Η γερμανική διπλωματία επιβεβαιώνει εκ νέου το βάθος των σχέσεων Βερολίνου - Άγκυρας, σε μια συγκυρία κατά την οποία η Τουρκία κλιμακώνει την αναθεωρητική της ατζέντα στην Ανατολική Μεσόγειο. Ο υπουργός Εξωτερικών της Γερμανίας, Γιόχαν Βάντεφουλ, χαρακτήρισε την Τουρκία «αξιόπιστο εταίρο» και τάχθηκε υπέρ της ουσιαστικής αναβάθμισης των σχέσεών της με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η τοποθέτηση έγινε στο Βερολίνο, κατά τη διάρκεια κοινής συνέντευξης Τύπου στο πλαίσιο του διμερούς Στρατηγικού Διαλόγου Γερμανίας - Τουρκίας. Ο Γερμανός υπουργός χαιρέτισε τη σταθερή επιδίωξη της Άγκυρας για στενότερη σύνδεση με την ευρωπαϊκή οικογένεια, σημειώνοντας ότι οι προϋποθέσεις παραμένουν τα κριτήρια της Κοπεγχάγης, δηλαδή ο σεβασμός στα ανθρώπινα δικαιώματα, στο κράτος δικαίου και στις δημοκρατικές αρχές.
Η δήλωση αυτή αποκτά ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα, καθώς διατυπώνεται την ώρα που η Άγκυρα ετοιμάζεται να προωθήσει στην Εθνοσυνέλευσή της τον λεγόμενο νόμο της «Γαλάζιας Πατρίδας», επιχειρώντας να δώσει εσωτερική νομοθετική μορφή σε διεκδικήσεις που αγγίζουν ευρωπαϊκές θαλάσσιες ζώνες και κυριαρχικά δικαιώματα Ελλάδας και Κύπρου.
Το Βερολίνο ανοίγει ξανά τον δίαυλο με την Άγκυρα
Ο Γιόχαν Βάντεφουλ, σε ανάρτησή του, έδωσε έμφαση στη σημασία του πρώτου στρατηγικού διαλόγου μετά από 12 χρόνια, σημειώνοντας ότι η συζήτηση ξεπέρασε τα στενά όρια της εξωτερικής πολιτικής. Αναφέρθηκε στους δεσμούς των δύο κοινωνιών μέσω της μετανάστευσης, των οικογενειακών σχέσεων και της μακράς συνεργασίας ανάμεσα στις δύο χώρες.
Η δημόσια εικόνα της συνάντησης, με τον Γερμανό υπουργό να ευχαριστεί θερμά τον Τούρκο ομόλογό του, Χακάν Φιντάν, επιβεβαιώνει ότι το Βερολίνο επιλέγει να διατηρήσει ανοιχτή και αναβαθμισμένη τη σχέση με την Άγκυρα. Η επιλογή αυτή γίνεται σε μια περίοδο που η Τουρκία δεν περιορίζεται σε ρητορικές προκλήσεις, αλλά επιχειρεί να θεσμοποιήσει τη στρατηγική της αμφισβήτησης σε βάρος της Ελλάδας και της Κύπρου.
Η γερμανική στάση αναδεικνύει την πάγια ευρωπαϊκή αντίφαση απέναντι στην Τουρκία. Από τη μία πλευρά προβάλλονται οι αρχές του κράτους δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Από την άλλη, η γεωπολιτική, το μεταναστευτικό, το εμπόριο και η άμυνα οδηγούν ισχυρές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες σε πολιτική ανοχής και επαναπροσέγγισης με την Άγκυρα.
