Κυβέρνηση: Στα 40 δισ. το κόστος του προγράμματος Τσίπρα

Το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης προχώρησε σε αναλυτική κοστολόγηση του προγράμματος που παρουσίασε ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ, Αλέξης Τσίπρας, από τη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι το συνολικό κόστος υπερβαίνει τα 40 δισ. ευρώ στην τετραετία, έναντι του ποσού των 7,5 δισ. ευρώ που επικαλείται ο ίδιος. Σύμφωνα με άτυπη ενημέρωση από αρμόδιες πηγές, «μέτρα που κοστίζουν πάνω από 40 δισ. στην τετραετία παρουσιάζονται με κόστος 7,5 δισ.», γεγονός που υποδηλώνει σοβαρές αποκλίσεις στη μεθοδολογία υπολογισμού.

Όπως επισημαίνεται από τις ίδιες πηγές, ο κ. Τσίπρας ισχυρίζεται ότι το κόστος του προγράμματός του ανέρχεται σε 7,5 δισ. ευρώ για την τετραετία. Ωστόσο, ο τρόπος παρουσίασης των δημοσιονομικών μέτρων από το κόμμα του κρίνεται πλήρως παραπλανητικός, καθώς μέτρα με συγκεκριμένο ετήσιο κόστος διαιρούνται δια τέσσερα στις ετήσιες κατανομές, ενώ το ετήσιο κόστος αφορά κάθε έτος ξεχωριστά. Επιπλέον, αντί να παρουσιάζεται το σωρευτικό κόστος κάθε έτους, όπως συμβαίνει πάντα στους ετήσιους προϋπολογισμούς και στον πολυετή δημοσιονομικό προγραμματισμό, προβάλλεται μόνο το επιπλέον οριακό κόστος κάθε έτους και όχι το σωρευτικό. Ωστόσο, ο δημοσιονομικός χώρος που επικαλείται ο κ. Τσίπρας αντιστοιχεί σε σωρευτικό κόστος τετραετίας, όχι στο επιπλέον κόστος κάθε έτους.

Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος της παραπλάνησης, οι πηγές του οικονομικού επιτελείου παραθέτουν τις δικές του ποσοτικοποιήσεις, όπως τις δημοσίευσε:

• Πώς προκύπτει κόστος 225 εκατ. ευρώ κατ’ έτος για την αύξηση κατά 500 ευρώ τον μήνα στους εργαζόμενους στη δημόσια υγεία, όταν 128.000 εργαζόμενοι επί 500 ευρώ επί 12 μήνες ισούται με 768 εκατ. ευρώ, ποσό που με τις εργοδοτικές εισφορές φτάνει τα 900 εκατ. ευρώ ετησίως; Αυτό είναι ετήσιο κόστος, πώς διαιρείται δια τέσσερα; Στην ομιλία του, ο κ. Τσίπρας ανέφερε ότι «αυξάνουμε αρχικά, κατά μέσο όρο 500 ευρώ τον μήνα τις αποδοχές των γιατρών και νοσηλευτών», άρα το κόστος είναι 900 εκατ. ευρώ από το 2027 και κάθε έτος έως το 2030.
• Η μηδενική συμμετοχή στα φάρμακα, ακόμα και αν εφαρμοστεί 50% μείωση το 2029 και πλήρης κατάργηση το 2030, θα έπρεπε να αναγράφει κόστος 450 εκατ. ευρώ το 2029 και 900 εκατ. ευρώ το 2030.
• Για την Εθνική Εγγύηση Φροντίδας δεν υπάρχει κανένα στοιχείο ποσοτικοποίησης, αλλά το ετήσιο κόστος θα έπρεπε να αναγράφεται στα 336 εκατ. ευρώ το 2030, καθώς είναι σωρευτικό.
• Πώς προκύπτει κόστος 210 εκατ. ευρώ κατ’ έτος για την αύξηση κατά 300 ευρώ τον μήνα στους εκπαιδευτικούς, όταν 200.000 εκπαιδευτικοί επί 500 ευρώ επί 12 μήνες ισούται με 720 εκατ. ευρώ, ποσό που με τις εργοδοτικές εισφορές ανέρχεται σε 840 εκατ. ευρώ ετησίως; Αυτό είναι ετήσιο κόστος, πώς διαιρείται δια τέσσερα; Ο κ. Τσίπρας έταξε «μισθούς αξιοπρέπειας για τους εκπαιδευτικούς με αυξήσεις αρχικά ύψους 300 ευρώ το μήνα», άρα το κόστος είναι 840 εκατ. ευρώ από το 2027 και κάθε έτος έως το 2030.
• Οι προσλήψεις μόνιμων εκπαιδευτικών, ακόμα και αν πραγματοποιηθούν 15.000 προσλήψεις το 2029 και άλλες 15.000 το 2030, το κόστος θα έπρεπε να είναι 150 εκατ. ευρώ το 2030, όχι 75 εκατ. ευρώ. Επίσης, το κόστος για 30.000 προσλήψεις ανέρχεται σε 569 εκατ. ευρώ ετησίως, όχι 150 εκατ. ευρώ.
• Για τη στήριξη σε 80.000 φοιτητές με 500 ευρώ τον μήνα για 10 μήνες, το ετήσιο κόστος είναι 80.000 επί 500 επί 10, δηλαδή 400 εκατ. ευρώ. Πώς διαιρείται δια τέσσερα; Ο κ. Τσίπρας υποσχέθηκε «στήριξη 80.000 φοιτητών με 500 ευρώ μηνιαίως», άρα το κόστος είναι 400 εκατ. ευρώ από το 2027 και κάθε έτος έως το 2030.

