Οι πειρατές επιστρέφουν: Ο πόλεμος με το Ιράν ανοίγει νέο μέτωπο στις θάλασσες

Η κλιμάκωση της πολεμικής σύγκρουσης με το Ιράν φαίνεται να απορροφά σημαντικό μέρος των διεθνών ναυτικών δυνάμεων στη Μέση Ανατολή, δημιουργώντας νέα κενά ασφαλείας στις θαλάσσιες οδούς. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η σομαλική πειρατεία, που για χρόνια θεωρούνταν περιορισμένη απειλή, επανέρχεται δυναμικά στο προσκήνιο.

Στόχος των πειρατών είναι κυρίως εμπορικά πλοία που μεταφέρουν καύσιμα, χημικά και άλλα πολύτιμα φορτία, σε μια περίοδο κατά την οποία οι θαλάσσιες μεταφορές στην ευρύτερη περιοχή δοκιμάζονται ήδη από τις αναταράξεις στα Στενά του Ορμούζ και στο Μπαμπ ελ-Μαντέμπ.

Σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας ναυτιλιακής νοημοσύνης Windward, τα οποία επικαλείται το Politico, ομάδα πειρατών κατέλαβε πρόσφατα φορτηγό πλοίο στα ανοικτά της Σομαλίας.

Πρόκειται, σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, για την πέμπτη παρόμοια επίθεση από τον περασμένο Απρίλιο, γεγονός που ενισχύει τις ανησυχίες ότι η δραστηριότητα των πειρατικών ομάδων αποκτά ξανά πιο σταθερά χαρακτηριστικά.

Η Windward εκτιμά ότι ένας από τους παράγοντες που ευνοούν την επανεμφάνιση του φαινομένου είναι η μετακίνηση πολεμικών σκαφών προς τον Περσικό Κόλπο, καθώς οι διεθνείς ναυτικές δυνάμεις στρέφουν πλέον μεγάλο μέρος της προσοχής τους στην προστασία κρίσιμων ενεργειακών διαδρομών.

Δεξαμενόπλοια, όμηροι και νέα απειλή στις θαλάσσιες μεταφορές

Πέρα από το τελευταίο περιστατικό, οι πειρατές φέρονται να έχουν καταλάβει τουλάχιστον τρία δεξαμενόπλοια που μετέφεραν πετρέλαιο και λιπάσματα.

Πρόκειται για δύο κατηγορίες φορτίων που αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη αξία λόγω των αναταράξεων που έχουν προκαλέσει οι εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ και οι πιέσεις στις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες.

Τον Ιούλιο καταγράφηκε επίσης κατάληψη πλοίου μεταφοράς χημικών στα ανοικτά της Υεμένης, επιβεβαιώνοντας ότι ο κίνδυνος δεν περιορίζεται πλέον σε μία συγκεκριμένη θαλάσσια περιοχή.

Τα δεξαμενόπλοια που έχουν καταληφθεί φέρονται να βρίσκονται αγκυροβολημένα κοντά στις σομαλικές ακτές, ενώ δεκάδες μέλη των πληρωμάτων τους παραμένουν όμηροι.

Ο Brett Erickson, στέλεχος της Obsidian Risk Advisors, επισημαίνει ότι ο συνολικός αριθμός επιθέσεων εξακολουθεί να είναι σχετικά περιορισμένος, όμως η επίδρασή τους στη ναυτιλιακή αγορά είναι πολύ μεγαλύτερη από το απόλυτο μέγεθος των περιστατικών.

Οι ναυτιλιακές εταιρείες βρίσκονται ήδη αντιμέτωπες με αυξημένους κινδύνους στα Στενά του Ορμούζ και στο Μπαμπ ελ-Μαντέμπ. Η προσθήκη της σομαλικής πειρατείας δημιουργεί ένα ακόμη μέτωπο που επιβαρύνει τον σχεδιασμό των δρομολογίων και το συνολικό κόστος μεταφοράς.

Οι εταιρείες αναγκάζονται σε αρκετές περιπτώσεις να εξετάζουν αλλαγές πορείας, να πληρώνουν αυξημένα ασφάλιστρα και να ενισχύουν τα μέτρα ασφαλείας στα πλοία τους.

