Πιερρακάκης: Η Ευρώπη πρέπει να κινηθεί ταχύτερα σε ψηφιακό ευρώ, AI, ενέργεια και άμυνα

Το ψηφιακό ευρώ, η εμβάθυνση της τραπεζικής και κεφαλαιαγοραίας ενοποίησης, η τεχνητή νοημοσύνη, η ενεργειακή ασφάλεια και η κοινή ευρωπαϊκή άμυνα περιγράφονται ως οι βασικές προτεραιότητες της Ευρωζώνης για το επόμενο διάστημα, σύμφωνα με την τοποθέτηση του Προέδρου του Eurogroup και Υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκου Πιερρακάκη, στην Επιτροπή Οικονομικών και Νομισματικών Υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Μετά την αρχική εισήγησή του στην ECON, ο κ. Πιερρακάκης απάντησε σε ερωτήσεις Ευρωβουλευτών για την πορεία της Ευρωζώνης, τις οικονομικές και τεχνολογικές προκλήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τη δημοσιονομική πειθαρχία, την ενεργειακή ένωση, την άμυνα, τις ανατιμήσεις και τη διαχείριση των υπερκερδών στον ενεργειακό τομέα. Στον πυρήνα των απαντήσεών του βρέθηκε η ανάγκη ταχύτερης ευρωπαϊκής δράσης, με έμφαση στην ανταγωνιστικότητα, στη θεσμική συνοχή και στην ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης.

Αναφερόμενος στις τρεις κεντρικές προτεραιότητες που πρέπει να προωθηθούν μέσα στους επόμενους δώδεκα μήνες, ο Πρόεδρος του Eurogroup έθεσε πρώτη την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, την οποία συνέδεσε με τη δυνατότητα της Ευρώπης να μετατρέπει τις νεοφυείς επιχειρήσεις σε επιχειρήσεις μεγαλύτερης κλίμακας. Τόνισε ότι πρόκειται για μια ευρύτερη ατζέντα, με πολλά παράλληλα σκέλη, που αφορά τη μεγαλύτερη τραπεζική ενοποίηση στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Στην ίδια ενότητα, ο κ. Πιερρακάκης προσδιόρισε ως άμεση προτεραιότητα το ψηφιακό ευρώ, επισημαίνοντας ότι το χρονοδιάγραμμα πρέπει να τηρηθεί και ότι οι υπουργοί Οικονομικών του Eurogroup οφείλουν να συνδράμουν την πορεία αυτή. Υπογράμμισε, παράλληλα, ότι το ζήτημα βρίσκεται πλέον σε μεγάλο βαθμό και στο πεδίο ευθύνης των Ευρωπαίων νομοθετών.

Ως δεύτερη προτεραιότητα έθεσε την επανενεργοποίηση των κρίσιμων στοιχείων της Τραπεζικής Ένωσης στο πλαίσιο της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων. Σύμφωνα με την τοποθέτησή του, η Ευρώπη χρειάζεται ισχυρότερες και μεγαλύτερες τράπεζες, ικανές να χρηματοδοτούν τεχνολογικές επενδύσεις και να σταθούν απέναντι στον ανταγωνισμό των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κίνας.

Ο υπουργός στάθηκε ειδικά στη συζήτηση που έχει αναπτυχθεί γύρω από νέα τεχνολογικά μοντέλα, όπως το «Mythos», συνδέοντας το θέμα με τη διάσταση της ασφάλειας. Όπως ανέφερε, όταν συγκρίνονται οι επενδύσεις των ευρωπαϊκών τραπεζών στην τεχνολογία με εκείνες των αμερικανικών και κινεζικών τραπεζών, γίνεται εμφανές το ευρωπαϊκό έλλειμμα κλίμακας. Για τον λόγο αυτό, υποστήριξε ότι απαιτούνται μεγαλύτερα σχήματα, με αυξημένη δυνατότητα επένδυσης στην τεχνολογία, και θεσμική λειτουργία που θα επιταχύνει αυτή τη μετάβαση.

Η τρίτη προτεραιότητα, σύμφωνα με τον κ. Πιερρακάκη, αφορά την ανάγκη κοινής ευρωπαϊκής αντίληψης για τα τεχνολογικά ζητήματα που επηρεάζουν πλέον άμεσα τις χρηματοοικονομικές λύσεις. Η τεχνολογία, όπως σημείωσε, έχει εισέλθει στον πυρήνα των οικονομικών αποφάσεων και επηρεάζει τόσο την εθνική πολιτική όσο και το ευρωπαϊκό, διεθνές και διατλαντικό επίπεδο.

