Φιντάν: Καλεί την Ελλάδα σε «καλή γειτονία» με τουρκικούς όρους

Σε μια ακόμη επίδειξη διπλωματικής συνέπειας, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν εμφανίστηκε να ανησυχεί για την περιφερειακή σταθερότητα, αρκεί βεβαίως αυτή να μην αφορά τις τουρκικές διεκδικήσεις στο Αιγαίο. Ο Φιντάν υποστήριξε ότι το Ισραήλ αποτελεί τη μεγαλύτερη απειλή για τη σταθερότητα της Συρίας, επειδή, όπως είπε, δεν επιθυμεί ισχυρούς και σταθερούς γείτονες. Στη συνέχεια, χωρίς να αλλάξει ιδιαίτερα ύφος, έστρεψε το βλέμμα προς την Ελλάδα, την οποία κάλεσε να μην γίνει «παιχνίδι» όσων επιδιώκουν την αποσταθεροποίηση και το χάος στην περιοχή.

Η Τουρκία υπέρ της καλής γειτονίας - με όρους Άγκυρας

Ο Φιντάν δήλωσε ότι η Τουρκία επιθυμεί καλές σχέσεις με την Ελλάδα. Ωστόσο, η εκδοχή της «καλής γειτονίας» που παρουσίασε συνοδεύεται από έναν μακρύ κατάλογο τουρκικών απαιτήσεων: αποστρατικοποίηση ελληνικών νησιών, συμμόρφωση με, κατά την τουρκική ερμηνεία, «συμβατικές υποχρεώσεις» και, φυσικά, περιορισμό κάθε ελληνικής πολιτικής που δεν εγκρίνεται στην Άγκυρα. Με άλλα λόγια, η Τουρκία δηλώνει ότι θέλει μια ώριμη και συμμαχική Ελλάδα, αρκεί η Αθήνα να υιοθετεί τις τουρκικές θέσεις. Η «καλή γειτονία» φαίνεται πως προϋποθέτει μονόπλευρη υποχώρηση του γείτονα.

«Ελληνικός αντιτουρκισμός» και η βολική παράλειψη

Ο Τούρκος υπουργός απέδωσε την ελληνική επιφυλακτικότητα απέναντι στην Τουρκία σε έναν δήθεν ιστορικά διαδεδομένο «αντιτουρκισμό» στην ελληνική πολιτική. Πρόκειται για μια ιδιαίτερα βολική ανάγνωση, καθώς παρακάμπτει το γεγονός ότι οι ελληνικές ανησυχίες συνδέονται με συγκεκριμένες τουρκικές θέσεις και ενέργειες. Από τις αμφισβητήσεις κυριαρχικών δικαιωμάτων και τις αναφορές σε «γκρίζες ζώνες» έως το casus belli για την επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων, η Αθήνα δεν χρειάζεται να καταφύγει σε ιστορικά στερεότυπα για να εξηγήσει την καχυποψία της. Αρκεί να διαβάσει τις δηλώσεις της Άγκυρας.

Η ειρωνεία περί «συμμαχικού πνεύματος»

Ο Φιντάν κάλεσε την Ελλάδα να ενεργεί «με πιο ώριμο τρόπο», σε αρμονία με το συμμαχικό πνεύμα και τις συμβατικές της υποχρεώσεις. Η παρατήρηση θα είχε μεγαλύτερη βαρύτητα αν η Τουρκία δεν συνδύαζε τις εκκλήσεις για συμμαχική αλληλεγγύη με απειλές πολέμου, μονομερείς ερμηνείες διεθνών συνθηκών και διαρκείς παρεμβάσεις σε ζητήματα ελληνικής κυριαρχίας. Έτσι, η Άγκυρα εμφανίζεται να ζητά από την Αθήνα αυτοσυγκράτηση, ενώ ταυτόχρονα διατηρεί ανοιχτό ένα ολόκληρο πακέτο αμφισβητήσεων. Η Ελλάδα, κατά την τουρκική λογική, πρέπει να είναι «ώριμη», «συμμαχική» και «καλή γειτόνισσα» — κυρίως όταν συμφωνεί με την Τουρκία.

Από τη Συρία στο Αιγαίο

Οι δηλώσεις Φιντάν εντάσσονται στη γνώριμη τουρκική ρητορική: η Άγκυρα παρουσιάζεται ως παράγοντας σταθερότητας, ενώ οι γείτονες που αντιδρούν στις απαιτήσεις της περιγράφονται ως πιόνια τρίτων δυνάμεων. Αυτό που μένει να διευκρινιστεί είναι αν η Τουρκία επιθυμεί πραγματικά μια σταθερή και κυρίαρχη Ελλάδα ή μια Ελλάδα που θα θεωρείται «σταθερή» μόνο όσο δεν εξοπλίζει τα νησιά της, δεν ασκεί τα δικαιώματά της και δεν απαντά στις τουρκικές διεκδικήσεις. Για την ώρα, η Άγκυρα ζητά «καλή γειτονία» με τον δικό της ορισμό: η Τουρκία θέτει τους όρους και η Ελλάδα καλείται να αποδείξει την ωριμότητά της αποδεχόμενη τις τουρκικές απαιτήσεις.