Στον σχετικό πίνακα δεν αναφέρεται το σωρευτικό κόστος. Αυτό θα έπρεπε να είναι 600 εκατ. ευρώ και όχι 400 εκατ. ευρώ το 2030 για την καθολική προσχολική αγωγή. Επίσης, θα έπρεπε να είναι 165 εκατ. ευρώ αντί για 90 εκατ. ευρώ για τα δωρεάν σχολικά γεύματα το 2029 και 165 εκατ. ευρώ αντί για μηδέν το 2030.

Παράλληλα, εγείρονται ερωτήματα σχετικά με τη βιωσιμότητα ορισμένων μέτρων: Ο νέος μόνιμος μηχανισμός για τον ΕΛΓΑ θα σταματήσει το 2029; Υπάρχει κόστος το 2028 και μετά μηδενίζεται. Οι εποχικοί πυροσβέστες θα προσληφθούν το 2027 και μετά θα απολυθούν; Πώς θα μηδενιστεί το κόστος το 2028; Οι δωρεάν αστικές μετακινήσεις θα εφαρμοστούν το 2027 και μετά θα σταματήσουν; Πώς μηδενίζεται το κόστος το 2028;

Το κόστος μείωσης του ΦΠΑ στο 6% σε επιλεγμένα βασικά προϊόντα ποσοτικοποιείται σε 400 εκατ. ευρώ. Η μείωση του ΦΠΑ στα τρόφιμα και τα είδη υγιεινής κοστίζει 1,8 δισ. ευρώ. Ποια λίγα τρόφιμα επομένως αφορά η μείωση; Και γιατί εξαφανίζεται το κόστος το 2028; Το 2028 θα επανέλθουν στο 13%;

Η διπλάσια έκπτωση φόρου για παιδιά θα εφαρμοστεί μόνο το 2028 και μετά θα σταματήσει; Θα έπρεπε να αναφέρονται 830 εκατ. ευρώ και για τα έτη 2029 και 2030. Επίσης, το κόστος είναι 1,04 δισ. ευρώ κάθε έτος και όχι 830 εκατ. ευρώ για ένα μόνο έτος.

Η κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος, που ποσοτικοποιείται σε 240 εκατ. ευρώ, θα επανέλθει το 2028; Γιατί εξαφανίζεται το κόστος το 2028; Η μείωση της προκαταβολής φόρου στα νομικά πρόσωπα θα είναι 5% το 2030;

Σχετικά με τα έσοδα που παρουσιάζει ο κ. Τσίπρας, από τη φορολόγηση μερισμάτων αναμένει επιπλέον 400 εκατ. ευρώ, δηλαδή υπερδιπλασιασμό των εσόδων σε σχέση με τα 360 εκατ. ευρώ που εισπράχθηκαν το προηγούμενο έτος. Ο φόρος μερισμάτων αυξήθηκε το 2017 από την κυβέρνηση Τσίπρα από 10% σε 15%. Τα αντίστοιχα έσοδα μειώθηκαν, από 196 εκατ. ευρώ το 2016 σε 193 εκατ. ευρώ το 2017. Το 2019, ο φόρος μερισμάτων μειώθηκε εκ νέου από την κυβέρνηση Τσίπρα στο 10% από 15%, και τα δηλωθέντα εισοδήματα παρέμειναν σχεδόν σταθερά.

Το 2020, εν μέσω της πανδημίας COVID-19, ο φόρος μερισμάτων μειώθηκε από την κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας από το 10% στο 5%. Τα δηλωθέντα εισοδήματα αυξήθηκαν από 1,44 δισ. ευρώ σε 5,48 δισ. ευρώ, και τα φορολογικά έσοδα αυξήθηκαν από 144 εκατ. ευρώ σε 274 εκατ. ευρώ. Σήμερα, τα έσοδα ανέρχονται σε 361 εκατ. ευρώ έναντι 144 εκατ. ευρώ το 2019. Δεδομένης της μεγάλης ελαστικότητας της φορολόγησης μερισμάτων, καθώς εξαρτάται από τη διακριτική ευχέρεια του επιχειρηματία να τα διανείμει, πώς αναμένεται να υπερδιπλασιαστούν τα έσοδα από τον φόρο μερισμάτων;

Όταν ισχυρίζεται ότι θα εισπράξει 300 εκατ. ευρώ από την αύξηση του συμπληρωματικού φόρου ΕΝΦΙΑ στα νομικά πρόσωπα, πόσο σκοπεύει να τον αυξήσει; Και πώς αναμένεται αυτό να επηρεάσει τις επενδύσεις; Τα έσοδα από τον αναβαλλόμενο φόρο υπολογίζονται σε 900 εκατ. ευρώ το 2030. Πέραν του ότι κάτι τέτοιο είναι ανεφάρμοστο, όπως αναφέρει και η Τράπεζα της Ελλάδος, καθώς πλήττει ευθέως και σημαντικά τα απαραίτητα εποπτικά κεφάλαια των τραπεζών, σκοπεύει να χρηματοδοτήσει δαπάνες του 2027 και 2028 με έσοδα που θα εισπραχθούν το 2030.

