Ναζιστικό παρελθόν συνεργατών του υποψήφιου AfD

Η πολιτική αντιπαράθεση στη Γερμανία εντείνεται ενόψει των κρίσιμων εκλογών στη Σαξονία-Άνχαλτ, καθώς έρευνα του γερμανικού ειδησεογραφικού δικτύου WELT, την οποία παρουσιάζει εκτενώς το Politico, αποκαλύπτει ότι τέσσερα πρώην μέλη της απαγορευμένης νεοναζιστικής οργάνωσης Heimattreue Deutsche Jugend (HDJ), η οποία είχε ως πρότυπο τη Χιτλερική Νεολαία, έχουν πλέον ρόλο-κλειδί στο πολιτικό περιβάλλον του υποψήφιου πρωθυπουργού του κόμματος AfD, Ούλριχ Ζίγκμουντ.

Ο κ. Ζίγκμουντ, ο οποίος διεκδικεί να γίνει ο πρώτος πρωθυπουργός κρατιδίου από την άκρα δεξιά στη Γερμανία από την ίδρυση της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας το 1949, φαίνεται να περιβάλλεται από πρόσωπα με βαθιές διασυνδέσεις με τον νεοναζιστικό χώρο. Σύμφωνα με τα ευρήματα της έρευνας, δύο από τα τέσσερα αυτά άτομα είναι στενοί σύμβουλοί του, ενώ τα άλλα δύο συμμετείχαν ενεργά στη διαμόρφωση του εκλογικού και κυβερνητικού προγράμματος του κόμματος για τις επερχόμενες εκλογές της 6ης Σεπτεμβρίου.

Η HDJ, της οποίας η ονομασία αποδίδεται στα ελληνικά ως «Πατριωτική Γερμανική Νεολαία», τέθηκε εκτός νόμου το 2009 από τη γερμανική κυβέρνηση. Η αιτιολογική έκθεση της απαγόρευσης ήταν σαφής, αναφέροντας ότι ο απώτερος στόχος της οργάνωσης ήταν η εκπαίδευση και η ανάπτυξη μιας «νεοναζιστικής ελίτ», εμποτισμένης με την εθνικοσοσιαλιστική ιδεολογία. Ένα χρόνο αργότερα, το 2010, το Ομοσπονδιακό Διοικητικό Δικαστήριο της Γερμανίας επικύρωσε την απόφαση, υπογραμμίζοντας τη σύνδεση της οργάνωσης με την ιδεολογία του «αίματος και εδάφους», τη φυλετική θεωρία των ναζί, τον αντισημιτισμό, καθώς και την επιθετική της στάση απέναντι στη δημοκρατική έννομη τάξη.

Είναι χαρακτηριστικό ότι το ίδιο το AfD διατηρεί καταστατική διάταξη που απαγορεύει την ένταξη στο κόμμα σε μέλη οργανώσεων που περιλαμβάνονται σε σχετικό κατάλογο. Παρά την πρόβλεψη αυτή, τα τέσσερα πρόσωπα που ήρθαν στο φως της δημοσιότητας όχι μόνο εντάχθηκαν στο AfD, αλλά ανέλαβαν και θέσεις υψηλής ευθύνης, γεγονός που εγείρει σοβαρά ερωτήματα για την τήρηση των κομματικών κανόνων και την ιδεολογική καθαρότητα του κόμματος.