Ο Πρόεδρος του Eurogroup ανέφερε ότι η Ευρώπη πρέπει να περιορίσει τις ασύμμετρες εξαρτήσεις της και να αναπτύξει δικές της δυνατότητες, με ευρωπαϊκούς τεχνολογικούς πρωταθλητές. Κατά την εκτίμησή του, αυτός είναι ο δρόμος ώστε η Ευρωπαϊκή Ένωση να έχει ουσιαστικό ρόλο στις κρίσιμες εφοδιαστικές και παραγωγικές αλυσίδες, καθώς και ισχυρότερη παρουσία στα κέντρα λήψης αποφάσεων.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην ταχύτητα με την οποία πρέπει να κινηθούν οι ευρωπαϊκοί θεσμοί. Επεσήμανε ότι οι πολιτικές αντιδράσεις συχνά υστερούν έναντι των ίδιων των εξελίξεων, ενώ στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης αυτό το χρονικό περιθώριο έχει πλέον εξαντληθεί. Περιέγραψε την τεχνητή νοημοσύνη ως πεδίο σύγκρισης με κούρσα προς το φεγγάρι και με κούρσα εξοπλισμών, καθώς επηρεάζει την παραγωγικότητα, την αγορά εργασίας, την οικονομία και τον τρόπο λειτουργίας κάθε υπουργείου, από την Παιδεία και την Εργασία έως την Υγεία.

Το ψηφιακό ευρώ ως ευρωπαϊκή δημόσια υποδομή

Στο ζήτημα του ψηφιακού ευρώ, ο κ. Πιερρακάκης τοποθέτησε την ευρωπαϊκή συζήτηση μέσα στο διεθνές περιβάλλον της ευρείας ψηφιοποίησης του χρηματοπιστωτικού τομέα. Περιέγραψε τις διαφορετικές επιλογές Ηνωμένων Πολιτειών και Κίνας, αναδεικνύοντας τη διακριτή στρατηγική που καλείται να ακολουθήσει η Ευρώπη.

Για τις Ηνωμένες Πολιτείες ανέφερε ότι η Ουάσινγκτον επέλεξε να μην κινηθεί προς ένα ψηφιακό δολάριο, δίνοντας έμφαση στα stablecoins και στη δημιουργία θεσμικού πλαισίου που επιτρέπει την ιδιωτική καινοτομία στο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Εκτίμησε ότι πίσω από αυτή την επιλογή υπάρχουν πολλοί παράγοντες, μεταξύ των οποίων και πολιτισμικές αντιλήψεις που συνδέονται με την ιδιωτικότητα.

Για την Κίνα περιέγραψε την αντίθετη διαδρομή, με προώθηση της ψηφιακής μορφής του νομίσματος και χωρίς αντίστοιχη ανάπτυξη stablecoins με το αμερικανικό μοντέλο. Σε αυτό το διεθνές πλαίσιο, ο κ. Πιερρακάκης υποστήριξε ότι η ευρωπαϊκή απάντηση πρέπει να στηριχθεί στη δημόσια υποδομή, δηλαδή στο ψηφιακό ευρώ.

Κατά την άποψή του, το ψηφιακό ευρώ μπορεί να προσφέρει στην Ευρώπη ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, εφόσον ο στόχος είναι η ενίσχυση του διεθνούς ρόλου της. Παράλληλα, σημείωσε ότι γύρω από αυτή τη δημόσια υποδομή μπορεί να αναπτυχθεί και ιδιωτική καινοτομία, με θεσμική βάση τον κανονισμό MiCA.

Ο Πρόεδρος του Eurogroup επισήμανε ότι η εικόνα των stablecoins σε παγκόσμιο επίπεδο καταδεικνύει το μέγεθος της πρόκλησης. Όπως ανέφερε, περίπου το 95% των stablecoins συνδέεται με το δολάριο, ενώ λιγότερο από 1% συνδέεται με το ευρώ. Με βάση αυτή την αναλογία, υποστήριξε ότι το ψηφιακό ευρώ πρέπει να αποτελέσει τον κεντρικό πυρήνα της ευρωπαϊκής στρατηγικής.

Ο ίδιος μετέφερε και συζητήσεις που είχε πρόσφατα στην Ουάσινγκτον, όπου, όπως είπε, άνθρωποι της αγοράς του επισήμαναν ότι η Ευρώπη θα αποκτήσει πλεονέκτημα εάν προχωρήσει γρήγορα με το ψηφιακό ευρώ. Σημείωσε ότι το χρονοδιάγραμμα αφορά πλέον το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, τονίζοντας ότι το κόστος ευκαιρίας είναι πραγματικό, ακόμη και όταν παραμένει λιγότερο ορατό.

