Όταν η λιγότερη κρατική παρέμβαση γίνεται εργαλείο οικονομικής ανάταξης

Η περίφημη φράση του Ρόναλντ Ρέιγκαν «η κυβέρνηση δεν είναι η λύση στο πρόβλημα… Η κυβέρνηση ΕΙΝΑΙ το πρόβλημα» δεν αποτύπωνε απλώς μια πολιτική θέση, αλλά μια σταθερή διαπίστωση σχετικά με τη λειτουργία του κράτους και την επίδρασή του στην οικονομική δραστηριότητα. Στο ίδιο ιδεολογικό πλαίσιο, προσωπικότητες όπως η Μάργκαρετ Θάτσερ και ο Μίλτον Φρίντμαν ανέδειξαν με συνέπεια τις επιπτώσεις της υπερβολικής κρατικής παρέμβασης, επισημαίνοντας την πίεση που ασκεί πάνω στις παραγωγικές δυνάμεις η γραφειοκρατική διογκωμένη κρατική μηχανή.

Η ελεύθερη αγορά, υπό συνθήκες απουσίας εμποδίων και περιορισμών, έχει καταφέρει να προσφέρει ορισμένα από τα πιο εντυπωσιακά επιτεύγματα στην ιστορία της ανθρωπότητας. Η Σχολή του Σικάγου, με ηγετικές μορφές όπως ο Μίλτον Φρίντμαν και ο Γκάρι Μπέκερ, υποστήριξε διαχρονικά την υπεροχή της οικονομικής ελευθερίας, δίνοντας έμφαση στην αξία της απορρύθμισης, της ευελιξίας και της αυτόματης λειτουργίας των μηχανισμών της προσφοράς και της ζήτησης.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η Αυστρία αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα εφαρμογής τέτοιων αρχών. Αν και βρίσκεται σε φάση οικονομικής επιβράδυνσης και με το κοινό αίσθημα εμπιστοσύνης προς το κράτος να φθίνει, η αυστριακή κυβέρνηση υπό τον καγκελάριο Κρίστιαν Στόκερ έλαβε μια απόφαση με σημαντικό συμβολικό και πρακτικό βάρος: κατήργησε την υποχρέωση έκδοσης αποδείξεων για συναλλαγές κάτω των 35 ευρώ. Η συγκεκριμένη κίνηση ερμηνεύθηκε ως ένα ηχηρό μήνυμα υπέρ των μικρών επιχειρήσεων και κατά της υπερβολικής γραφειοκρατίας, όπως αναφέρθηκε σε επίσημες δηλώσεις.

Η απόφαση αυτή σηματοδοτεί ένα σημείο καμπής. Δεν πρόκειται για μια πανάκεια που λύνει συνολικά τα οικονομικά προβλήματα της χώρας, αλλά για μια ενέργεια που υπογραμμίζει τη σημασία της διοικητικής ελάφρυνσης και την ανάγκη προσαρμογής των κρατικών δομών στις ανάγκες της αγοράς και της καθημερινότητας των πολιτών. Το μέτρο συνδυάζει την οικονομική λογική με την πρακτική αντίληψη της πραγματικότητας που βιώνουν οι μικρομεσαίοι επιχειρηματίες.

Σε πλήρη αντίθεση με αυτή τη στάση, το ελληνικό διοικητικό περιβάλλον παρουσιάζεται ως ένα σύνθετο και δυσλειτουργικό σύστημα, στο οποίο η έννοια της απλότητας παραμένει άγνωστη. Η ίδρυση, λειτουργία και διατήρηση μιας μικρής επιχείρησης στην Ελλάδα προϋποθέτει την επίλυση μιας σειράς πολύπλοκων και χρονοβόρων διαδικασιών. Οι επιχειρηματίες καλούνται να διαχειρίζονται πολύπλοκα φορολογικά συστήματα, να συνεργάζονται συνεχώς με λογιστές για την ερμηνεία πολυδαίδαλων ρυθμίσεων και να τηρούν αναλυτικά λογιστικά δεδομένα σε βιβλία που χαρακτηρίζονται από υπερβολική λεπτομέρεια και αυστηρότητα.

Συχνά, το πρόβλημα που οδηγεί μια νέα επιχείρηση σε κατάρρευση δεν εντοπίζεται στο προϊόν ή στην επιχειρηματική στρατηγική, αλλά στη γραφειοκρατική πίεση που ασκεί το ίδιο το σύστημα. Η δυσανάλογη επιβάρυνση της επιχειρηματικότητας από το κράτος λειτουργεί αποτρεπτικά για την ανάληψη πρωτοβουλιών και την ανάπτυξη ιδιωτικής δραστηριότητας.

Ωστόσο, η περίπτωση της Αυστρίας αποδεικνύει ότι υπάρχει εναλλακτική. Η απλοποίηση και όχι η πολυπλοκότητα μπορεί να αποτελέσει τον δρόμο για την πρόοδο. Η ελάφρυνση και όχι η επιβάρυνση μπορεί να οδηγήσει σε αναζωογόνηση της οικονομίας. Το μήνυμα είναι σαφές: η αποσυμφόρηση της αγοράς από τα διοικητικά βάρη αποτελεί όρο για τη βιώσιμη ανάπτυξη. Το ζητούμενο για την Ελλάδα είναι να ακολουθήσει μια αντίστοιχη πορεία, ενσωματώνοντας την έννοια της οικονομικής ελευθερίας στην καθημερινότητα, όχι ως αφηρημένο ιδεώδες, αλλά ως πρακτική λύση.