Το βολικό δίπολο Μητσοτάκη–Τσίπρα: Χτυπιούνται και ταυτόχρονα δυναμώνουν ο ένας τον άλλον

Υπάρχουν πολιτικές συγκρούσεις που προκύπτουν από πραγματικές ιδεολογικές και προγραμματικές διαφορές. Υπάρχουν και αναμετρήσεις στις οποίες οι δύο βασικοί παίκτες αντιλαμβάνονται ότι η ύπαρξη του ενός απέναντι στον άλλον μπορεί να αποδειχθεί πολιτικά χρήσιμη. Μία εβδομάδα πριν από τη ΔΕΘ, το σκηνικό ανάμεσα στον Κυριάκο Μητσοτάκη και τον Αλέξη Τσίπρα αρχίζει να αποκτά ακριβώς αυτά τα χαρακτηριστικά.

Από την Κοζάνη, ο πρωθυπουργός επανέφερε με καθαρό τρόπο το δίλημμα πάνω στο οποίο φαίνεται ότι θέλει να χτίσει την επόμενη προεκλογική στρατηγική της Νέας Δημοκρατίας. Παρουσίασε τη ΝΔ ως τη μοναδική πολιτική δύναμη που μπορεί, κατά την κυβερνητική θέση, να εγγυηθεί «σταθερότητα και προκοπή» σε ένα ασταθές διεθνές περιβάλλον.

Παράλληλα επιτέθηκε συνολικά στην αντιπολίτευση, υποστηρίζοντας ότι τα κόμματα που βρίσκονται απέναντι στην κυβέρνηση συνδέονται κυρίως από την επιθυμία απομάκρυνσης της ΝΔ και του ίδιου από την εξουσία, χωρίς να παρουσιάζουν πειστικό σχέδιο για την επόμενη ημέρα.

Σχεδόν ταυτόχρονα, ο Αλέξης Τσίπρας έδινε προς τα στελέχη της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης (ΕΛ.Α.Σ.) ένα εξίσου καθαρό μήνυμα: ο βασικός αντίπαλος είναι η κυβέρνηση και ο στόχος του νέου πολιτικού φορέα είναι η διεκδίκηση της διακυβέρνησης.

Μέσα σε λίγες ώρες διαμορφώθηκε έτσι το πρώτο ευδιάκριτο προεκλογικό κάδρο της περιόδου: Μητσοτάκης απέναντι σε Τσίπρα. Ένα δίπολο που, εάν παγιωθεί, μπορεί να εξυπηρετήσει και τους δύο, αφήνοντας το ΠΑΣΟΚ να παλεύει για πολιτικό χώρο ανάμεσα σε δύο πρώην και νυν πρωθυπουργούς που γνωρίζονται πολύ καλά από τις σκληρές συγκρούσεις της προηγούμενης δεκαετίας.

Γιατί ο Τσίπρας είναι χρήσιμος αντίπαλος για το Μαξίμου

Για την κυβέρνηση, η επιστροφή του Αλέξη Τσίπρα στην πρώτη γραμμή προσφέρει ένα πολύ συγκεκριμένο πολιτικό πλεονέκτημα. Ο πρώην πρωθυπουργός έχει κυβερνητική διαδρομή, αποφάσεις, φορολογική πολιτική, μνημονιακή περίοδο και κυρίως το φορτισμένο πολιτικά 2015.

Το Μέγαρο Μαξίμου διαθέτει έτσι έναν αντίπαλο απέναντι στον οποίο μπορεί να μετατρέψει την επόμενη εκλογική αναμέτρηση από δημοψήφισμα για τη δική του κυβερνητική πορεία σε σύγκριση δύο διαφορετικών περιόδων διακυβέρνησης.