Σύμφωνα με τον κ. Πιερρακάκη, στην περίπτωση του ψηφιακού ευρώ το κόστος αυτό είναι συγκεκριμένο. Εάν η Ευρώπη καθυστερήσει, κινδυνεύει να χάσει μια σημαντική ευκαιρία ενίσχυσης του διεθνούς της ρόλου. Την πεποίθηση αυτή, όπως ανέφερε, τη διατυπώνει ως Πρόεδρος του Eurogroup, ως Υπουργός Οικονομικών της Ελλάδας και ως Ευρωπαίος πολίτης.

Για την τεχνητή νοημοσύνη, ο υπουργός υποστήριξε ότι η δημόσια συζήτηση συχνά δίνει υπερβολική έμφαση στο παρόν και υποτιμά το εύρος των μελλοντικών εξελίξεων. Ανέφερε ως παράδειγμα την τρέχουσα συζήτηση γύρω από το «Mythos», σημειώνοντας ότι σε λίγους μήνες μπορεί να υπάρχουν αρκετά ισχυρά γλωσσικά μοντέλα αντίστοιχης δυναμικής.

Το κρίσιμο, κατά την τοποθέτησή του, είναι η συνολική ενίσχυση της τεχνολογικής κυριαρχίας της Ευρώπης. Γι’ αυτό, όπως είπε, προσεγγίζει το θέμα σε ευρύτερο πλαίσιο, πέρα από την επικαιρική συζήτηση γύρω από ένα συγκεκριμένο μοντέλο ή μια μεμονωμένη τεχνολογική εξέλιξη.

Ο κ. Πιερρακάκης χαρακτήρισε βασική πρόκληση την ανάγκη παγκόσμιου συντονισμού για τη διακυβέρνηση της τεχνητής νοημοσύνης, σε μια περίοδο κατά την οποία ο διεθνής συντονισμός δοκιμάζεται. Εύκολη λύση, όπως ανέφερε, δεν υπάρχει. Ωστόσο, το μέγεθος του διακυβεύματος θεωρεί ότι αργά ή γρήγορα θα οδηγήσει σε έναν βαθμό συντονισμού. Ο ίδιος εξέφρασε την ελπίδα αυτή η προσαρμογή να γίνει έγκαιρα και πριν από κάποιο αρνητικό γεγονός.

Απαντώντας για την ελληνική εμπειρία στην κρίση χρέους και τα διδάγματα προς άλλα κράτη, ο Πρόεδρος του Eurogroup ανέφερε ότι συχνά υπενθυμίζει πως η λέξη «ύβρις» είναι ελληνική. Διευκρίνισε ότι η Ελλάδα δεν επιδιώκει να υποδείξει σε άλλες χώρες πώς θα αντιμετωπίσουν δημοσιονομικές δυσκολίες ή προβλήματα χρέους, καθώς η ίδια πλήρωσε εξαιρετικά βαρύ τίμημα.

Υπενθύμισε ότι κατά τη διάρκεια της ελληνικής κρίσης χάθηκαν περίπου 25 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ, γεγονός που αποτυπώνει το μέγεθος των επιπτώσεων που υπέστησαν τα ελληνικά νοικοκυριά και οι πολίτες. Αναφέρθηκε επίσης στην εκτίναξη της ανεργίας και στα τρία προγράμματα διάσωσης που εφαρμόστηκαν.

Το βασικό δίδαγμα από αυτή την περίοδο, όπως το παρουσίασε, είναι η ανάγκη δημοσιονομικής σταθερότητας, η οποία προϋποθέτει πολιτική σταθερότητα. Σύμφωνα με τον ίδιο, πάνω στην πολιτική σταθερότητα μπορεί να οικοδομηθεί η δημοσιονομική σταθερότητα. Σημείωσε ότι η Ελλάδα βρίσκεται σήμερα σε εντελώς διαφορετικό σημείο, με πρωτογενή πλεονάσματα και με ένα από τα ταχύτερα αποκλιμακούμενα δημόσια χρέη διεθνώς.

Σχετικά με το αναπτυξιακό όφελος που μπορεί να αποκομίσει κάθε κράτος-μέλος, ο κ. Πιερρακάκης μίλησε για το «μέρισμα του προφανούς». Αν, όπως ανέφερε, η Ευρώπη προωθήσει την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, το ψηφιακό ευρώ και τις αυτονόητες μεταρρυθμίσεις, όπως η άρση εμποδίων μεταξύ των κρατών-μελών, τότε δημιουργείται ουσιαστικό μέρισμα ανάπτυξης για κάθε χώρα.

