Σημαντικές πιέσεις αρχίζουν να διαμορφώνονται για την ελληνική οικονομία, καθώς η κρίση στη Μέση Ανατολή ενισχύει την αβεβαιότητα, ανατρέπει τις προβολές για τον τουρισμό και επαναφέρει στο προσκήνιο ένα δυσμενές σενάριο για την πορεία της ανάπτυξης. Η ανησυχία εντείνεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι προσδοκίες για τουριστικές εισπράξεις ύψους 23 δισ. ευρώ φέτος αντιμετωπίζουν πλέον σοβαρές εξωτερικές απειλές.
Με βάση τις προβλέψεις του προϋπολογισμού, ένα παρατεταμένο επεισόδιο γεωπολιτικής αστάθειας θα μπορούσε να επιβραδύνει αισθητά τον ρυθμό μεγέθυνσης της οικονομίας. Το ΑΕΠ, σε αυτό το σενάριο, εκτιμάται ότι θα περιοριστεί στο 1,9%, έναντι της αρχικής πρόβλεψης για ανάπτυξη 2,4% το 2026. Η επιδείνωση αυτή συνδέεται άμεσα με το ενδεχόμενο νέας ανόδου στις τιμές, η οποία θα μεταφέρει πρόσθετα βάρη στην αγορά, θα μειώσει την ιδιωτική κατανάλωση και θα επιδράσει αρνητικά και στις επενδυτικές επιδόσεις.
Η συζήτηση για αυτά τα ενδεχόμενα εξελίσσεται σε μια χρονική συγκυρία κατά την οποία η ελληνική οικονομία διατήρησε το 2025 θετικό ρυθμό ανάπτυξης, έστω και χαμηλότερο από τις αρχικές προβλέψεις. Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ έδειξαν αύξηση του ΑΕΠ κατά 2,1%, όταν ο στόχος είχε τοποθετηθεί στο 2,2%. Η επίδοση αυτή διατηρεί την εικόνα ανθεκτικότητας, την ώρα που οι διεθνείς συνθήκες παραμένουν εύθραυστες και ευμετάβλητες.
Την ίδια ώρα, το ενδεχόμενο ενός νέου ενεργειακού σοκ αποκτά όλο και πιο καθαρά χαρακτηριστικά. Η ανοδική πορεία στις διεθνείς τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου τροφοδοτεί εκ νέου φόβους για έναν νέο κύκλο ανατιμήσεων με άμεσο αποτύπωμα στο κόστος ζωής, στη λειτουργία της αγοράς και στη δημοσιονομική διαχείριση.
Το πετρέλαιο Brent έχει ήδη εκτιναχθεί στα 93,48 δολάρια το βαρέλι, από επίπεδα κοντά στα 60 δολάρια πριν από την κλιμάκωση της έντασης με το Ιράν. Παράλληλα, το ευρωπαϊκό φυσικό αέριο κινείται στα 52,83 ευρώ ανά μεγαβατώρα, όταν πριν από τρεις μήνες βρισκόταν περίπου στα 26 ευρώ. Η μεταβολή αυτή αποτυπώνει το μέγεθος της ενεργειακής επιβάρυνσης που μπορεί να μετακυλιστεί γρήγορα στην οικονομία.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, το οικονομικό επιτελείο εξετάζει ήδη παρεμβάσεις στήριξης για τα νοικοκυριά, γνωρίζοντας ότι ενδεχόμενες κινήσεις αυτού του τύπου θα επιβαρύνουν τον δημοσιονομικό σχεδιασμό. Η συζήτηση μεταφέρεται νωρίτερα από τον αρχικό προγραμματισμό, καθώς ο βασικός κυβερνητικός σχεδιασμός είχε εστιαστεί στις παρεμβάσεις που επρόκειτο να παρουσιαστούν στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης τον προσεχή Σεπτέμβριο.
Στο τραπέζι βρίσκεται η επαναφορά του fuel pass, δηλαδή μιας στοχευμένης επιδότησης για τα καύσιμα στην αντλία, καθώς και η αξιοποίηση αντίστοιχου μοντέλου επιδοτήσεων για τους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας, με συγκεκριμένη χρονική διάρκεια και σαφώς προσδιορισμένα κριτήρια. Παράλληλα, εξετάζεται και ένα σχήμα έκτακτης οικονομικής ενίσχυσης προς επιχειρήσεις που θα δεχθούν ισχυρή πίεση από την αναταραχή στις αγορές και από την αύξηση του λειτουργικού κόστους.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει και η πορεία του τουρισμού, καθώς πρόκειται για έναν από τους βασικότερους πυλώνες της ελληνικής οικονομίας. Η αβεβαιότητα που προκαλεί η κρίση στη Μέση Ανατολή επηρεάζει ευθέως τις προσδοκίες για τη φετινή περίοδο και υποχρεώνει όλους τους εμπλεκόμενους να επανεκτιμήσουν τα δεδομένα.
Η εικόνα που διαμορφώνεται παραμένει σύνθετη. Η γεωπολιτική αστάθεια στην ευρύτερη περιοχή μπορεί να αυξήσει το ενδιαφέρον για ασφαλείς ευρωπαϊκούς προορισμούς, με την Ελλάδα να συγκαταλέγεται στους βασικούς ωφελημένους αυτής της τάσης. Ταυτόχρονα, η διεθνής οικονομική αβεβαιότητα και η άνοδος του ενεργειακού κόστους ενδέχεται να περιορίσουν τη δυνατότητα των ευρωπαϊκών νοικοκυριών να διαθέσουν περισσότερα χρήματα για ταξίδια και διακοπές.
Η διάρκεια και η ένταση της κρίσης θα αποτελέσουν τον βασικό παράγοντα που θα κρίνει το εύρος των συνεπειών. Ένα σύντομο επεισόδιο έντασης θα μπορούσε να έχει διαχειρίσιμη επίδραση στις κρατήσεις και στα τουριστικά έσοδα. Ένα παρατεταμένο μέτωπο αστάθειας δημιουργεί σοβαρό κίνδυνο επιβράδυνσης στις κρατήσεις ήδη από τον Απρίλιο, κυρίως από αγορές μεγάλων αποστάσεων, οι οποίες αντιδρούν ταχύτερα και πιο έντονα σε γεωπολιτικά επεισόδια.
Παρά την αυξανόμενη ανησυχία, ο ελληνικός τουρισμός το 2025 κατέγραψε ακόμη μία εξαιρετικά ισχυρή χρονιά. Τα έσοδα ανήλθαν σε 23,6 δισ. ευρώ, καταγράφοντας νέο ιστορικό ρεκόρ, ενώ οι αφίξεις ξεπέρασαν τα 38 εκατομμύρια επισκέπτες. Το μέγεθος αυτό επιβεβαιώνει τη βαρύτητα του τουριστικού τομέα για την ελληνική οικονομία και εξηγεί γιατί κάθε διεθνής αναταραχή που αγγίζει την ταξιδιωτική εμπιστοσύνη αντιμετωπίζεται πλέον ως ζήτημα μείζονος οικονομικής σημασίας.