Ο εκπρόσωπος και ο στενός κύκλος

Ο πρώτος από τους συνεργάτες είναι ο Πάτρικ Χαρ, 44 ετών, ο οποίος κατέχει τη θέση του εκπροσώπου του AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ και παράλληλα είναι διευθύνων σύμβουλος της κοινοβουλευτικής ομάδας του κόμματος στο κρατιδιακό κοινοβούλιο. Η επιρροή του είναι τέτοια που εσωκομματικά εξετάζεται σοβαρά το ενδεχόμενο να αναλάβει το πόστο του επικεφαλής της Κρατιδιακής Καγκελαρίας, δηλαδή του στενότερου διοικητικού συνεργάτη του πρωθυπουργού, σε περίπτωση που το AfD σχηματίσει κυβέρνηση. Ο κ. Χαρ συμμετείχε επίσης στην ομάδα που συνέταξε το κυβερνητικό πρόγραμμα του κόμματος, το οποίο περιλαμβάνει αμφιλεγόμενες προτάσεις, όπως η δημιουργία «ειδικών τάξεων» για παιδιά προσφύγων και αιτούντων άσυλο, με πρόγραμμα σπουδών βασισμένο στα εκπαιδευτικά συστήματα των χωρών προέλευσής τους. Το ίδιο πρόγραμμα προχωρά περαιτέρω, υποστηρίζοντας ότι τα παιδιά με αναπηρίες «παραλύουν την πρόοδο της διδασκαλίας», ενώ χαρακτηρίζει την αντιμετώπιση του ναζιστικού παρελθόντος της Γερμανίας ως «διαιώνιση μιας νεύρωσης» και περιγράφει την ομοφυλοφιλία ως «σεξουαλική παρέκκλιση και μη αναπαραγωγικό τρόπο ζωής».

Σύμφωνα με τα πρακτικά συνεδρίου της HDJ, ο κ. Χαρ εξελέγη ομόφωνα το 2002 επικεφαλής του τμήματος προμηθειών της οργάνωσης. Ο ίδιος υποστηρίζει ότι αποχώρησε περίπου ένα χρόνο αργότερα, περιγράφοντας τη δραστηριότητά του ως πρακτική εργασία για τη συγκέντρωση σκηνών και σκευών για τις κατασκηνώσεις νέων. Όταν ρωτήθηκε πρόσφατα από τη WELT για το παρελθόν του στην HDJ, η απάντησή του ήταν χαρακτηριστική: «Είμαι συμφιλιωμένος με αυτό». Ο υποψήφιος πρωθυπουργός, από την πλευρά του, έχει αρνηθεί να αποστασιοποιηθεί από τους συνεργάτες του, δηλώνοντας στη WELT ότι είναι «εξαιρετικοί άνθρωποι» με «άψογο μητρώο», προσθέτοντας ότι δεν ενδιαφέρεται για όσα συνέβησαν «πριν από 20 ή 25 χρόνια».

Ο δικηγόρος με τον «χρυσό παράσημο»

Στον στενό κύκλο του κ. Ζίγκμουντ βρίσκεται και ο Λάουρενς Νότντουρφτ, ο οποίος υπηρετεί ως νομικός σύμβουλος της κοινοβουλευτικής ομάδας του AfD και είναι μέλος του κομματικού διαιτητικού δικαστηρίου. Το παρελθόν του κ. Νότντουρφτ στην HDJ είναι ιδιαίτερα μακράς διάρκειας. Γεννημένος το 1981, εξελέγη το 1999 αναπληρωτής εθνικός ηγέτης της οργάνωσης για τριετή θητεία, ενώ επανεξελέγη το 2005, παραμένοντας στη θέση έως το 2008. Μάλιστα, έκθεση της υπηρεσίας εσωτερικής ασφάλειας του κρατιδίου του Βρανδεμβούργου το 2002 τον περιέγραφε επίσης ως ακτιβιστή του νεοναζιστικού Εθνικοδημοκρατικού Κόμματος (NPD).