Η ίδια αρχή, κατά την άποψή του, ισχύει και στο εσωτερικό κάθε κράτους. Κάθε χώρα έχει προφανείς παρεμβάσεις που μπορούν να αποδώσουν άμεσο αναπτυξιακό αποτέλεσμα. Γι’ αυτό θεωρεί σημαντικό να εντοπίζονται, να κωδικοποιούνται και να υλοποιούνται, ιδίως σε ένα περιβάλλον όπου οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής πρέπει ταυτόχρονα να επιλύουν εκκρεμότητες του παρελθόντος και να απαντούν σε νέες προκλήσεις.

Ο Πρόεδρος του Eurogroup ανέφερε ως παραδείγματα τις μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας και στο εκπαιδευτικό σύστημα, καθώς και την ανάγκη προσαρμογής σε προκλήσεις που αναδύονται χωρίς να είναι πάντα προβλέψιμες. Σε αυτό το πλαίσιο, υποστήριξε ότι όταν υπάρχουν προφανείς παρεμβάσεις που παράγουν αναπτυξιακό μέρισμα, πρέπει να προχωρούν χωρίς καθυστερήσεις.

Για τις συναλλαγματικές ισοτιμίες απέφυγε να τοποθετηθεί, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για αρμοδιότητα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Τόνισε, ωστόσο, ότι στηρίζει πλήρως την ΕΚΤ και σέβεται απολύτως την ανεξαρτησία της.

Τραπεζική Ένωση, ανταγωνιστικότητα και ευρωπαϊκοί πρωταθλητές

Σε ερώτηση για το κατά πόσο η Ευρώπη είναι έτοιμη να χαλαρώσει το ρυθμιστικό πλαίσιο ώστε να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα και την ανάπτυξη, ο κ. Πιερρακάκης απάντησε ότι το ζήτημα έχει πολλές διαστάσεις, καθώς κανένα χαρτοφυλάκιο δεν λειτουργεί πλήρως απομονωμένο από τα υπόλοιπα.

Κατά την άποψή του, το βασικό πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη ιδεών ή πολιτικών προτάσεων. Οι ιδέες υπάρχουν και οι πολιτικές σε μεγάλο βαθμό έχουν διαμορφωθεί. Το κρίσιμο σημείο είναι η μετάβαση από τη θεωρητική συμφωνία στην πρακτική εφαρμογή. Όπως ανέφερε, τα κράτη-μέλη συχνά δηλώνουν ότι συμφωνούν με μεγάλες ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες, στη συνέχεια όμως προτάσσουν εθνικές επιφυλάξεις.

Ο ίδιος διευκρίνισε ότι η παρατήρηση αυτή δεν διατυπώνεται ως μομφή, καθώς και ο ίδιος εκπροσωπεί ένα κυρίαρχο κράτος-μέλος με τις δικές του εθνικές παραμέτρους. Ωστόσο, τόνισε ότι εάν η Ευρώπη δεν αντιληφθεί πως το κόστος της μη υλοποίησης ορισμένων πολιτικών είναι μεγαλύτερο από τη διατήρηση της σημερινής κατάστασης, θα χάσει την ευκαιρία να γίνει πραγματικά ενιαία αγορά.

Ο κ. Πιερρακάκης έθεσε το ζήτημα σε ακόμη ευρύτερη βάση, συνδέοντας την ενιαία αγορά με την προοπτική της Ευρώπης ως παγκόσμιας δύναμης. Κατά την τοποθέτησή του, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει τη δυνατότητα να γίνει παγκόσμια δύναμη, εφόσον πρώτα προχωρήσει στις αυτονόητες θεσμικές και οικονομικές παρεμβάσεις και άρει τα εμπόδια που εξακολουθούν να κατακερματίζουν την ευρωπαϊκή αγορά.

Αναφερόμενος στις τεχνικές συζητήσεις μεταξύ των κρατών-μελών, υπογράμμισε την ανάγκη σύγκλισης. Έφερε ως παράδειγμα την κεντρική εποπτεία στις κεφαλαιαγορές, υποστηρίζοντας ότι η επανάληψη της ίδιας εποπτικής λειτουργίας 27 φορές δεν οδηγεί σε ολοκληρωμένη κεφαλαιαγορά. Το ίδιο ισχύει, όπως ανέφερε, και για την τεχνολογική αναβάθμιση των εποπτικών αρχών, η οποία είναι εξαιρετικά δύσκολη όταν πρέπει να γίνει ξεχωριστά σε κάθε κράτος-μέλος και ενώ οι αγορές αλλάζουν συνεχώς.

Ο υπουργός υποστήριξε ότι η σημερινή γενιά υπεύθυνων χάραξης πολιτικής πρέπει να αποδείξει στην πράξη ότι εννοεί την ευρωπαϊκή ενοποίηση. Ιστορικά, όπως ανέφερε, έχει μεγαλύτερη σημασία η εκχώρηση μέρους συγκεκριμένων αρμοδιοτήτων σε κοινό ευρωπαϊκό πλαίσιο, όταν αυτό καθιστά την Ευρώπη πιο αποτελεσματική.

