04’02.65″N 23°32’03.11″E
41°14’24.06″N 26°01’05.03″E
41°14’07.47″N 26°00’56.32″E
40°20’52.68″N 21°57’48.30″E
40°57’04.15″N 25°53’45.69″E
41°05’00.51″N 24°16’45.55″E
40°51’43.70″N 22°16’07.52″E
35°03’01.28″N 24°46’59.05″E
41°03’55.89″N 22°52’05.48″E
41°20’49.65″N 23°51’18.09″E
41°05’03.29″N 23°45’52.71″E
39°44’06.88″N 22°31’09.78″E
39°09’21.30″N 26°19’07.43″E
38°24’55.66″N 23°33’49.97″E
40°15’19.00″N 21°54’03.91″E
41°06’13.49″N 23°39’33.95″E
38°19’21.43″N 23°34’16.22″E
36°21’57.12″N 28°08’53.49″E
40°28’14.28″N 25°30’26.97″E
41°09’47.51″N 23°25’55.47″E
39°15’22.49″N 26°12’47.25″E
37°46’17.31″N 26°43’25.78″E
40°52’48.29″N 26°07’16.87″E
35°19’27.86″N 25°13’14.15″E
40°19’07.56″N 21°49’06.28″E
36°16’54.84″N 28°02’15.77″E
39°53’26.75″N 25°05’28.85″E
38°57’05.96″N 24°28’32.78″E
39°16’37.19″N 22°47’17.18″E
41°11’15.27″N 22°53’15.85″E
38°09’40.58″N 21°24’54.54″E
41°00’38.95″N 25°42’01.51″E
37°45’08.82″N 26°55’17.29″E
39°54’15.04″N 25°11’53.41″E
38°13’10.84″N 21°47’11.24″E
41°04’42.98″N 24°15’49.20″E
38°54’35.65″N 20°45’27.93″E
39°51’31.30″N 25°16’27.85″E
36°46’44.27″N 27°03’37.05″E
38°17’56.28″N 26°01’47.13″E
41°07’35.89″N 23°29’32.64″E
40°51’26.62″N 22°20’34.14″E
40°36’21.82″N 23°03’25.51″E
40°16’10.45″N 21°43’53.03″E
40°52’39.97″N 22°49’35.72″E
39°15’12.82″N 26°12’20.70″E
37°43’50.05″N 26°45’35.98″E
35°13’04.78″N 25°19’41.10″E
38°54’56.64″N 22°34’26.79″E
38°11’48.18″N 23°30’30.41″E
40°29’00.89″N 25°30’51.80″E
39°55’02.37″N 25°06’09.97″E
40°12’39.09″N 21°47’19.48″E
39°59’00.51″N 22°07’59.64″E
38°16’43.30″N 26°00’27.71″E
39°38’07.31″N 22°27’36.33″E
40°55’25.13″N 22°46’21.34″E
39°18’10.94″N 22°26’05.46″E
36°50’28.16″N 27°09’56.45″E
35°32’07.36″N 24°10’19.78″E
41°01’10.06″N 22°33’42.06″E
36°49’40.11″N 27°08’13.32″E
41°09’24.98″N 23°25’31.14″E
37°55’28.79″N 21°19’36.31″E
40°20’22.78″N 21°53’58.13″E
39°43’41.90″N 22°11’11.91″E
41°06’31.91″N 22°45’24.29″E
40°58’48.39″N 25°26’03.47″E
40°39’26.60″N 22°06’21.19″E
39°53’40.92″N 25°17’41.39″E
37°52’49.22″N 22°59’06.84″E
37°02’46.99″N 22°01’23.77″E
38°36’32.86″N 21°21’54.39″E
39°41’14.47″N 22°31’48.32″E
40°17’48.70″N 21°59’39.84″E
40°48’43.24″N 22°23’10.51″E
41°33’52.77″N 26°31’34.98″E
41°04’28.18″N 25°44’32.14″E
38°57’20.91″N 24°28’55.35″E
41°27’12.00″N 26°26’06.51″E
39°54’24.54″N 25°08’20.05″E
40°54’52.78″N 26°10’20.47″E
40°54’22.69″N 24°35’45.17″E
36°21’51.50″N 28°08’36.72″E
38°16’06.36″N 26°01’00.40″E
41°01’36.44″N 22°51’28.52″E
39°08’43.57″N 26°16’53.43″E
41°26’44.99″N 26°21’18.91″E
41°11’24.17″N 26°06’30.82″E
40°55’34.95″N 26°09’58.30″E
41°14’17.08″N 26°01’13.93″E

