Αεροδρόμιο «Μακεδονία»: Τι σημαίνει για τη Θεσσαλονίκη πιθανή αποχώρηση της Ryanair

Έντονη ανησυχία έχει προκαλέσει στη Θεσσαλονίκη το ενδεχόμενο διακοπής λειτουργίας της βάσης της Ryanair στο αεροδρόμιο «Μακεδονία», μια εξέλιξη που έχει κινητοποιήσει τοπικούς φορείς, επιχειρηματίες του τουρισμού και εργαζόμενους στον χώρο των αερομεταφορών. Οι πληροφορίες που κυκλοφορούν τις τελευταίες ημέρες κάνουν λόγο για πιθανό κλείσιμο της βάσης από το φθινόπωρο, με συνέπειες που θα μπορούσαν να επηρεάσουν άμεσα τη συνδεσιμότητα της πόλης και την οικονομία της Βόρειας Ελλάδας.

Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, ένα τέτοιο σενάριο θα σήμαινε την απομάκρυνση των τριών αεροσκαφών της εταιρείας που σταθμεύουν μόνιμα στη Θεσσαλονίκη. Μαζί τους θα τεθούν σε αβεβαιότητα περίπου 200 θέσεις εργασίας διαφόρων ειδικοτήτων, οι οποίες αφορούν είτε προσωπικό της Ryanair είτε εργαζόμενους σε συνεργαζόμενες εταιρείες. Παράλληλα, το πιθανό κλείσιμο της βάσης θα μπορούσε να περιορίσει σημαντικά την παρουσία του ιρλανδικού αερομεταφορέα στην πόλη, καθώς από τη Θεσσαλονίκη εξυπηρετούνται σήμερα 37 διαφορετικοί προορισμοί.

Για την αγορά της Βόρειας Ελλάδας, όπου η επιβατική κίνηση στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στις εταιρείες χαμηλού κόστους, μια τέτοια ανατροπή θα είχε ευρύτερες επιπτώσεις. Ο τουρισμός, η εστίαση, οι βραχυχρόνιες μισθώσεις, οι μεταφορές και συνολικά η τοπική οικονομία θα μπορούσαν να δεχθούν άμεση πίεση. Η μείωση της παρουσίας της Ryanair ενδέχεται να περιορίσει τις διεθνείς αεροπορικές συνδέσεις, να αυξήσει το κόστος μετακίνησης και να αποδυναμώσει την ανταγωνιστικότητα της Θεσσαλονίκης ως προορισμού.

Το ζήτημα των αερολιμενικών τελών

Το ενδεχόμενο αποχώρησης συνδέεται με τις διαφωνίες που υπάρχουν ανάμεσα στη Ryanair και τη Fraport Greece, η οποία διαχειρίζεται τα 14 περιφερειακά αεροδρόμια της χώρας. Στο επίκεντρο βρίσκεται το ζήτημα των αερολιμενικών τελών, ένα θέμα που παραμένει σταθερό σημείο τριβής ανάμεσα στον χαμηλού κόστους αερομεταφορέα και τις διοικήσεις αεροδρομίων σε πολλές αγορές.

Από την πλευρά της Fraport Greece δεν υπάρχει επίσημος σχολιασμός, καθώς η Ryanair δεν έχει κοινοποιήσει επισήμως απόφαση για το μέλλον της βάσης της στη Θεσσαλονίκη. Ωστόσο, η επικείμενη αύξηση των αεροπορικών τελών, η οποία συζητείται με τις εταιρείες από τα τέλη Ιανουαρίου, έχει αναδειχθεί σε βασική αιτία έντασης.

Πηγές που γνωρίζουν την υπόθεση επισημαίνουν ότι οι χρεώσεις στα αεροδρόμια της Fraport είναι ρυθμιζόμενες και συνδέονται με τον πληθωρισμό, όπως προβλέπει η σύμβαση παραχώρησης. Η διαπραγμάτευση για το νέο ύψος των τελών έχει προκαλέσει αντιδράσεις από τη Ryanair, η οποία βασίζει το επιχειρηματικό της μοντέλο στη μείωση του λειτουργικού κόστους και στη διατήρηση χαμηλών χρεώσεων.