Αυτό έχει ιδιαίτερη αξία για τη ΝΔ έπειτα από επτά χρόνια στην εξουσία. Η φυσιολογική κυβερνητική φθορά, η ακρίβεια, τα προβλήματα στην καθημερινότητα, οι θεσμικές συγκρούσεις και η κοινωνική δυσαρέσκεια δημιουργούν ένα βαρύ πεδίο απολογισμού. Η παρουσία Τσίπρα προσφέρει στην κυβέρνηση τη δυνατότητα να μεταφέρει μέρος της συζήτησης από το «τι έκανε η ΝΔ» στο «ποια είναι η εναλλακτική λύση».

Ένας δυσαρεστημένος κεντρώος ψηφοφόρος μπορεί να σκέφτεται την απομάκρυνσή του από τη Νέα Δημοκρατία. Η κυβερνητική στρατηγική θα επιχειρήσει να μετατρέψει αυτή τη δυσαρέσκεια σε φόβο πολιτικής επιστροφής σε μια περίοδο που ένα μέρος της κοινωνίας εξακολουθεί να θυμάται αρνητικά.

Ο Τσίπρας, επομένως, προσφέρει στο Μαξίμου ένα αναγνωρίσιμο πρόσωπο πάνω στο οποίο μπορεί να στηθεί ξανά ένα ισχυρό δίλημμα εξουσίας.

Η ίδια σύγκρουση προσφέρει όμως σημαντικό κέρδος και στον πρόεδρο της ΕΛ.Α.Σ.

Κάθε φορά που ο πρωθυπουργός ή κορυφαία κυβερνητικά στελέχη επιλέγουν να επιτεθούν προσωπικά στον Αλέξη Τσίπρα, τον αναγνωρίζουν εμμέσως ως αντίπαλο με πραγματικό πολιτικό βάρος. Σε μια περίοδο κατά την οποία ο νέος φορέας επιχειρεί να εδραιωθεί και να κερδίσει την πρωτοκαθεδρία στον χώρο της Κεντροαριστεράς, αυτή η αναγνώριση είναι εξαιρετικά πολύτιμη.

Η κυβερνητική επίθεση αποκτά έτσι διπλή λειτουργία. Επιχειρεί να φθείρει τον Τσίπρα, ενώ ταυτόχρονα τον τοποθετεί στο ίδιο πολιτικό κάδρο με τον πρωθυπουργό.

Για έναν πρώην πρωθυπουργό που επέστρεψε στην κεντρική πολιτική σκηνή με νέο κόμμα, αυτό λειτουργεί ως επιταχυντής. Δεν χρειάζεται να περάσει μεγάλο χρονικό διάστημα αποδεικνύοντας ότι αποτελεί ξανά διεκδικητή εξουσίας, εφόσον το ίδιο το κυβερνητικό στρατόπεδο τον αντιμετωπίζει ως τέτοιο.

Στην πολιτική, η συστηματική επίθεση του ισχυρότερου αντιπάλου αποτελεί ταυτόχρονα και αναγνώριση ισχύος.

Το ΠΑΣΟΚ κινδυνεύει να εγκλωβιστεί ανάμεσα στους δύο

Ο πραγματικά δύσκολος παίκτης αυτής της εξίσωσης είναι ο Νίκος Ανδρουλάκης.

Το ΠΑΣΟΚ επιχειρεί να παρουσιάσει οικονομικές προτάσεις, σχέδιο για το ιδιωτικό χρέος, παρεμβάσεις για το κοινωνικό κράτος και θεσμική ατζέντα. Όλα αυτά όμως κινδυνεύουν να περάσουν σε δεύτερο επίπεδο εάν η δημόσια πολιτική συζήτηση συμπυκνωθεί σε ένα δίλημμα του τύπου «Μητσοτάκης ή Τσίπρας».

Σε αυτή την περίπτωση η Χαριλάου Τρικούπη θα αντιμετωπίσει πρόβλημα πολύ σοβαρότερο από μια δύσκολη δημοσκοπική επίδοση. Θα αντιμετωπίσει πρόβλημα πολιτικού ρόλου.