Με αυτό τον τρόπο δημιουργείται μια εικόνα προσομοίωσης «πρώτου πλήγματος» εναντίον της Ελλάδας. Ακόμη και αν μεγάλο μέρος του υλικού προέρχεται από εμπορικές δορυφορικές εικόνες και άλλες ανοικτές πηγές, η δημόσια παρουσίασή του ως δυνητικού καταλόγου στόχων έχει προφανή συμβολισμό.

Το μήνυμα που επιχειρείται να μεταδοθεί είναι ότι η τουρκική πλευρά διαθέτει γνώση κρίσιμων ελληνικών υποδομών και δυνατότητα σχεδιασμού εναντίον τους.

Είναι ακριβώς αυτή η διάσταση που μετατρέπει το περιστατικό από ένα ακόμη επεισόδιο διαδικτυακού OSINT σε ζήτημα με ευρύτερη πολιτική και αμυντική σημασία.

Σε σχετικό ελληνικό δημοσίευμα αποδίδεται σε ανώτατη πηγή του ΓΕΕΘΑ η θέση ότι και η ελληνική πλευρά γνωρίζει κρίσιμες τουρκικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις και ότι, εφόσον απαιτηθεί, μπορεί να απαντήσει στο ίδιο ή σε υψηλότερο επίπεδο. Η συγκεκριμένη δήλωση δεν έχει παρουσιαστεί ως επίσημη ανακοίνωση του Γενικού Επιτελείου και πρέπει να αντιμετωπίζεται ως πληροφορία του δημοσιεύματος.

Η ουσία, ωστόσο, βρίσκεται αλλού. Η δυνατότητα εντοπισμού στρατιωτικών εγκαταστάσεων μέσω δορυφορικών εικόνων, εμπορικών βάσεων δεδομένων και ανοικτών πηγών αποτελεί πλέον πραγματικότητα για όλες τις χώρες. Αυτό που διαφοροποιεί τη συγκεκριμένη περίπτωση είναι η δημόσια μετατροπή της πληροφορίας σε απειλητικό μήνυμα προς την Ελλάδα.

Και αυτό συμβαίνει σε μια περίοδο κατά την οποία οι ελληνοτουρκικές σχέσεις εμφανίζονται ξανά επιβαρυμένες από δηλώσεις και αμφισβητήσεις που αφορούν το Αιγαίο, την κυριαρχία ελληνικών νησιών και τον ευρύτερο γεωπολιτικό ανταγωνισμό στην Ανατολική Μεσόγειο.

Τα «ήρεμα νερά» απέναντι σε μια ολοένα σκληρότερη πραγματικότητα

Η εξέλιξη δημιουργεί αναπόφευκτα πολιτικά ερωτήματα και για την αποτελεσματικότητα της στρατηγικής των λεγόμενων «ήρεμων νερών» που ακολούθησε η κυβέρνηση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.

Η διατήρηση ανοικτών διαύλων επικοινωνίας και η αποφυγή μιας στρατιωτικής κρίσης αποτελούν αυτονόητους εθνικούς στόχους. Η αποκλιμάκωση όμως έχει πραγματικό περιεχόμενο μόνο όταν συνοδεύεται από αντίστοιχη αυτοσυγκράτηση της άλλης πλευράς.

Όταν στον τουρκικό δημόσιο χώρο εμφανίζονται χάρτες ελληνικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων, συζητήσεις περί πιθανών στόχων και σενάρια προσβολής τους, η Αθήνα δεν μπορεί να περιορίζεται στην εικόνα μιας διμερούς σχέσης που έχει αφήσει πίσω της τις μεγάλες εντάσεις.

