3 Μαρτίου 2026

Ο Πούτιν αντιδρά στη δολοφονία Χαμενεΐ: Αναμνήσεις Καντάφι και σκληρή στάση απέναντι στη Δύση

Η γεωπολιτική σκηνή συνεχίζει να επηρεάζει τη Ρωσία με έντονους κραδασμούς, καθώς οι στρατιωτικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν, και κυρίως η στοχευμένη εξόντωση του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, αναζωπύρωσαν τις ανησυχίες του Βλαντίμιρ Πούτιν. Σύμφωνα με ανάλυση του Politico, οι εξελίξεις ενίσχυσαν την καχυποψία του Ρώσου προέδρου απέναντι στη Δύση και πιθανότατα ενίσχυσαν την αποφασιστικότητά του να διασφαλίσει νίκη στην Ουκρανία ανεξαρτήτως κόστους.

Ο Πούτιν είχε δηλώσει στο παρελθόν, όταν υποθετικά ρωτήθηκε για την πιθανότητα δολοφονίας του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, ότι δεν ήθελε ούτε να το συζητήσει. Εννέα μήνες αργότερα, η κατάσταση αυτή έγινε πραγματικότητα, και η Ρωσία τοποθετήθηκε επισήμως μέσω Κρεμλίνου χαρακτηρίζοντας τη δολοφονία «κυνική παραβίαση της ανθρώπινης ηθικής και του διεθνούς δικαίου». Ο τόνος της ανακοίνωσης ήταν αιχμηρός, αλλά απέφυγε να κατονομάσει ρητά τις υπεύθυνες χώρες, δείχνοντας στρατηγική αυτοσυγκράτηση.

Η εξόντωση του Χαμενεΐ ξύπνησε στη ρωσική πολιτική σκηνή μνήμες από τη δολοφονία του Μουαμάρ Καντάφι το 2011 μετά την επέμβαση του ΝΑΤΟ στη Λιβύη. Τα βίντεο που έδειχναν τη σύλληψη και τον βασανισμό του Καντάφι είχαν εξοργίσει τον Πούτιν και επηρέασαν καθοριστικά την επιστροφή του στην προεδρία το 2012, με πιο συγκρουσιακή στάση απέναντι στη Δύση και σκληρή πολιτική στο εσωτερικό. Ο αναλυτής Αλεξάντερ Μπάουνοφ εκτιμά ότι η βίαιη ανατροπή συμμάχων αποτέλεσε σημείο καμπής για τη ρωσική εξωτερική και εσωτερική πολιτική.

Η σταδιακή απομόνωση του Πούτιν τα επόμενα χρόνια, ενισχυμένη κατά την πανδημία, αντανάκλασε την ψυχολογία του ηγέτη και την αίσθηση πολιορκίας. Η πτώση συμμάχων όπως ο Νικολάς Μαδούρο και ο Χαμενεΐ δημιούργησε φόβους για επερχόμενους κινδύνους. Η φιλο-Κρεμλινική ρητορική ενίσχυσε την εικόνα της Δύσης ως απειλής, με δηλώσεις στελεχών να συγκρίνουν την Ουάσιγκτον με αρπακτικό και να προειδοποιούν για πιθανή απειλή κατά της Ρωσίας.

Παρά την ένταση, το Κρεμλίνο διατήρησε ψυχραιμία. Ο Ντμίτρι Πεσκόφ εξέφρασε απογοήτευση για την αποτυχία αμερικανο-ιρανικών συνομιλιών, ενώ αναγνώρισε τις προσπάθειες των ΗΠΑ στην Ουκρανία, δείχνοντας ότι τα συναισθήματα δεν επηρεάζουν τη στρατηγική. Ο καθηγητής Σαμ Γκριν υπογραμμίζει ότι η στρατηγική του Πούτιν βασίζεται στην εκμετάλλευση των διεθνών πιέσεων και της αμερικανικής προθυμίας να πιέσει το Κίεβο και τους Ευρωπαίους.

Η Ρωσία διαθέτει το μεγαλύτερο πυρηνικό οπλοστάσιο παγκοσμίως, το οποίο παρέχει αποτροπή απέναντι σε εξωτερικές απειλές. Οι εσωτερικοί κίνδυνοι, όμως, συνεχίζουν να προκαλούν ανησυχία στον Πούτιν, ιδιαίτερα σε σχέση με τη δυναμική της ρωσικής ελίτ. Όπως συνοψίζει ο Σαμ Γκριν, οι ηγέτες με μακροχρόνια συγκέντρωση εξουσίας αντιμετωπίζουν συνήθως δύο μοίρες: είτε αποχώρηση υπό κράτηση είτε θάνατο.

Η εξόντωση του Χαμενεΐ και οι μνήμες του Καντάφι αναδεικνύουν τις εσωτερικές και εξωτερικές προκλήσεις που καθορίζουν την πολιτική και στρατηγική στάση της Μόσχας στη σύγχρονη διεθνή σκηνή.