Η δράση του, ωστόσο, δεν περιοριζόταν στη συμμετοχή. Το 2003, ο κ. Νότντουρφτ απένειμε το «χρυσό παράσημο τιμής» της HDJ στη Λίζμπετ Γκρόλιτς, πρώην περιφερειακή αξιωματούχο της ναζιστικής Ένωσης Γερμανίδων Κορασίδων, η οποία αργότερα συμμετείχε στην ίδρυση νεοναζιστικών οργανώσεων. Παρά το βεβαρημένο παρελθόν του, η πολιτική του ανέλιξη στο AfD συνεχίστηκε απρόσκοπτα. Εργάστηκε για την κοινοβουλευτική ομάδα του κόμματος στη Βάδη-Βυρτεμβέργη και στη Βαυαρία, ενώ το 2024 εξελέγη δήμαρχος της περιοχής Ρόσλαου στη Σαξονία-Άνχαλτ. Ο ίδιος έχει χαρακτηρίσει το παρελθόν του στην HDJ ως «νεανική απερισκεψία», ενώ όταν ρωτήθηκε πρόσφατα αν έχει αλλάξει απόψεις, η απάντησή του ήταν αποκαλυπτική: «Δεν έχω τίποτα για το οποίο να κατηγορώ τον εαυτό μου».

Ο συγγραφέας και ο τέταρτος συνεργάτης

Ο Έρικ Κάντεν, γεννημένος το 1976, είναι σύμβουλος πολιτικής του AfD για θέματα παιδείας, πολιτισμού και επιστημών από το 2022. Το 2005 δημοσίευσε στο περιοδικό της HDJ ένα κείμενο για τον Κουρτ Έγκερς, ναζιστικό πολιτιστικό αξιωματούχο και μέλος των Waffen-SS, τον οποίο παρουσίασε ως αφοσιωμένο υπερασπιστή της «γερμανικής πολιτιστικής επανάστασης». Το 2008, σε έγγραφο της γερμανικής υπηρεσίας εσωτερικής ασφάλειας, ο κ. Κάντεν αναφερόταν ως κάτοχος ταχυδρομικής θυρίδας της HDJ. Την ίδια χρονιά συνελήφθη σε πανεθνικές αστυνομικές επιχειρήσεις εναντίον μελών της οργάνωσης, λίγο πριν από την απαγόρευσή της.

Η ενασχόλησή του με τον ναζισμό δεν σταμάτησε εκεί. Είχε προηγουμένως εκδώσει βιογραφία του Έγκερς, ενώ εργαζόταν για την κοινοβουλευτική ομάδα του NPD στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία. Οι υπηρεσίες εσωτερικής ασφάλειας του κρατιδίου έκριναν ότι το βιβλίο δεν τηρούσε «κριτική απόσταση από το Τρίτο Ράιχ» και παρουσίαζε φυλετικές και εθνικοεπαναστατικές ιδέες ως πρότυπο. Το 2009, η αρμόδια γερμανική υπηρεσία για τα επιβλαβή για ανηλίκους μέσα ενημέρωσης τοποθέτησε το βιβλίο στον κατάλογο των περιορισμένων εκδόσεων, χαρακτηρίζοντάς το ως «ύμνο στον εθνικοσοσιαλισμό».

Ο τέταρτος συνεργάτης, ο Φέλιξ Β., αδελφός του κ. Νότντουρφτ, ήταν μέλος της HDJ από το 1999 έως το 2004 και το 2003 ανέλαβε επικεφαλής του τμήματος εξοπλισμού και τεχνικής υποστήριξης των κατασκηνώσεων της οργάνωσης. Σήμερα ασχολείται με τις ομοσπονδιακές και ευρωπαϊκές υποθέσεις, τα μέσα ενημέρωσης και τον πολιτισμό για την κοινοβουλευτική ομάδα του AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ. Συμμετείχε επίσης στην ομάδα που συνέταξε το κυβερνητικό πρόγραμμα του κόμματος το 2025.

Η υπόθεση αυτή αποκτά ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα, καθώς το AfD διεκδικεί για πρώτη φορά την κατάκτηση της πρωθυπουργίας ενός γερμανικού κρατιδίου. Η περίπτωση της Σαξονίας-Άνχαλτ θεωρείται κρίσιμο τεστ για το κατά πόσο η γερμανική ακροδεξιά μπορεί να μετατρέψει την αυξανόμενη εκλογική της επιρροή σε κυβερνητική εξουσία σε επίπεδο κρατιδίων, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για το πολιτικό σκηνικό της χώρας.