Σε αυτό το σημείο διαχώρισε την έννοια της κυριαρχίας από την έννοια της αυτονομίας. Η κυριαρχία, όπως είπε, έχει πολλές διαστάσεις. Η αυτονομία είναι μία από αυτές, ενώ υπάρχουν επίσης ο έλεγχος και η νομιμοποίηση. Υποστήριξε ότι σε ορισμένες περιπτώσεις μια χώρα ή μια ένωση μπορεί να γίνεται πιο κυρίαρχη και πιο ικανή όταν δρα συνεργατικά μέσα σε ένα ευρύτερο ενωσιακό πλαίσιο.

Για τον τραπεζικό τομέα επανέλαβε ότι η Ευρώπη χρειάζεται Ευρωπαίους πρωταθλητές και όχι εθνικούς πρωταθλητές. Αναγνώρισε ότι κάθε κράτος έχει την τάση να προστατεύει την εθνική του αγορά, επισήμανε όμως ότι οι ευρωπαϊκές τράπεζες δεν θα μπορέσουν να ανταγωνιστούν τις αμερικανικές και κινεζικές εάν παραμείνουν κατακερματισμένες.

Ο κ. Πιερρακάκης κάλεσε σε σκέψη με ορίζοντα πέντε ή δέκα ετών, όχι γραμμικά, αλλά με βάση την εκθετική ταχύτητα των τεχνολογικών εξελίξεων. Προειδοποίησε ότι εάν οι τράπεζες χάσουν το κύμα των τεχνολογικών επενδύσεων, κινδυνεύουν να βρεθούν εκτός της κεντρικής οικονομικής εξίσωσης.

Σε ερώτηση για τη διασφάλιση της δημοσιονομικής πειθαρχίας σε περιόδους κρίσης, ο Πρόεδρος του Eurogroup υπογράμμισε ότι, αυτή τη στιγμή, δεν υπάρχει απόκλιση από το δημοσιονομικό πλαίσιο που έχει υιοθετηθεί. Το ίδιο το πλαίσιο περιλαμβάνει ευελιξίες και προβλέπει τους όρους υπό τους οποίους μπορεί να υπάρξει απόκλιση σε σοβαρές περιστάσεις.

Ειδική αναφορά έκανε στη ρήτρα διαφυγής για την άμυνα, η οποία αποφασίστηκε επειδή η άμυνα αναγνωρίζεται πλέον ως συλλογικό δημόσιο αγαθό, ιδίως μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει συμφωνία για γενική απόκλιση από το δημοσιονομικό πλαίσιο.

Ο κ. Πιερρακάκης σημείωσε ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προωθεί μια σειρά από προτάσεις σχετικά με την πολιτική ανταγωνισμού και τα εθνικά μέτρα για τη φορολόγηση υπερκερδών στα κράτη-μέλη. Όπως ανέφερε, οι ευρωπαϊκοί θεσμοί παρακολουθούν την κατάσταση και συντονίζονται, ενώ κάθε πολιτική επιλογή εξαρτάται από το σημείο στο οποίο βρίσκεται η οικονομία και το διεθνές περιβάλλον.

Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε και στην κρίση στη Μέση Ανατολή, επισημαίνοντας ότι το σημείο εκκίνησης δεν είναι το ευνοϊκότερο δυνατό. Η αβεβαιότητα, όπως είπε, έχει γίνει ο νέος κανόνας, γεγονός που απαιτεί προετοιμασία τόσο ως προς τις πολιτικές στήριξης των πιο ευάλωτων κρατών-μελών όσο και ως προς τη δημοσιονομική υγεία της Ευρώπης.

Ο Πρόεδρος του Eurogroup υπογράμμισε ότι η ενεργειακή κρίση δεν πρέπει να μετατραπεί σε δημοσιονομική κρίση. Ταυτόχρονα, ανέφερε ότι οι ευάλωτοι πολίτες και τα πιο ευάλωτα κράτη πρέπει να στηριχθούν με στοχευμένες παρεμβάσεις. Χρησιμοποίησε τον όρο «χειρουργικές» παρεμβάσεις, ώστε να περιγράψει την ανάγκη ακρίβειας και ισορροπίας μεταξύ κοινωνικής στήριξης και δημοσιονομικής υπευθυνότητας.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η Επιτροπή δεν προωθεί απόκλιση από τους δημοσιονομικούς κανόνες και το Eurogroup συμφωνεί με αυτή την κατεύθυνση. Αν το πλαίσιο αλλάξει δραματικά, τότε το κεντρικό ζήτημα θα είναι η ίδια η επιδείνωση του περιβάλλοντος και όχι απλώς η απόκλιση από τους κανόνες. Μια τέτοια εξέλιξη, όπως ανέφερε, θα σήμαινε πολύ δυσμενέστερη κατάσταση από μια απλή τάση στασιμοπληθωρισμού.

