EPPO: Έρευνα για απάτη ΦΠΑ άνω των 70 εκατ. ευρώ σε ηλεκτρονικά είδη

Εκτεταμένες έρευνες σε επιχειρήσεις και κατοικίες στην Αττική και την Καστοριά πραγματοποίησε την περασμένη εβδομάδα η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία στην Ελλάδα, στο πλαίσιο έρευνας για πιθανή οργανωμένη απάτη στον ΦΠΑ τύπου «carousel» και νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες.

Η υπόθεση, η οποία διερευνάται εδώ και περίπου έναν χρόνο, συνδέεται με το εμπόριο μικρών ηλεκτρονικών συσκευών και προϊόντων τεχνολογίας. Οι ερευνητές φέρονται να έχουν εντοπίσει ένα πολύπλοκο δίκτυο εταιρειών με παρουσία στην Ελλάδα, τη Βουλγαρία, την Κύπρο και την Τσεχία.

Οι συγκεκριμένες εταιρείες εξετάζεται αν χρησιμοποιούνταν για τη διακίνηση ηλεκτρονικών προϊόντων σε διαφορετικές χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μέσω διαδοχικών συναλλαγών που καθιστούσαν δύσκολη την παρακολούθηση των πραγματικών εμπορικών ροών και των φορολογικών υποχρεώσεων.

Στο επίκεντρο της έρευνας βρίσκεται ένα φερόμενο οργανωμένο σύστημα αποφυγής καταβολής ΦΠΑ, το οποίο εκτιμάται ότι προκάλεσε ζημία δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ στους προϋπολογισμούς της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το δίκτυο εταιρειών και η απάτη τύπου «carousel»

Η απάτη «carousel» αξιοποιεί τους κανόνες απαλλαγής από τον ΦΠΑ που ισχύουν στις ενδοκοινοτικές συναλλαγές. Προϊόντα μεταφέρονται μεταξύ εταιρειών διαφορετικών κρατών-μελών, με μία ή περισσότερες επιχειρήσεις της αλυσίδας να εξαφανίζονται χωρίς να αποδώσουν τον φόρο που έχουν εισπράξει.

Σε άλλες περιπτώσεις, εταιρείες ζητούν επιστροφή ΦΠΑ για ποσά που δεν έχουν καταβληθεί ποτέ. Τα ίδια προϊόντα μπορούν να εμφανίζονται ότι πωλούνται επανειλημμένα μεταξύ συνδεδεμένων επιχειρήσεων, δημιουργώντας μια κυκλική διαδρομή συναλλαγών από την οποία προκύπτει και η ονομασία «carousel».

Κατά την έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, οι εμπλεκόμενοι φέρεται να είχαν δημιουργήσει σειρά εταιρειών-«φαντασμάτων» και λεγόμενων «αφανών εμπόρων». Οι επιχειρήσεις αυτές εξετάζεται αν λειτουργούσαν για περιορισμένο χρονικό διάστημα, πραγματοποιούσαν μεγάλο όγκο συναλλαγών και στη συνέχεια σταματούσαν τη δραστηριότητά τους αφήνοντας ανεξόφλητες φορολογικές υποχρεώσεις.

Η φερόμενη παράνομη δραστηριότητα εκτιμάται ότι αναπτύχθηκε από το 2021 έως το 2025 και αφορούσε τη διανομή ηλεκτρονικών αγαθών στην ελληνική αγορά και σε άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Οι ερευνητές υπολογίζουν ότι από τη μη απόδοση ΦΠΑ προκλήθηκε άμεση ζημία τουλάχιστον 46,9 εκατ. ευρώ. Παράλληλα, ελέγχεται πρόσθετο ποσό περίπου 24,2 εκατ. ευρώ, το οποίο φέρεται είτε να μην αποδόθηκε είτε να δηλώθηκε μέσω ανακριβών στοιχείων.

Εφόσον επιβεβαιωθούν τα συγκεκριμένα ποσά, η συνολική οικονομική διάσταση της υπόθεσης ξεπερνά τα 70 εκατ. ευρώ, αποτυπώνοντας την έκταση που μπορεί να αποκτήσει μια οργανωμένη διασυνοριακή απάτη στον ΦΠΑ.

