Μια υπόθεση με σοβαρές θεσμικές και εκπαιδευτικές προεκτάσεις αναδεικνύεται τα τελευταία χρόνια σε τμήμα της ιδιωτικής εκπαίδευσης, καθώς πληθαίνουν οι καταγγελίες για ψευδείς ή καταχρηστικές αιτήσεις κατ’ οίκον διδασκαλίας. Το φαινόμενο, σύμφωνα με όσα καταγγέλλονται, αφορά μαθητές ιδιωτικών σχολείων, κυρίως παιδιά οικονομικά ισχυρών οικογενειών, τα οποία φέρονται να αξιοποιούν αδυναμίες του συστήματος ελέγχου προκειμένου να αποφύγουν την κανονική φοίτηση.
Ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας Ιδιωτικών Εκπαιδευτικών Λειτουργών Ελλάδος, Γιώργος Χριστόπουλος, μιλώντας , περιέγραψε μια κατάσταση που, όπως υποστήριξε, έχει λάβει πλέον μεγάλη έκταση. Κατά την ΟΙΕΛΕ, οι αιτήσεις για homeschooling σε ιδιωτικά σχολεία έχουν αυξηθεί σημαντικά μετά την περίοδο της πανδημίας, δημιουργώντας εύλογα ερωτήματα για το κατά πόσο όλες ανταποκρίνονται στις αυστηρές προϋποθέσεις του νόμου.
Ραγδαία αύξηση αιτήσεων μετά την πανδημία
Σύμφωνα με τον κ. Χριστόπουλο, μέχρι το 2020 οι αιτήσεις για κατ’ οίκον διδασκαλία στα ιδιωτικά σχολεία κινούνταν σε περιορισμένο αριθμό, σε επίπεδο μερικών δεκάδων. Από την περίοδο του Covid και μετά, όπως ανέφερε, η εικόνα άλλαξε ριζικά, καθώς οι αιτήσεις φέρονται να έχουν υπερδιπλασιαστεί, φτάνοντας τα τελευταία χρόνια σε εκατοντάδες μαθητές.
Ο ίδιος υπογράμμισε ότι η νομοθεσία προβλέπει κατ’ οίκον διδασκαλία μόνο για μαθητές που αντιμετωπίζουν σοβαρή σωματική ή ψυχική νόσο, αναπηρία ή κατάσταση υγείας τέτοιας βαρύτητας ώστε να καθίσταται αδύνατη η παρουσία τους στο σχολικό περιβάλλον. Ωστόσο, βάσει των καταγγελιών που φέρεται να έχει δεχθεί η ΟΙΕΛΕ από πρόσωπα του χώρου της εκπαίδευσης, μόλις το 10% έως 15% των σχετικών αιτήσεων αφορά πραγματικά σοβαρές παθήσεις.
Η ομοσπονδία συνδέει τη σημερινή εικόνα με παλαιότερες υποθέσεις που είχαν προκαλέσει ανησυχία. Όπως αναφέρεται σε σχετική ανακοίνωσή της, το ζήτημα είχε απασχολήσει την ΟΙΕΛΕ ήδη από το 2017, όταν μέσα από ντοκιμαντέρ για εύπορη οικογένεια των Αθηνών, η οποία φερόταν να συνδέεται με παραθρησκευτική οργάνωση, έγινε γνωστό ότι είχε υπάρξει παράνομη συμφωνία με ιδιωτικό σχολείο, ώστε τα τέσσερα παιδιά της οικογένειας να λάβουν απολυτήριους τίτλους, παρότι δεν παρακολουθούσαν κανονικά τα μαθήματα.
Κατά τον κ. Χριστόπουλο, εκείνη την περίοδο δημιουργήθηκε ένα ισχυρό πλέγμα προστασίας γύρω από την υπόθεση, με αποτέλεσμα να μη γίνει γνωστό ποιο σχολείο είχε εμπλακεί. Η ΟΙΕΛΕ επανήλθε στο ζήτημα το 2024, με αφορμή την υπόθεση της οικογένειας των λεγόμενων «παλαιοχριστιανών» στην Κορινθία, η οποία αρνούνταν να στείλει τα παιδιά της στο σχολείο.