Ενέργεια, άμυνα και κοινωνική πίεση από τις ανατιμήσεις

Για την αποδέσμευση από τη ρωσική ενέργεια, ο κ. Πιερρακάκης χαρακτήρισε καθοριστικό για τα ευρωπαϊκά συμφέροντα το γεγονός ότι η Ευρώπη είναι πλέον πιο κυρίαρχη και περισσότερο διαφοροποιημένη στο ενεργειακό πεδίο. Υποστήριξε ότι η ενίσχυση των ευρωπαϊκών ενεργειακών δυνατοτήτων αποτελεί θετική εξέλιξη, εφόσον υπηρετεί την ενεργειακή ασφάλεια και την ανταγωνιστικότητα.

Επικαλέστηκε στοιχεία που παρουσιάστηκαν στο Eurogroup, σύμφωνα με τα οποία οι επενδύσεις που έγιναν μετά το 2022 επέτρεψαν στην Ευρώπη να έχει σήμερα κατά 12% μικρότερη επίπτωση από την κρίση. Ωστόσο, σημείωσε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ακόμη σημαντική απόσταση να καλύψει στον τομέα της ενέργειας.

Κατά την τοποθέτησή του, απαιτείται περαιτέρω διαφοροποίηση, περισσότερες επενδύσεις στα δίκτυα, ενίσχυση της αποθήκευσης ενέργειας και παρακολούθηση όλων των τεχνολογικών εξελίξεων στον ενεργειακό τομέα. Ανέφερε ότι οι ανάγκες επενδύσεων στα δίκτυα υπολογίζονται περίπου στα 580 δισ. ευρώ, γεγονός που καταδεικνύει το μέγεθος της πρόκλησης.

Η ανάπτυξη της ενεργειακής ένωσης, σύμφωνα με τον κ. Πιερρακάκη, θα είναι κρίσιμη για την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων και για τη βιωσιμότητα των νοικοκυριών. Το θέμα, όπως ανέφερε, δεν αφορά μόνο την ενεργειακή πολιτική με στενή έννοια, καθώς οι υψηλές τιμές επιδρούν άμεσα και έμμεσα σε κάθε ευρωπαϊκό νοικοκυριό.

Για την Ενεργειακή Ένωση, αναγνώρισε ότι υπάρχουν ακόμη σοβαρές εκκρεμότητες. Σημείωσε ότι έχουν γίνει βήματα, κυρίως με την αύξηση των επενδύσεων στις ηλεκτρικές διασυνδέσεις, όπου η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων έχει σημαντικό ρόλο. Ωστόσο, υπογράμμισε ότι χρειάζονται πολύ περισσότερες διασυνδέσεις, επενδύσεις στην αποθήκευση και συνολική αναβάθμιση των ηλεκτρικών δικτύων σε κάθε χώρα.

Ο υπουργός ανέφερε ότι τα ηλεκτρικά δίκτυα σε πολλές χώρες είναι παλαιωμένα και απαιτούν εκτεταμένες παρεμβάσεις. Παράλληλα, οι κανόνες πρέπει να αντανακλούν την ανάγκη μίας ενιαίας ενεργειακής αγοράς, αντί για 27 αποσπασματικές εθνικές αγορές. Η επιτάχυνση αυτών των παρεμβάσεων, όπως είπε, είναι απαραίτητη.

Ως Πρόεδρος του Eurogroup, ο κ. Πιερρακάκης ανέφερε ότι, ακολουθώντας και απόψεις συναδέλφων του, αποφάσισε να φέρει τα ενεργειακά ζητήματα στις συζητήσεις των υπουργών Οικονομικών και όχι μόνο των υπουργών Ενέργειας. Η επιλογή αυτή, όπως εξήγησε, συνδέεται με τις άμεσες οικονομικές επιπτώσεις των τιμών ενέργειας στα νοικοκυριά και στις επιχειρήσεις.

Για την άμυνα, ο Πρόεδρος του Eurogroup τόνισε ότι μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία η Ευρώπη αποδέχεται πλέον ότι η άμυνα συνιστά κοινό ευρωπαϊκό αγαθό. Αυτό σημαίνει, όπως είπε, ότι οι δυνατότητες πρέπει να αθροίζονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο και όχι να παραμένουν αποκλειστικά στο επίπεδο των επιμέρους κρατών-μελών.