Οι έρευνες πραγματοποιήθηκαν σε γραφεία επιχειρήσεων που βρίσκονται στο μικροσκόπιο των Αρχών, καθώς και σε κατοικίες στελεχών και διαχειριστών τους. Στις επιχειρήσεις συμμετείχαν η Υπηρεσία Εσωτερικών Υποθέσεων των Σωμάτων Ασφαλείας και εξειδικευμένες μονάδες ψηφιακών ερευνών.

Κατά τη διάρκεια των εφόδων κατασχέθηκε μεγάλος αριθμός εγγράφων, λογιστικών αρχείων και ψηφιακών πειστηρίων. Τα δεδομένα αναμένεται να εξεταστούν προκειμένου να χαρτογραφηθούν οι διαδρομές των προϊόντων, οι χρηματικές μεταφορές και οι σχέσεις μεταξύ των εταιρειών.

Οι Αρχές κατέσχεσαν επίσης 99.000 ευρώ σε μετρητά και τρία πολυτελή αυτοκίνητα, τα οποία εξετάζεται αν συνδέονται με τα έσοδα της ερευνώμενης δραστηριότητας.

Ρεκόρ στη δέσμευση ψηφιακών περιουσιακών στοιχείων

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στη δέσμευση ψηφιακών περιουσιακών στοιχείων συνολικής αξίας περίπου 5,4 εκατ. ευρώ. Πρόκειται, κατά τις ελληνικές Αρχές, για τη μεγαλύτερη επιχείρηση αυτού του είδους που έχει πραγματοποιηθεί μέχρι σήμερα στη χώρα.

Από το συνολικό ποσό, περίπου 900.000 ευρώ αντιστοιχούν σε κρυπτονομίσματα. Επιπλέον ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία αξίας περίπου 4,5 εκατ. ευρώ εντοπίστηκαν και δεσμεύτηκαν μέσω εξειδικευμένης ψηφιακής εγκληματολογικής ανάλυσης.

Η διαδικασία εντοπισμού θεωρείται ιδιαίτερα σύνθετη, καθώς τα ψηφιακά κεφάλαια μπορούν να μετακινούνται γρήγορα μεταξύ διαφορετικών πορτοφολιών, πλατφορμών και δικτύων. Οι ερευνητές χρειάστηκε να παρακάμψουν μηχανισμούς προστασίας και να αναλύσουν μεγάλο όγκο ηλεκτρονικών δεδομένων.

Παράλληλα, εκδόθηκαν εντολές δέσμευσης για 88 ακίνητα, συνολικής εκτιμώμενης αξίας άνω των 4,5 εκατ. ευρώ, καθώς και για τραπεζικούς λογαριασμούς που συνδέονται με πρόσωπα και επιχειρήσεις της υπόθεσης.

Στην προσπάθεια εντοπισμού περιουσιακών στοιχείων που ενδέχεται να βρίσκονται σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες συμμετείχε και η Ελληνική Αρχή Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες.

Η διασυνοριακή διάσταση της υπόθεσης καθιστά καθοριστικό τον ρόλο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, η οποία μπορεί να συντονίζει ταυτόχρονες έρευνες σε διαφορετικά κράτη-μέλη και να παρακολουθεί οικονομικές συναλλαγές που ξεπερνούν τα εθνικά σύνορα.

Η EPPO είναι ανεξάρτητη εισαγγελική αρχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης και έχει αρμοδιότητα για εγκλήματα που ζημιώνουν τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, όπως απάτες σε επιδοτήσεις, διασυνοριακές υποθέσεις ΦΠΑ μεγάλης αξίας, διαφθορά και νομιμοποίηση παράνομων εσόδων.

Η έρευνα παραμένει σε πλήρη εξέλιξη και τα κατασχεθέντα στοιχεία αναμένεται να αξιολογηθούν από τις αρμόδιες εισαγγελικές και ανακριτικές Αρχές. Σε αυτό το στάδιο δεν έχει υπάρξει οριστική δικαστική κρίση για τις ευθύνες των προσώπων που ερευνώνται.

Όλοι οι εμπλεκόμενοι διατηρούν το τεκμήριο της αθωότητας μέχρι την έκδοση αμετάκλητης δικαστικής απόφασης. Η περαιτέρω εξέλιξη της υπόθεσης θα εξαρτηθεί από την ανάλυση των ψηφιακών δεδομένων, των λογιστικών αρχείων και των διασυνοριακών χρηματικών ροών.