Καταγγελίες για περιοχές και συγκεκριμένες πρακτικές
Σύμφωνα με όσα ανέφερε ο πρόεδρος της ΟΙΕΛΕ, μετά τη δημοσιοποίηση εκείνης της υπόθεσης, πρώην μέλη της συγκεκριμένης παραθρησκευτικής οργάνωσης επικοινώνησαν με την ομοσπονδία και υποστήριξαν ότι 200 έως 300 παιδιά είχαν ενταχθεί όλα αυτά τα χρόνια σε καθεστώς κατ’ οίκον διδασκαλίας. Οι ίδιες πληροφορίες, όπως μεταφέρθηκαν από τον κ. Χριστόπουλο, αφορούσαν κυρίως την περιοχή της Γλυφάδας και τα βόρεια προάστια της Αθήνας. Παρά τη σοβαρότητα των καταγγελιών, σύμφωνα με τον ίδιο, η υπόθεση δεν είχε ουσιαστική συνέχεια.
Για τη σημερινή κατάσταση, ο κ. Χριστόπουλος υποστήριξε ότι τον τελευταίο ενάμιση χρόνο η ΟΙΕΛΕ δέχεται αναφορές από γονείς και στελέχη της εκπαίδευσης για έναν μηχανισμό που φέρεται να έχει οργανωθεί μετά την πανδημία. Στον μηχανισμό αυτό, κατά τις καταγγελίες, εμπλέκονται συγκεκριμένα δημόσια νοσοκομεία και γιατροί, οι οποίοι χορηγούν γνωματεύσεις σε παιδιά ισχυρών οικογενειών ή γνωστών προσώπων της δημόσιας ζωής, αξιοποιώντας κενά εποπτείας.
Το φαινόμενο, σύμφωνα με την ίδια περιγραφή, αφορά κυρίως μαθητές των τελευταίων τάξεων του Λυκείου. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι αιτήσεις φέρονται να κατατίθενται λίγους μήνες πριν από τις Πανελλήνιες εξετάσεις, με επίκληση ψυχικών δυσκολιών, συχνά μεικτής αγχώδους διαταραχής. Ο πρόεδρος της ΟΙΕΛΕ αναγνώρισε ότι υπάρχουν παιδιά που πράγματι αντιμετωπίζουν τέτοιες διαταραχές, τόνισε όμως ότι ο αριθμός των σχετικών αιτήσεων θεωρείται πλέον δυσανάλογα μεγάλος.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στον χρόνο κατάθεσης των αιτήσεων. Όπως σημείωσε ο κ. Χριστόπουλος, πολλές αιτήσεις δεν υποβάλλονται στην αρχή της σχολικής χρονιάς, όπως θα ήταν λογικό σε περιπτώσεις χρόνιων ή σοβαρών προβλημάτων υγείας, αλλά λίγο πριν από την τελική ευθεία των εξετάσεων. Η χρονική αυτή σύμπτωση, κατά την ΟΙΕΛΕ, ενισχύει τις υπόνοιες για καταχρηστική αξιοποίηση της διαδικασίας.
Σύμφωνα με τις τελευταίες καταγγελίες που επικαλείται η ομοσπονδία, υπάρχουν ακόμη και σχολεία που φέρονται να ενημερώνουν γονείς μαθητών με πολλές απουσίες ή πειθαρχικά προβλήματα ότι υπάρχει τρόπος να αποφύγουν την επανάληψη της τάξης. Ο τρόπος αυτός, όπως καταγγέλλεται, είναι η έκδοση άδειας για κατ’ οίκον διδασκαλία, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε απολυτήριο με υψηλή βαθμολογία.
Ζητείται έλεγχος από ανεξάρτητη επιτροπή
Σε ορισμένες περιπτώσεις, σύμφωνα με τον κ. Χριστόπουλο, οι αιτήσεις στηρίζονται σε αιτιάσεις όπως δυσθυμία ή αδυναμία πρωινής έγερσης. Ο ίδιος ανέφερε ότι έχουν υπάρξει καταγγελίες ακόμη και για οικογένειες στις οποίες δύο ή τρία παιδιά εμφανίζονται να πάσχουν από μεικτή αγχώδη διαταραχή, γεγονός που, κατά την εκτίμησή του, είναι εξαιρετικά δύσκολο να συμβαίνει με τέτοια συχνότητα. Όπως είπε, πολλές από τις αιτιάσεις αυτές δεν θεωρούνται γνήσιες.