Πέρα από τα ανωτέρω υποτιθέμενα «κοστολογημένα» μέτρα, απουσιάζουν εντελώς μέτρα που εξήγγειλε ο κ. Τσίπρας:

• Ο κ. Τσίπρας ανακοίνωσε: «Χτίζουμε 50.000 νέες προσιτές στεγαστικές επιλογές μέσα σε τέσσερα χρόνια». Το εκτιμώμενο ετήσιο κόστος είναι 1,5 δισ. ευρώ. Ο υπολογισμός βασίζεται σε 1.500 ευρώ το τετραγωνικό μέτρο (συντηρητική πρόβλεψη) για 50.000 κατοικίες των 80 τετραγωνικών μέτρων. Το συνολικό κόστος στην τετραετία ανέρχεται τουλάχιστον σε 6 δισ. ευρώ. Το κόστος αυτό ο κ. Τσίπρας το θεωρεί μηδέν.
• Αύξηση του κατώτατου μισθού σε 1.000 ευρώ από το 2027. Ετήσιο κόστος 859 εκατ. ευρώ για πλήρες έτος για την αύξηση των μισθών του δημοσίου, που βάσει νόμου ακολουθεί την αύξηση του κατώτατου. Το κόστος ο κ. Τσίπρας το θεωρεί μηδέν.
• Απόδοση του συνόλου του τέλους ανθεκτικότητας στους Δήμους. Εκτιμώμενο ετήσιο κόστος 0,59 δισ. ευρώ. Το ποσό έχει ήδη δεσμευτεί με εγκεκριμένα έργα και αποζημιώσεις που πρέπει να πληρωθούν μέσω του Προγράμματος Φυσικών Καταστροφών εντός της επόμενης τριετίας, το μεγαλύτερο μέρος των οποίων γίνεται μέσω χρηματοδότησης Δήμων και Περιφερειών. Συνεπώς, η απόδοση επιπλέον ποσού στους δήμους από ήδη ενταγμένα έργα αποτελεί πρόσθετη δαπάνη. Το κόστος ο κ. Τσίπρας το θεωρεί μηδέν.
• Αύξηση των επενδυτικών πόρων που διαθέτει το Πράσινο Ταμείο στους Δήμους. Εκτιμώμενο ετήσιο κόστος 0,16 δισ. ευρώ. Το κόστος ο κ. Τσίπρας το θεωρεί μηδέν.
• Νέος Φιλόδημος με χρήση 250 εκατ. ευρώ από το Εθνικό ΠΔΕ και 450 εκατ. ευρώ από δάνεια της ΕΤΕΠ ετησίως, σύνολο 700 εκατ. ευρώ το έτος και 3,5 δισ. ευρώ την πενταετία. Εκτιμώμενο ετήσιο κόστος 0,7 δισ. ευρώ. Το Εθνικό ΠΔΕ έχει ήδη προκαθορισμένα όρια κατανομής για Περιφέρειες, Δήμους και έργα υποδομών μέσω των Υπουργείων. Επιπλέον 250 εκατ. ευρώ σημαίνει αύξηση των ορίων του ΠΔΕ και άρα επιπλέον δαπάνη. Επίσης, ο δανεισμός από την ΕΤΕΠ δεν αποτελεί δημοσιονομικό έσοδο (είναι χρηματοοικονομικό), ενώ η δαπάνη του Δήμου μετρά στον στόχο πρωτογενών δαπανών και στο πρωτογενές αποτέλεσμα. Το κόστος ο κ. Τσίπρας το θεωρεί μηδέν.
• Ενάμισι δισεκατομμύριο τον χρόνο από το εθνικό σκέλος των δημοσίων επενδύσεων για το Εθνικό Ταμείο Σύγκλισης. Εκτιμώμενο ετήσιο κόστος 1,5 δισ. ευρώ, καθώς θα απαιτηθεί επιπλέον αύξηση των ορίων του Εθνικού Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων. Το κόστος ο κ. Τσίπρας το θεωρεί μηδέν.

Αυτό είναι, λοιπόν, το πλήρες «κοστολογημένο» πρόγραμμα του κ. Τσίπρα, με κόστος πάνω από 40 δισ. ευρώ την τετραετία και όχι 7,5 δισ. ευρώ. Δεν γνωρίζουμε αν αυτή η παραπλανητική κοστολόγηση έγινε σκόπιμα ή από άγνοια. Τον καλούμε και πάλι να καταθέσει τις παρεμβάσεις του στο Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο και να παραδεχτεί, έστω και αργά, τα λάθη του», καταλήγει η ενημέρωση.