Σε φορτισμένο εσωκομματικό περιβάλλον συνεδριάζει η Κοινοβουλευτική Ομάδα της Νέας Δημοκρατίας, με περισσότερους από 40 βουλευτές να έχουν εγγραφεί στον κατάλογο των ομιλητών. Το κλίμα στο κυβερνών κόμμα παραμένει βαρύ, καθώς στο εσωτερικό της παράταξης έχει αναδειχθεί ως βασικό ρήγμα η απόσταση ανάμεσα στην κυβέρνηση και στους βουλευτές που σηκώνουν το βάρος της κοινοβουλευτικής και εκλογικής παρουσίας της ΝΔ.
Έμπειρος βουλευτής του κυβερνώντος κόμματος περιέγραφε χαρακτηριστικά ότι το εύρος της αντίδρασης που θα εκδηλωθεί στη συνεδρίαση θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την ομιλία του Κυριάκου Μητσοτάκη. Η φράση αυτή αποτυπώνει το κλίμα αναμονής που είχε διαμορφωθεί έως αργά το βράδυ στις τάξεις των εκλεγμένων της Νέας Δημοκρατίας, παρά τις προσπάθειες αποκλιμάκωσης που έγιναν το προηγούμενο διάστημα.
Το κυβερνητικό επιτελείο, ο γραμματέας της Κοινοβουλευτικής Ομάδας και οι κοινοβουλευτικοί εκπρόσωποι κινήθηκαν τις τελευταίες ημέρες με στόχο να περιοριστεί η ένταση και να αποφευχθεί μια συνεδρίαση με ανεξέλεγκτα χαρακτηριστικά. Ωστόσο, όσοι γνωρίζουν βαθύτερα τις εσωτερικές ισορροπίες της κυβερνώσας παράταξης εκτιμούν ότι τα ρήγματα που έχουν δημιουργηθεί σε σημαντική ομάδα βουλευτών δεν μπορούν να κλείσουν μέσα σε μία συνεδρίαση.
Πάνω από 40 βουλευτές στον κατάλογο ομιλητών
Περισσότεροι από 40 βουλευτές αναμένεται να λάβουν τον λόγο, καθώς έχουν ήδη εγγραφεί στη σχετική λίστα. Η εγγραφή τους δεν σημαίνει κατ’ ανάγκην ότι όλοι προτίθενται να ανεβάσουν τους τόνους ή να διατυπώσουν σκληρή κριτική για τα εσωκομματικά ζητήματα που έχουν ανακύψει.
Στο παρασκήνιο, πάντως, υπάρχουν στελέχη που θεωρούν ότι μεταξύ των ομιλητών μπορεί να βρίσκονται και πρόσωπα τα οποία θα λειτουργήσουν εξισορροπητικά υπέρ του Μεγάρου Μαξίμου, εφόσον η συζήτηση αποκτήσει έντονα επικριτικό χαρακτήρα. Η παράμετρος αυτή, αν και συζητείται, περνά σε δεύτερο επίπεδο μπροστά στο ουσιαστικό πρόβλημα που έχει αναδειχθεί: τη σχέση της κυβέρνησης με την Κοινοβουλευτική Ομάδα.
Το κεντρικό ζήτημα αφορά την αίσθηση πολλών βουλευτών ότι η κυβερνητική λειτουργία απομακρύνεται από το κόμμα και από τους εκλεγμένους εκπροσώπους του. Η ισχυρή παρουσία εξωκοινοβουλευτικών προσώπων στο κυβερνητικό σχήμα και η επιρροή που έχουν αποκτήσει σε σχέση με τους βουλευτές προκαλούν δυσφορία σε όσους θεωρούν ότι εκείνοι δίνουν την εκλογική μάχη στις περιφέρειες, ενώ άλλοι απολαμβάνουν θέσεις εξουσίας χωρίς αντίστοιχη πολιτική δοκιμασία.
Το ρήγμα κυβέρνησης και Κοινοβουλευτικής Ομάδας
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης προσεγγίζει διαχρονικά το ζήτημα από διαφορετική αφετηρία. Στη δική του πολιτική αντίληψη, η κυβέρνηση και η Βουλή υπηρετούν διακριτούς ρόλους. Οι υπουργοί, κατά την οπτική του, καλούνται να ασκήσουν την εκτελεστική εξουσία και μπορεί να προέρχονται και εκτός κομματικού μηχανισμού, εφόσον κρίνονται κατάλληλοι για το έργο που αναλαμβάνουν.
Από την πλευρά τους, αρκετοί βουλευτές δυσκολεύονται να αποδεχθούν ότι ο πρωθυπουργός αναζητεί σε μεγάλο βαθμό υπουργικά στελέχη εκτός της Κοινοβουλευτικής Ομάδας. Η συχνή αναφορά στην έλλειψη «πάγκου» εντείνει την ενόχλησή τους, καθώς θεωρούν ότι η παρουσία τους στη Βουλή είναι αποτέλεσμα λαϊκής ψήφου και άρα πολιτικής νομιμοποίησης που πρέπει να λαμβάνεται σοβαρά υπόψη από το κυβερνητικό κέντρο.
Για τους βουλευτές, ο κυρίαρχος λαός έχει κάνει συγκεκριμένες επιλογές μέσω της κάλπης και αυτές οι επιλογές πρέπει να αποτυπώνονται σε σημαντικό βαθμό και στη σύνθεση της κυβερνητικής εξουσίας. Η αίσθηση παραγκωνισμού έχει ενισχύσει την εσωτερική ένταση, με ορισμένους βουλευτές που έχουν ήδη τοποθετηθεί δημόσια να ετοιμάζονται να θέσουν ευθέως τα ζητήματα ενώπιον του πρωθυπουργού.