Για τον τρόπο έκδοσης των γνωματεύσεων, ο πρόεδρος της ΟΙΕΛΕ υποστήριξε ότι, σύμφωνα με την ενημέρωση που έχει λάβει, η μεγάλη πλειονότητά τους υπογράφεται από συγκεκριμένους γιατρούς δύο δημόσιων νοσοκομείων. Παράλληλα, παραμένει ασαφές αν σε όλες τις περιπτώσεις τα παιδιά που λαμβάνουν άδεια για κατ’ οίκον διδασκαλία διδάσκονται από καθηγητές του σχολείου στο οποίο είναι εγγεγραμμένα, όπως προβλέπεται κανονικά.
Ο κ. Χριστόπουλος ανέφερε ότι η ΟΙΕΛΕ έχει πληροφορίες πως τέτοιες πρακτικές εμφανίζονται συχνά σε τέσσερα έως πέντε ιδιωτικά σχολεία, ανάμεσά τους και μεγάλα ιστορικά εκπαιδευτήρια. Τα περισσότερα, σύμφωνα με την ίδια ενημέρωση, βρίσκονται στην Αθήνα, ένα στην επαρχία, ενώ ενδέχεται να υπάρχει αντίστοιχη περίπτωση και στη Θεσσαλονίκη.
Καταγγέλλοντες φέρονται να έχουν μεταφέρει στην ΟΙΕΛΕ ότι μαθητές που είχαν διαγνωστεί με αγχώδη διαταραχή και παρακολούθησαν κατ’ οίκον διδασκαλία εμφανίστηκαν πλήρως «θεραπευμένοι» μετά την ολοκλήρωση του σχολείου. Ο πρόεδρος της ομοσπονδίας σημείωσε ότι η ευθύνη δεν πρέπει να αποδίδεται στα παιδιά, αλλά στα σχολεία και στους μηχανισμούς που ενδεχομένως διευκολύνουν τέτοιες πρακτικές.
Ως βασική λύση, ο κ. Χριστόπουλος ζητά τη σύσταση ειδικής επιτροπής από το υπουργείο Παιδείας, με τη συμμετοχή γιατρών και ψυχιάτρων, ώστε να ελέγχεται ουσιαστικά αν οι μαθητές που αιτούνται κατ’ οίκον διδασκαλία πληρούν πραγματικά τις ιατρικές προϋποθέσεις. Όπως ανέφερε, το υπουργείο έχει διαβεβαιώσει ότι ελέγχει τις γνωματεύσεις, όμως η ΟΙΕΛΕ θεωρεί αναγκαίο έναν ανεξάρτητο έλεγχο της γνησιότητας και της ουσίας των ιατρικών εγγράφων.
Το θέμα έχει και διάσταση ισότητας μεταξύ των μαθητών. Σύμφωνα με τον κ. Χριστόπουλο, είναι άδικο για τα υπόλοιπα παιδιά να παρακολουθούν κανονικά το σχολείο και να συμμετέχουν στην καθημερινή εκπαιδευτική διαδικασία, ενώ κάποιοι συμμαθητές τους μένουν στο σπίτι και διαθέτουν περισσότερο χρόνο για διάβασμα. Παράλληλα, η κατ’ οίκον διδασκαλία μπορεί να οδηγήσει σε υψηλότερους βαθμούς απολυτηρίου, στοιχείο που έχει σημασία για εισαγωγή σε πανεπιστήμια του εξωτερικού ή για μελλοντική μοριοδότηση σε διαδικασίες του ΑΣΕΠ.
Η ΟΙΕΛΕ εντάσσει την υπόθεση σε ένα ευρύτερο πλαίσιο αδιαφάνειας, διαφθοράς και ανεπαρκούς εποπτείας στον χώρο της ιδιωτικής εκπαίδευσης. Ο κ. Χριστόπουλος επισήμανε ότι το υπουργείο Παιδείας οφείλει να εξετάσει σοβαρά το ζήτημα, καθώς το homeschooling, όταν εφαρμόζεται χωρίς πραγματικό λόγο, ενέχει σοβαρούς ψυχοκοινωνικούς κινδύνους για τα παιδιά. Η απομάκρυνση από το σχολικό περιβάλλον, όπως τόνισε, περιορίζει την κοινωνικοποίηση και μπορεί να επηρεάσει καθοριστικά την ανάπτυξη των μαθητών.