Η κατάσταση αυτή έχει άμεσες συνέπειες και για την παγκόσμια οικονομία, καθώς κάθε αύξηση στο κόστος μεταφοράς πετρελαίου, λιπασμάτων ή άλλων βασικών εμπορευμάτων μετακυλίεται σταδιακά στην υπόλοιπη εφοδιαστική αλυσίδα.

Από την πλευρά του Λευκού Οίκου, πάντως, Αμερικανός αξιωματούχος απέρριψε ως λανθασμένη τη σύνδεση μεταξύ της αύξησης της πειρατείας και της περιφερειακής σύγκρουσης με το Ιράν.

Κατά την αμερικανική θέση, οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να διαθέτουν ισχυρή ναυτική παρουσία στην περιοχή και έχουν τη δυνατότητα να προστατεύουν τις βασικές θαλάσσιες οδούς, τη μεταφορά πετρελαίου και ταυτόχρονα να αντιμετωπίζουν άλλες απειλές.

Η πειρατεία επιστρέφει σε μια κρίσιμη εμπορική αρτηρία

Η Windward, ωστόσο, προειδοποιεί ότι η σομαλική πειρατεία αποτελεί ξανά ενεργή επιχειρησιακή απειλή στον Δυτικό Ινδικό Ωκεανό και στον νότιο Κόλπο του Άντεν.

Η συγκεκριμένη περιοχή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς χρησιμοποιείται ως εναλλακτική θαλάσσια διαδρομή για δεξαμενόπλοια που επιχειρούν να αποφύγουν τα προβλήματα και τους κινδύνους γύρω από τα Στενά του Ορμούζ.

Η σομαλική πειρατεία είχε γνωρίσει τη μεγαλύτερη έξαρσή της την περίοδο 2005-2011, όταν οι επιθέσεις και οι καταλήψεις εμπορικών πλοίων είχαν εξελιχθεί σε σοβαρή απειλή για το διεθνές εμπόριο.

Οι οικονομικές απώλειες εκείνης της περιόδου είχαν εκτιμηθεί ακόμη και στα 18 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως, πριν οι συντονισμένες επιχειρήσεις του ΝΑΤΟ και της διεθνούς ναυτικής συμμαχίας CMF περιορίσουν δραστικά τη δράση των πειρατικών ομάδων.

Σήμερα, όμως, η επιχειρησιακή εικόνα έχει αλλάξει. Με σημαντικό μέρος των αμερικανικών και διεθνών ναυτικών δυνάμεων να επικεντρώνεται στην προστασία δεξαμενόπλοιων στα Στενά του Ορμούζ και στη διαχείριση των νέων απειλών στη Μέση Ανατολή, περιοχές που θεωρούνταν ελεγχόμενες αποκτούν ξανά μεγαλύτερο βαθμό επικινδυνότητας.

Η πιθανή περαιτέρω κλιμάκωση της πειρατείας αναμένεται να οδηγήσει σε αυξημένα ναύλα, υψηλότερα ασφάλιστρα και μεγαλύτερη ζήτηση για ιδιωτικές υπηρεσίες ένοπλης φύλαξης.

Η άνοδος των τιμών του πετρελαίου καθιστά παράλληλα τα δεξαμενόπλοια ακόμη πιο ελκυστικό στόχο, καθώς η αξία τόσο του φορτίου όσο και του ίδιου του πλοίου αυξάνεται σημαντικά.

Όσο μειώνεται η πιθανότητα άμεσης στρατιωτικής επέμβασης στις περιοχές δράσης των πειρατών, τόσο περισσότερο ενισχύεται το κίνητρο για νέες επιθέσεις.

Η νέα απειλή έρχεται έτσι να προστεθεί σε μια ήδη εύθραυστη γεωπολιτική και ενεργειακή εξίσωση: πόλεμος, αβεβαιότητα στα Στενά του Ορμούζ, επιθέσεις σε κρίσιμες θαλάσσιες οδούς και τώρα επιστροφή της σομαλικής πειρατείας. Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι ένα ακόμη κύμα αυξήσεων στο κόστος μεταφοράς, στην ενέργεια και τελικά στις τιμές που πληρώνουν οι καταναλωτές.