Δεν πρόκειται για απόδειξη ότι επίκειται στρατιωτική επίθεση. Ούτε πρέπει η διαδικτυακή δραστηριότητα μιας ομάδας να ταυτίζεται αυτομάτως με επίσημο επιχειρησιακό σχεδιασμό των τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων.

Αποτελεί όμως σαφή ένδειξη του κλίματος μέσα στο οποίο αναπτύσσεται ένα μέρος της τουρκικής στρατηγικής και αμυντικής συζήτησης για την Ελλάδα.

Ακόμη μεγαλύτερη σημασία αποκτά το θέμα εάν συνδυαστεί με τη συνολική ενίσχυση της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας, την ανάπτυξη νέων πυραυλικών και αεροπορικών συστημάτων και την επαναλαμβανόμενη πολιτική ρητορική γύρω από το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

Η Ελλάδα οφείλει συνεπώς να αντιμετωπίσει την υπόθεση ψύχραιμα, χωρίς επικοινωνιακό πανικό και χωρίς εφησυχασμό.

Το πρώτο ζητούμενο είναι να αξιολογηθεί εάν τα δεδομένα που παρουσιάστηκαν έχουν πραγματική επιχειρησιακή αξία ή αποτελούν σε σημαντικό βαθμό συλλογή πληροφοριών που είναι ήδη δημόσια προσβάσιμες.

Το δεύτερο είναι να εξεταστεί η προέλευση του υλικού, οι φορείς που βρίσκονται πίσω από τη δημοσιοποίησή του και τυχόν διασυνδέσεις τους με επίσημες τουρκικές δομές.

Το τρίτο και σημαντικότερο αφορά την προστασία κρίσιμων στρατιωτικών εγκαταστάσεων απέναντι σε ένα περιβάλλον στο οποίο η δορυφορική παρατήρηση, τα drones, οι πληροφορίες ανοικτών πηγών και τα όπλα μεγάλης ακρίβειας έχουν αλλάξει πλήρως τους κανόνες προστασίας στρατηγικών υποδομών.

Το ζήτημα αφορά ταυτόχρονα την Ελλάδα, την Κύπρο και το ευρύτερο γεωστρατηγικό περιβάλλον της Ανατολικής Μεσογείου, όπου οι σχέσεις Αθήνας, Λευκωσίας και Ισραήλ έχουν αποκτήσει αυξημένο πολιτικό, ενεργειακό και αμυντικό βάρος.

Η Τουρκία παρακολουθεί αυτή τη διαμόρφωση ισορροπιών και επιδιώκει να διατηρήσει τον δικό της κεντρικό ρόλο στην περιοχή. Η αντιπαράθεση πλέον δεν περιορίζεται στις παραδοσιακές διεκδικήσεις για θαλάσσιες ζώνες. Περιλαμβάνει τεχνολογία, πληροφορίες, αμυντική βιομηχανία, ενεργειακούς διαδρόμους και στρατιωτικές συνεργασίες.

Η δημοσιοποίηση φερόμενων ελληνικών στρατιωτικών στόχων αποτελεί γι' αυτό ένα εξαιρετικά σοβαρό μήνυμα, ακόμη και χωρίς επίσημη τουρκική κρατική σφραγίδα. Η Αθήνα οφείλει να εξακριβώσει ποιος βρίσκεται πίσω από την κίνηση, ποια είναι η πραγματική ακρίβεια των στοιχείων και τι απαιτείται για την προστασία κρίσιμων εγκαταστάσεων. Τα «ήρεμα νερά» μπορούν να αποτελούν διπλωματικό εργαλείο. Δεν μπορούν να αποτελούν υποκατάστατο της αποτροπής, της ετοιμότητας και της συστηματικής παρακολούθησης μιας Τουρκίας που επενδύει όλο και περισσότερο στη στρατιωτική ισχύ και στην προβολή της.