Για το θέμα πραγματοποιήθηκε έκτακτη σύσκεψη στον Δήμο Θεσσαλονίκης τη Δευτέρα. Στη διάρκειά της αποφασίστηκε να συγκληθεί νέα διαδικτυακή σύσκεψη, με τη συμμετοχή εκπροσώπων της Ryanair, ώστε να ζητηθεί από την εταιρεία να αποτυπώσει εγγράφως την τελική της θέση και να παρουσιάσει αναλυτικά τους προβληματισμούς της.

Παράγοντες της αγοράς σημειώνουν ότι η Ryanair έχει χρησιμοποιήσει και στο παρελθόν ανάλογες κινήσεις πίεσης σε διάφορα αεροδρόμια, μετακινώντας τη δραστηριότητά της με βάση το κόστος και τις εμπορικές συνθήκες. Πέρα από το ζήτημα των τελών, εκτιμάται ότι η εταιρεία παρακολουθεί με ανησυχία και το κόστος των αεροπορικών καυσίμων, ιδίως από τον Σεπτέμβριο και μετά. Σε αυτό το πλαίσιο, οι απειλές αποχώρησης λειτουργούν και ως μέσο πίεσης προς τις αρχές των αεροδρομίων, μέσω της κινητοποίησης των τοπικών φορέων.

Οι ίδιες πηγές διευκρινίζουν ότι ακόμη και σε περίπτωση κλεισίματος της βάσης, η θερινή κίνηση δεν θα επηρεαζόταν άμεσα, καθώς η όποια αλλαγή τοποθετείται χρονικά από τον Οκτώβριο. Παρ’ όλα αυτά, οι φορείς της Θεσσαλονίκης προτίθενται να συνεδριάσουν εκ νέου στο τέλος της εβδομάδας, προκειμένου να διαμορφώσουν κοινή στρατηγική απέναντι στην αβεβαιότητα που έχει δημιουργηθεί.

Η απόφαση για τη Ρόδο και η στρατηγική της Ryanair

Σημαντικό ρόλο στις τρέχουσες εξελίξεις φαίνεται να διαδραμάτισε και η πρόσφατη απόφαση της Αρχής Πολιτικής Αεροπορίας, η οποία απέρριψε προσφυγή της Ryanair σχετικά με τις αυξήσεις τελών στο αεροδρόμιο «Διαγόρας» της Ρόδου. Αν και η υπόθεση αφορούσε άλλο αεροδρόμιο, το σκεπτικό της απόφασης θεωρείται κρίσιμο για το σύνολο της αγοράς και εκτιμάται ότι λειτούργησε ως ένδειξη για το πώς αντιμετωπίζονται θεσμικά οι σχετικές ενστάσεις της εταιρείας.

Η ΑΠΑ έκρινε ότι η τιμολογιακή πολιτική της Fraport είναι σύμφωνη με το κανονιστικό πλαίσιο και τη σύμβαση παραχώρησης. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι τα έσοδα ανά επιβάτη παραμένουν κάτω από το επιτρεπόμενο όριο και ότι σε ορισμένες περιπτώσεις δεν καλύπτουν πλήρως το πραγματικό κόστος λειτουργίας των υποδομών.

Η Αρχή απέρριψε επίσης τους ισχυρισμούς περί έλλειψης διαφάνειας, σημειώνοντας ότι οι διαδικασίες διαβούλευσης ήταν επαρκείς. Αναγνώρισε επιμέρους τεχνικές ατέλειες, ωστόσο έκρινε ότι οι ενδιαφερόμενοι φορείς συμμετείχαν κανονικά και είχαν πρόσβαση στα αναγκαία στοιχεία. Η διαπίστωση αυτή θεωρήθηκε καθοριστική για την απόρριψη της προσφυγής.

Η απόφαση περιορίζει, σύμφωνα με εκτιμήσεις της αγοράς, τα περιθώρια αμφισβήτησης των τελών από τις αεροπορικές εταιρείες. Αυτό επηρεάζει άμεσα τις διαπραγματεύσεις με εταιρείες όπως η Ryanair, οι οποίες επιδιώκουν χαμηλό κόστος λειτουργίας και συχνά συνδέουν την παρουσία τους σε έναν προορισμό με το ύψος των χρεώσεων.