Οι τουρκικές απαιτήσεις για άμυνα, εμπόριο και βίζες
Ο Χακάν Φιντάν κάλεσε την ευρωπαϊκή ηγεσία να αντιμετωπίσει την Τουρκία με πιο «ρεαλιστική» και στρατηγική ματιά, ζητώντας να παραμεριστούν οι πολιτικές σκοπιμότητες στην εξέταση της ενταξιακής πορείας της χώρας του. Υποστήριξε ότι ο αποκλεισμός της Τουρκίας από την ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας ζημιώνει την ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Σύμφωνα με την τουρκική επιχειρηματολογία, η Άγκυρα μπορεί να ενισχύσει την ανθεκτικότητα της Ευρώπης σε ζητήματα περιφερειακής σταθερότητας, μεταναστευτικών ροών και ασφάλειας ενεργειακών οδών. Με αυτό το πλαίσιο, η τουρκική διπλωματία επιχειρεί να παρουσιάσει την Τουρκία ως απαραίτητο εταίρο, ακόμη και την ώρα που προωθεί αναθεωρητικές θέσεις στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ο Τούρκος υπουργός έθεσε επίσης το ζήτημα του εκσυγχρονισμού της τελωνειακής ένωσης, της απελευθέρωσης των θεωρήσεων εισόδου και της συμμετοχής της Τουρκίας στους αμυντικούς μηχανισμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην τουρκική αμυντική βιομηχανία, την οποία η Άγκυρα προβάλλει ως επιχείρημα για την ενσωμάτωσή της στους ευρωπαϊκούς σχεδιασμούς ασφάλειας.
Η διεκδίκηση αυτή δημιουργεί σοβαρό πολιτικό ζήτημα για την Ελλάδα και την Κύπρο, καθώς η Τουρκία ζητά ρόλο στην ευρωπαϊκή άμυνα ενώ διατηρεί ενεργές απειλές, αμφισβητήσεις και μονομερείς διεκδικήσεις απέναντι σε κράτη-μέλη της Ένωσης.
Κοινή γραμμή για διπλωματική λύση στο Ιράν
Πέρα από τα ευρωτουρκικά και τα διμερή ζητήματα, οι δύο υπουργοί στάθηκαν και στη γεωπολιτική κρίση στη Μέση Ανατολή, απορρίπτοντας το ενδεχόμενο στρατιωτικής λύσης στο Ιράν. Ο Χακάν Φιντάν προειδοποίησε για τις παγκόσμιες πολιτικές και οικονομικές συνέπειες μιας παρατεταμένης σύγκρουσης, υποστηρίζοντας παράλληλα ότι η Τεχεράνη πρέπει να εγκαταλείψει το πυρηνικό της πρόγραμμα.
Ο Τούρκος υπουργός επιχείρησε να χαμηλώσει τους τόνους γύρω από το ζήτημα του εμπλουτισμένου ουρανίου, αναφέροντας ότι μετά τα πλήγματα στις ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις τον Ιούνιο του 2025 δεν υπάρχει άμεσος κίνδυνος πρόσβασης στο σχετικό υλικό. Με αυτή τη θέση, η Άγκυρα εμφανίζεται να προκρίνει την επιστροφή στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και τη διαχείριση της κρίσης μέσω διπλωματικών διαύλων.
Στην ίδια κατεύθυνση κινήθηκε και ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών, επιβεβαιώνοντας ότι οι επαφές ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν συνεχίζονται, παρά το βαρύ κλίμα. Ο Γιόχαν Βάντεφουλ κάλεσε την Ουάσινγκτον να εξετάσει με προσοχή και σοβαρότητα την τελευταία απάντηση της Τεχεράνης στην αμερικανική πρόταση, ώστε να μη χαθεί το περιθώριο για ειρηνική διευθέτηση.
Η συνάντηση Βάντεφουλ - Φιντάν δείχνει ότι η Γερμανία επιλέγει να επενδύσει εκ νέου στον στρατηγικό διάλογο με την Τουρκία. Για την Αθήνα και τη Λευκωσία, το μήνυμα είναι σαφές και ανησυχητικό: η Άγκυρα μπορεί να προωθεί τη «Γαλάζια Πατρίδα» και ταυτόχρονα να αντιμετωπίζεται από ισχυρές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες ως αναγκαίος και αξιόπιστος εταίρος. Αυτή η αντίφαση δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια της ευρωπαϊκής διπλωματίας. Είναι κρίσιμο ζήτημα για την ασφάλεια, την κυριαρχία και την αξιοπιστία της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
