Στην πολιτική υπάρχουν στιγμές όπου μια μόνο δημόσια τοποθέτηση αρκεί για να αποτυπώσει ολόκληρη νοοτροπία. Χωρίς ανάγκη σύνθετων αναλύσεων, χωρίς επίκληση δημοσκοπήσεων, χωρίς μακρές ερμηνείες. Μια φράση, ειπωμένη με ύφος εξουσίας, μπορεί να φανερώσει πολύ περισσότερα από όσα επιδιώκει εκείνος που την εκστομίζει.
Αυτό συνέβη με τον Δημήτρη Καιρίδη, ο οποίος σε τηλεοπτική αντιπαράθεση με τη Νάντια Γιαννακοπούλου επέλεξε να εγκαταλείψει το πεδίο της πολιτικής επιχειρηματολογίας και να υιοθετήσει τόνο επιβολής. Η φράση του «λέτε ψέματα» συνοδεύτηκε από την απαίτηση να παραδεχθεί το «ψέμα», να ζητήσει συγγνώμη και να κατεβάσει το βλέμμα.
Το ύφος που αποκαλύπτει πολιτική νοοτροπία
Η συγκεκριμένη αποστροφή ξεπέρασε τα όρια μιας έντονης τηλεοπτικής αντιπαράθεσης. Παρέπεμψε σε σκηνικό δημόσιας επίπληξης, όπου ο πολιτικός αντίπαλος αντιμετωπίζεται ως πρόσωπο που πρέπει να συνετιστεί και να υποταχθεί συμβολικά ενώπιον του συνομιλητή του.
Το ζήτημα, επομένως, δεν περιορίζεται στη φραστική ένταση. Αφορά τη νοοτροπία που αναδύεται πίσω από τέτοιες συμπεριφορές. Την αίσθηση ότι η πολιτική αντιπαράθεση μετατρέπεται σε άσκηση ισχύος, ότι ο αντίπαλος δεν χρειάζεται απάντηση με στοιχεία και επιχειρήματα, αλλά δημόσια απαξίωση.
Σε αυτό το σημείο αρχίζει το πολιτικό πρόβλημα για τη Νέα Δημοκρατία. Διότι τέτοιες εμφανίσεις ενισχύουν την εντύπωση πως τμήμα του κυβερνώντος κόμματος θεωρεί ότι η δημοσκοπική υπεροχή του παρέχει το δικαίωμα να απευθύνεται αφ’ υψηλού προς όλους.
Η κάλπη κρίνει την αλαζονεία
Οι εκλογές, ωστόσο, δεν κρίνονται στα τηλεοπτικά πάνελ. Κρίνονται στην κάλπη, εκεί όπου οι πολίτες αποτιμούν συνολικά συμπεριφορές, ύφος, πράξεις και πολιτική στάση. Και η αλαζονεία, όσο ισχυρή κι αν μοιάζει στη στιγμή της δημόσιας αντιπαράθεσης, συνήθως καταγράφεται πολιτικά όταν φτάνει η ώρα του λογαριασμού.
Δεν είναι τυχαίο ότι τέτοια φαινόμενα προκαλούν ενόχληση και στο εσωτερικό του Μεγάρου Μαξίμου. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης γνωρίζει ότι για μια κυβέρνηση που βρίσκεται επί σειρά ετών στην εξουσία, η εικόνα της υπεροψίας αποτελεί έναν από τους σοβαρότερους πολιτικούς κινδύνους.
Ο πολίτης μπορεί να δείξει ανοχή σε λάθη, καθυστερήσεις, δύσκολες επιλογές ή άστοχους χειρισμούς. Εκείνο που δύσκολα αποδέχεται είναι το ύφος μιας εξουσίας που αρχίζει να συμπεριφέρεται σαν να στέκεται πάνω από την κοινωνία.
Η λεπτή γραμμή ανάμεσα στην αυτοπεποίθηση και την υπεροψία
Η τηλεοπτική παρουσία του κ. Καιρίδη εξέπεμψε ακριβώς αυτό το μήνυμα. Όχι πολιτική αυτοπεποίθηση, αλλά αίσθηση ανωτερότητας. Η διαφορά ανάμεσα στα δύο είναι λεπτή, κρίσιμη και συχνά καθοριστική για την πολιτική πορεία ενός κόμματος εξουσίας.
Όταν ένα κυβερνών κόμμα παύει να διακρίνει αυτή τη γραμμή, αρχίζει να απομακρύνεται από την πραγματικότητα της κοινωνίας. Και όταν η εξουσία συνηθίζει να μιλά με ύφος επιβολής, τότε η φθορά δεν έρχεται μόνο από τα προβλήματα που δεν λύθηκαν, αλλά και από τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίστηκαν όσοι τα υπενθύμισαν.