Σύμφωνα με πληροφορίες, ο Κυριάκος Μητσοτάκης σκοπεύει να κινηθεί με ήπιο τόνο στη σημερινή συνεδρίαση. Ο βασικός του στόχος είναι να ακούσει, να καταγράψει και να αξιολογήσει τα παράπονα των βουλευτών. Συνεργάτες του μεταφέρουν ότι στη συγκεκριμένη συνεδρίαση το βάρος δεν θα πέσει τόσο στη δική του εισήγηση όσο σε όσα θέλουν να πουν τα μέλη της Κοινοβουλευτικής Ομάδας.
Η στάση αυτή δείχνει διάθεση χαμηλών τόνων απέναντι στην οργή που εκφράστηκε το προηγούμενο διάστημα για χειρισμούς του κυβερνητικού επιτελείου. Παράλληλα, αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο να ληφθούν σοβαρά υπόψη οι αιτιάσεις που έχουν διατυπωθεί και για στενούς συνεργάτες του πρωθυπουργού, όπως ο Άκης Σκέρτσος, κυρίως ως προς πολιτικές παρεμβάσεις και νουθεσίες που πολλοί βουλευτές θεωρούν ότι υπερβαίνουν τον ρόλο ενός τεχνοκρατικού κυβερνητικού στελέχους.
Η Συνταγματική Αναθεώρηση στο επίκεντρο
Πέρα από την εσωκομματική ένταση, ο πρωθυπουργός αναμένεται να δώσει ιδιαίτερη βαρύτητα σε θεσμικά ζητήματα, με αιχμή τη Συνταγματική Αναθεώρηση. Η προετοιμασία έχει προχωρήσει σημαντικά και την παρουσίαση των βασικών κατευθύνσεων θα συνοψίσει ο επικεφαλής της αρμόδιας ομάδας, Ευρυπίδης Στυλιανίδης.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναμένεται να περιγράψει ένα πλαίσιο παρεμβάσεων που αφορά τη λειτουργία του πολιτεύματος, τη δημόσια διοίκηση και τη συνολική θεσμική αρχιτεκτονική της χώρας. Παράλληλα, θα παρουσιάσει το πολιτικό περιβάλλον μέσα στο οποίο θα κινηθεί η Κοινοβουλευτική Ομάδα ενόψει τόσο της Συνταγματικής Αναθεώρησης όσο και του συνεδρίου της Νέας Δημοκρατίας, που θα πραγματοποιηθεί μέσα στις επόμενες ημέρες.
Για την κυβέρνηση, οι υπό αναθεώρηση διατάξεις υπηρετούν τρεις βασικούς στόχους. Πρώτος στόχος είναι η αποκατάσταση της σχέσης εμπιστοσύνης των πολιτών με το πολιτικό σύστημα και τους θεσμικούς πυλώνες του κράτους, όπως η Δικαιοσύνη. Δεύτερος στόχος είναι η διαμόρφωση μιας πιο λειτουργικής δημόσιας διοίκησης. Τρίτος στόχος είναι ένα σύγχρονο Σύνταγμα, προσαρμοσμένο στις σημερινές ανάγκες των πολιτών και των δημοκρατικών θεσμών.
Η κυβέρνηση σχεδιάζει να εκκινήσει τη διαδικασία στη Βουλή εντός Μαΐου. Μεταξύ των βασικών άρθρων που προτείνονται προς αναθεώρηση περιλαμβάνεται το άρθρο 5, για την προστασία της ατομικής ελευθερίας και της ασφάλειας απέναντι στις προκλήσεις της τεχνητής νοημοσύνης, καθώς και το άρθρο 16, που αφορά την ίδρυση μη κρατικών πανεπιστημίων.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται το άρθρο 30, με πρόταση για εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας για μία μόνο εξαετή θητεία. Ιδιαίτερη συζήτηση αναμένεται να προκαλέσει το άρθρο 51, καθώς αφορά την εκλογή βουλευτών με επιστολική ψήφο, καθώς και το άρθρο 54, που συνδέεται με το εκλογικό σύστημα, τις εκλογικές περιφέρειες, τους βουλευτές Επικρατείας και τον εκλογικό νόμο.
Στον κατάλογο των κρίσιμων διατάξεων περιλαμβάνονται επίσης το άρθρο 86 για την ποινική ευθύνη υπουργών, το άρθρο 90 για την επιλογή της ηγεσίας της Δικαιοσύνης, το άρθρο 101Α για τις Ανεξάρτητες Αρχές και το άρθρο 103 για τον επανακαθορισμό της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων.
Η σημερινή συνεδρίαση, επομένως, αποκτά διπλή σημασία. Από τη μία πλευρά, αποτελεί πεδίο εκτόνωσης και καταγραφής της εσωκομματικής δυσαρέσκειας. Από την άλλη, λειτουργεί ως αφετηρία για την παρουσίαση ενός θεσμικού σχεδίου με ευρύτερες πολιτικές προεκτάσεις. Το ερώτημα για το Μαξίμου είναι αν η θεσμική ατζέντα θα μπορέσει να απορροφήσει την πίεση της Κοινοβουλευτικής Ομάδας ή αν οι λογαριασμοί που έχουν ανοίξει θα μεταφερθούν στο επόμενο στάδιο.