Στις εκλογές που αποκτούν χαρακτήρα αναμέτρησης εξουσίας, ένα σημαντικό μέρος των ψηφοφόρων κατευθύνεται προς εκείνον που θεωρεί ότι διαθέτει πραγματικές πιθανότητες να νικήσει τον πρώτο. Εάν η ΕΛ.Α.Σ. καταφέρει να εμφανιστεί ως ο βασικός αντίπαλος της ΝΔ, η πίεση προς το ΠΑΣΟΚ θα αυξηθεί σημαντικά.

Γι’ αυτό και η παρουσία του Νίκου Ανδρουλάκη στη ΔΕΘ αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα. Χρειάζεται να αποδείξει ότι υπάρχει τρίτη αυτόνομη κυβερνητική πρόταση και ότι η επόμενη εκλογική μάχη δεν είναι υποχρεωτικά επανάληψη της σύγκρουσης Μητσοτάκη–Τσίπρα.

Υπάρχει, ωστόσο, σοβαρό ρίσκο και για το Μέγαρο Μαξίμου.

Η στρατηγική ανάδειξης του Τσίπρα σε «βολικό αντίπαλο» μπορεί να αποδειχθεί επικίνδυνη εάν πετύχει περισσότερο από όσο σχεδιάζεται. Η συνεχής πόλωση μπορεί να οδηγήσει μεγάλο μέρος της αντιπολιτευτικής ψήφου γύρω από τον πρώην πρωθυπουργό και να μετατρέψει έναν χρήσιμο αντίπαλο σε πραγματικό δεύτερο πόλο εξουσίας.

Εκεί βρίσκεται το παράδοξο της συγκεκριμένης στρατηγικής. Η ΝΔ μπορεί αρχικά να χρησιμοποιήσει τον Τσίπρα για να συσπειρώσει ψηφοφόρους που φοβούνται την επιστροφή του. Παράλληλα, όμως, κάθε μετωπική σύγκρουση μπορεί να ενισχύει την εικόνα του ως του μοναδικού πολιτικού προσώπου που είναι σε θέση να αντιμετωπίσει προσωπικά τον Κυριάκο Μητσοτάκη.

Εάν αυτό αποτυπωθεί και στις δημοσκοπήσεις, οι πολιτικοί συσχετισμοί μπορούν να μεταβληθούν γρήγορα.

Η ΔΕΘ αποτελεί την πρώτη μεγάλη δοκιμασία αυτής της νέας ισορροπίας.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα επιχειρήσει να παρουσιάσει το κυβερνητικό τρίπτυχο σταθερότητα, αποτελεσματικότητα και οικονομικές παρεμβάσεις, συνδέοντάς το με τον σχεδιασμό έως το 2030.

Ο Αλέξης Τσίπρας θα επιχειρήσει να παρουσιάσει την ΕΛ.Α.Σ. ως ολοκληρωμένη κυβερνητική εναλλακτική, με κοινωνική δικαιοσύνη, οικονομικό πρόγραμμα και σαφή στόχο επιστροφής στην εξουσία.

Ο Νίκος Ανδρουλάκης θα πρέπει να αποδείξει ότι μπορεί να σπάσει αυτό το δίπολο πριν αυτό εδραιωθεί στη συνείδηση των ψηφοφόρων.

Η προεκλογική περίοδος για το 2027 ενδέχεται, συνεπώς, να έχει ήδη αρχίσει. Το κρίσιμο παιχνίδι των επόμενων εβδομάδων δεν αφορά μόνο τα ποσοστά των κομμάτων. Αφορά το ποιοι θα αναγνωριστούν από την κοινωνία ως πραγματικοί διεκδικητές της εξουσίας. Και αν τελικά η αναμέτρηση περιοριστεί σε δύο πρόσωπα, το μεγαλύτερο μέρος της μάχης θα έχει κριθεί πριν ακόμη στηθούν οι κάλπες.