Ανέφερε ότι έχουν ήδη γίνει σημαντικά πρώτα βήματα, με χαρακτηριστικότερο την ενεργοποίηση της ρήτρας διαφυγής για την άμυνα. Υπενθύμισε ότι η Ελλάδα ήταν από τις πρώτες χώρες που ζήτησαν την ενεργοποίηση αυτής της ρήτρας, με στόχο να δημιουργηθεί δημοσιονομικός χώρος για περαιτέρω αμυντικές επενδύσεις.

Ο κ. Πιερρακάκης σημείωσε ότι, λόγω της γεωπολιτικής της θέσης, η Ελλάδα παραδοσιακά έχει υψηλότερη αμυντική συνεισφορά στον προϋπολογισμό της σε σχέση με πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Παρά ταύτα, υποστήριξε ότι στον τομέα αυτό μπορούν να γίνουν πολύ περισσότερα εάν τα κράτη-μέλη ενώσουν τις δυνάμεις τους.

Ως παράδειγμα παρέπεμψε στην Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Διαστήματος και στον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί σε ζητήματα κοινών προμηθειών για δορυφόρους και άλλα συναφή εργαλεία. Κατά την εκτίμησή του, ανάλογα μοντέλα θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν και σε συγκεκριμένες αμυντικές τεχνολογίες.

Ο υπουργός υπογράμμισε την ανάγκη μεγαλύτερου και καλύτερου συντονισμού στην ευρωπαϊκή άμυνα, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για πεδίο που ενδιαφέρει ιδιαίτερα και τον Έλληνα Πρωθυπουργό, Κυριάκο Μητσοτάκη. Αναφέρθηκε επίσης στην κοινή πρωτοβουλία του κ. Μητσοτάκη με τον Πρωθυπουργό της Πολωνίας, εκτιμώντας ότι οι Ευρωπαίοι πολίτες θα δουν περισσότερες πρωτοβουλίες σε αυτόν τον τομέα το επόμενο διάστημα.

Σε σχέση με την εισφορά από εταιρείες που καταγράφουν υπερκέρδη, ο κ. Πιερρακάκης ανέφερε ότι, λόγω των διαφορετικών προσεγγίσεων μεταξύ των 21 κρατών-μελών της Ευρωζώνης και των 27 της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τηρεί ισορροπημένη στάση. Ως Πρόεδρος του Eurogroup, όπως σημείωσε, οφείλει να εκφράζει μια θέση που αποτυπώνει το σύνολο.

Σύμφωνα με την τοποθέτησή του, η πρόταση της Επιτροπής μετά και την επιστολή ορισμένων υπουργών Οικονομικών για τα υπερκέρδη των ενεργειακών εταιρειών είναι σαφής: η σχετική δυνατότητα υπάρχει, αλλά εφαρμόζεται σε εθνική βάση. Πρόκειται, όπως είπε, για κυρίαρχη επιλογή των ίδιων των κρατών-μελών.

Υπενθύμισε ότι αντίστοιχη πρακτική εφαρμόστηκε το 2022 σε ορισμένες χώρες, οπότε υπάρχει ήδη σχετική εμπειρία. Το μέτρο επιτρέπεται σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ενώ η υλοποίησή του παραμένει εθνική. Ο ίδιος δήλωσε ότι συμφωνεί με αυτή την προσέγγιση, καθώς η συζήτηση πρέπει να λαμβάνει υπόψη και παραμέτρους που αφορούν τις εφοδιαστικές αλυσίδες και τις αδυναμίες στην πλευρά της προσφοράς.

Ο Πρόεδρος του Eurogroup συνέδεσε το θέμα των υπερκερδών με τη συνολική στρατηγική για το ενεργειακό σύστημα. Υποστήριξε ότι οι βραχυπρόθεσμες αποφάσεις πρέπει να υπηρετούν τους μακροπρόθεσμους στόχους της Ευρώπης, με βασικές παραμέτρους τη διαφοροποίηση, την τεχνολογική καινοτομία στην ενέργεια και τη δημιουργία ενιαίας ενεργειακής αγοράς.

Αναφέρθηκε στις επιλογές που έγιναν μετά την πετρελαϊκή κρίση της δεκαετίας του 1970, όπως η δημιουργία του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, οι έρευνες στη Βόρεια Θάλασσα, η ανακάλυψη νέων ενεργειακών πόρων και η ανάπτυξη της πυρηνικής ενέργειας, ιδίως στη Γαλλία. Όπως σημείωσε, κάποιες επιλογές αποδείχθηκαν θετικές και άλλες λιγότερο, όλες όμως άφησαν αποτύπωμα που διαρκεί μέχρι σήμερα.