Η Ryanair έχει στο παρελθόν ακολουθήσει αντίστοιχη τακτική σε αγορές όπου δραστηριοποιείται. Το επιχειρηματικό της μοντέλο στηρίζεται στην ευελιξία, στη γρήγορη μεταφορά στόλου και στην ανακατανομή δρομολογίων ανάλογα με τα κόστη, τη ζήτηση και τις εμπορικές προοπτικές κάθε αεροδρομίου. Όταν οι συνθήκες θεωρούνται ασύμφορες, η εταιρεία δεν διστάζει να κλείσει βάσεις ή να περιορίσει δραστικά τη δραστηριότητά της.

Η ελληνική αγορά έχει ήδη γνωρίσει τέτοιες κινήσεις. Στο παρελθόν, η Ryanair έχει κλείσει βάσεις σε νησιωτικούς προορισμούς, όπως στα Χανιά και στην Κω, για να επανέλθει αργότερα. Το 2022 είχε κλείσει τη βάση της και στο αεροδρόμιο της Αθήνας. Οι συνεχείς εναλλαγές επιβεβαιώνουν ότι η εταιρεία χρησιμοποιεί την παρουσία της σε κάθε αεροδρόμιο ως μέρος της συνολικής της διαπραγματευτικής στρατηγικής.

Μέχρι χθες, πάντως, στον χάρτη του δικτύου της εμφανίζονταν τέσσερις βάσεις στην Ελλάδα: Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Χανιά και Κέρκυρα. Η εικόνα αυτή δείχνει ότι η ελληνική αγορά παραμένει σημαντική για την εταιρεία, ακόμη και αν οι σχέσεις της με τις διαχειρίστριες αρχές των αεροδρομίων χαρακτηρίζονται από συχνές εντάσεις.

Ανάλογες κινήσεις παρατηρούνται και σε άλλες ευρωπαϊκές αγορές. Πριν από λίγες ημέρες, η Ryanair ανακοίνωσε την πρόθεσή της να κλείσει από τον προσεχή Οκτώβριο τη βάση της στο Βερολίνο, όπου διατηρεί επτά αεροσκάφη. Παράλληλα γνωστοποίησε μείωση κατά 50% των πτήσεων από και προς τη γερμανική πρωτεύουσα στο χειμερινό της πρόγραμμα.

Η εταιρεία ανέφερε ότι τα επτά αεροσκάφη που εδρεύουν στο Βερολίνο θα μεταφερθούν σε αεροδρόμια χαμηλότερου κόστους σε άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως η Σουηδία, η Σλοβακία, η Αλβανία και η Ιταλία, όπου έχουν καταργηθεί φόροι αεροπορίας. Η Ryanair κατηγόρησε τη διοίκηση του αεροδρομίου ότι επιδιώκει νέα αύξηση τελών κατά 10%, ενώ, όπως υποστήριξε, τα ήδη υψηλά τέλη έχουν αυξηθεί κατά 50% μετά την πανδημία.

Στην ίδια ανακοίνωση για το Βερολίνο, η εταιρεία ανέφερε ότι η επιβατική κίνηση έχει υποχωρήσει από 36 εκατομμύρια επιβάτες το 2019 σε 26 εκατομμύρια το 2025. Η επιχειρηματολογία αυτή δείχνει τον τρόπο με τον οποίο η Ryanair συνδέει τις αποφάσεις για βάσεις και δρομολόγια με το ύψος των τελών και τη δυναμική της επιβατικής ζήτησης.

Στην Ελλάδα, η εταιρεία είχε βρεθεί σε αντιπαράθεση και με το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών τον περασμένο Σεπτέμβριο, με αφορμή τις μεγάλες καθυστερήσεις στο αεροδρόμιο της Αθήνας. Με επιστολή της προς τον υπουργό Χρίστο Δήμα είχε θέσει ζήτημα σοβαρών καθυστερήσεων στις πτήσεις της, τις οποίες απέδωσε σε προβλήματα διαχείρισης και υποστελέχωσης της Υπηρεσίας Ελέγχου Εναέριας Κυκλοφορίας.

Σύμφωνα με όσα ανέφερε τότε η Ryanair, μέσα στο 2025 καταγράφηκαν δυσλειτουργίες σε περίπου 6.200 πτήσεις της από και προς την Ελλάδα, επηρεάζοντας σχεδόν ένα εκατομμύριο επιβάτες. Η εταιρεία είχε ενεργοποιήσει και καμπάνια πίεσης προς τους επιβάτες, καλώντας τους να ζητήσουν παρεμβάσεις από την πολιτική ηγεσία.

Πολιτικές αντιδράσεις και αίτημα θεσμικής παρέμβασης

Το θέμα της Θεσσαλονίκης προκάλεσε και πολιτικές παρεμβάσεις. Το ΠΑΣΟΚ, με κοινή ανακοίνωση στελεχών του, χαρακτήρισε την πιθανή αποχώρηση της Ryanair από τη βάση του αεροδρομίου «Μακεδονία» ζήτημα εθνικής σημασίας και όχι απλώς επιχειρηματική διαφορά ανάμεσα σε μια αεροπορική εταιρεία και τη διαχειρίστρια του αεροδρομίου.

Στην παρέμβασή τους, η Κ. Σπυριδάκη, ο Αν. Νικολαΐδης και η Ρ. Θρασκιά υπογράμμισαν ότι πιθανή αποδυνάμωση του αεροδρομίου «Μακεδονία» θα πλήξει άμεσα τον τουρισμό, την τοπική οικονομία και την απασχόληση σε ολόκληρη τη Βόρεια Ελλάδα. Επισήμαναν ότι δεκάδες αεροπορικές συνδέσεις τίθενται υπό αμφισβήτηση και προειδοποίησαν για κίνδυνο αποσύνδεσης της Θεσσαλονίκης από βασικές ευρωπαϊκές αγορές.

Τα στελέχη του ΠΑΣΟΚ υπενθύμισαν ότι ο σχεδιασμός της παραχώρησης των περιφερειακών αεροδρομίων στηριζόταν στην ενίσχυση της διεθνούς θέσης της Θεσσαλονίκης ως τουριστικού και διαμετακομιστικού κόμβου στα Βαλκάνια. Στο ίδιο πλαίσιο άσκησαν κριτική στην κυβέρνηση, κάνοντας λόγο για απουσία σαφούς στρατηγικής και θεσμικής παρέμβασης.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση, κρίσιμες αποφάσεις που επηρεάζουν την αεροπορική συνδεσιμότητα της χώρας δεν μπορεί να αφήνονται αποκλειστικά στη δυναμική ιδιωτικών διαπραγματεύσεων. Τα στελέχη του ΠΑΣΟΚ ανέφεραν ότι η σύμβαση παραχώρησης του αεροδρομίου στη Fraport φαίνεται να μετατρέπεται στην πράξη σε σύμβαση εγκατάλειψης και αποποίησης ευθυνών, ζητώντας την άμεση ενεργοποίηση των αρμόδιων υπουργείων.

Το ζήτημα έφτασε και στη Βουλή. Ερωτήσεις κατέθεσαν ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ Πέτρος Παππάς και η ανεξάρτητη βουλευτής Κυριακή Μάλαμα, ζητώντας απαντήσεις για τις κυβερνητικές ενέργειες και για τον τρόπο με τον οποίο θα προστατευθεί η αεροπορική συνδεσιμότητα της Θεσσαλονίκης.

Η υπόθεση της Ryanair στο αεροδρόμιο «Μακεδονία» αναδεικνύει ένα ευρύτερο ζήτημα για τον ρόλο των αερομεταφορών στην περιφερειακή ανάπτυξη. Η παρουσία μεγάλων εταιρειών χαμηλού κόστους ενισχύει την τουριστική κίνηση και τη διεθνή πρόσβαση, όμως ταυτόχρονα καθιστά τις τοπικές οικονομίες ευάλωτες σε επιχειρηματικές αποφάσεις που λαμβάνονται με βασικό κριτήριο το κόστος.

Για τη Θεσσαλονίκη, το διακύβευμα είναι σαφές. Η διατήρηση ισχυρής διεθνούς συνδεσιμότητας αποτελεί κρίσιμη προϋπόθεση για τον τουρισμό, τις επιχειρήσεις, τις μετακινήσεις εργαζομένων και φοιτητών, καθώς και για τον ευρύτερο ρόλο της πόλης στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Η τελική στάση της Ryanair και οι χειρισμοί των αρμόδιων φορέων θα δείξουν αν η αναστάτωση των τελευταίων ημερών θα μείνει στο επίπεδο της διαπραγματευτικής πίεσης ή θα εξελιχθεί σε πραγματική απώλεια για το αεροδρόμιο «Μακεδονία» και τη Βόρεια Ελλάδα.