Με βάση αυτή την ιστορική εμπειρία, υποστήριξε ότι η βραχυπρόθεσμη αντίδραση πρέπει να ευθυγραμμίζεται με τη μακροπρόθεσμη στρατηγική. Εάν ο στόχος είναι περισσότερη διαφοροποίηση, τεχνολογική καινοτομία, ενιαία ενεργειακή αγορά και αυξημένες επενδύσεις, τότε οι πολιτικές πρέπει να σχεδιάζονται με βάση αυτόν τον στόχο. Σε αυτή τη φάση, όπως ανέφερε, η διατήρηση των σχετικών αποφάσεων στην εθνική αρμοδιότητα έχει σαφή λογική.

Για τις ανατιμήσεις και τα αιτήματα εργαζομένων σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, ο κ. Πιερρακάκης υπογράμμισε την ανάγκη οι πολιτικές καλών προθέσεων να στηρίζονται οικονομικά στην πράξη. Αναφέρθηκε στην εμπειρία της δικής του γενιάς στην Ελλάδα, η οποία βίωσε τις συνέπειες πολιτικών που δεν είχαν επαρκή οικονομική βάση.

Ο υπουργός μίλησε για τις τρεις χρεοκοπίες που βίωσε η Ελλάδα και χαρακτήρισε καθήκον της σημερινής γενιάς υπεύθυνων χάραξης πολιτικής να μη μεταφέρει αντίστοιχα βάρη στο μέλλον. Ο τρόπος για να αποφευχθεί αυτό, όπως είπε, είναι η κίνηση εντός συγκεκριμένου πλαισίου, κοινά αποδεκτού από τους ευρωπαϊκούς θεσμούς και συμβατού με τους ευρωπαϊκούς κανόνες.

Παράλληλα, τόνισε ότι η στήριξη όσων έχουν μεγαλύτερη ανάγκη πρέπει να είναι πραγματική και στοχευμένη. Αναφερόμενος στην Ελλάδα, χαρακτήρισε σημαντική κατάκτηση τη μείωση του δημόσιου χρέους, καθώς και το γεγονός ότι ο λογαριασμός δεν μεταφέρεται στην επόμενη γενιά. Στάθηκε επίσης στην πορεία της ανεργίας, σημειώνοντας ότι η χώρα βρίσκεται κοντά στο χαμηλότερο ποσοστό ανεργίας στην ιστορία της, ενώ διατηρεί θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης.

Ο κ. Πιερρακάκης απέφυγε να παρουσιάσει μια εικόνα πλήρους επίλυσης των προβλημάτων, αναγνωρίζοντας ότι καμία χώρα δεν έχει λύσει όλα τα ζητήματά της. Κατά την τοποθέτησή του, το κρίσιμο είναι εάν μια χώρα βρίσκεται σε σωστή τροχιά επίλυσης προβλημάτων και εάν κάθε μήνα, κάθε εβδομάδα και κάθε χρόνο η κατάσταση βελτιώνεται σε σχέση με το προηγούμενο διάστημα.

Στο ίδιο πλαίσιο, υπογράμμισε ότι καμία χώρα δεν είναι απομονωμένη από τις διεθνείς εξελίξεις. Όλες οι οικονομίες βρίσκονται σε πλήρη διασύνδεση και αλληλεπίδραση, γεγονός που καθιστά αναγκαία την προσαρμογή στις μεταβολές του διεθνούς περιβάλλοντος.

Κλείνοντας την αναφορά του στην ελληνική οικονομία, ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών σημείωσε ότι η Ελλάδα του 2026 είναι τελείως διαφορετική από την Ελλάδα του 2019, όπως αποτυπώνεται, κατά την άποψή του, σε πολλές πτυχές και στα ίδια τα οικονομικά στοιχεία. Διαβεβαίωσε ότι η κυβέρνηση θα συνεχίσει να στηρίζει όσους έχουν μεγαλύτερη ανάγκη, με τον πιο στοχευμένο τρόπο και πάντοτε εντός των δυνατοτήτων της χώρας.

Ο κ. Πιερρακάκης διευκρίνισε ότι, μολονότι στην Επιτροπή ECON συμμετείχε με την ιδιότητα του Προέδρου του Eurogroup, η συγκεκριμένη τοποθέτηση για την ελληνική πραγματικότητα έγινε και με την ιδιότητα του Έλληνα Υπουργού Οικονομικών. Το συνολικό μήνυμα της παρέμβασής του ήταν ότι η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε κρίσιμες αποφάσεις, στις οποίες η καθυστέρηση συνεπάγεται πραγματικό κόστος για την ανταγωνιστικότητα, την οικονομική ασφάλεια και τη διεθνή της θέση.