Πολιτικό τοπίο: Αναδιάταξη και νέες ισορροπίες

Το πολιτικό σκηνικό στην Ελλάδα παρουσιάζει μια εικόνα που σπάνια παρατηρείται μετά από επτά χρόνια διακυβέρνησης από ένα κόμμα με τον ίδιο πρωθυπουργό. Οι δημοσκοπήσεις αποτυπώνουν μια κατάσταση όπου η Νέα Δημοκρατία και ο Κυριάκος Μητσοτάκης διατηρούν μια σταθερή κυριαρχία, η οποία δεν αμφισβητείται από κανένα από τα επτά κοινοβουλευτικά κόμματα της αντιπολίτευσης. Ο κατακερματισμός του πολιτικού φάσματος είναι εμφανής από την κατανομή των εδρών στη Βουλή: η ΝΔ διαθέτει 156 βουλευτές, το ΠΑΣΟΚ 32, ο ΣΥΡΙΖΑ 24, το ΚΚΕ 21, η Ελληνική Λύση 11, η Νέα Αριστερά 11, η Νίκη 8, η Πλεύση Ελευθερίας 5, ενώ υπάρχουν και 29 ανεξάρτητοι βουλευτές.

Παρά την κυριαρχία της ΝΔ, καμία δημοσκόπηση δεν της αποδίδει ποσοστό που να εξασφαλίζει αυτοδυναμία στο ερώτημα της πρόθεσης ψήφου. Αυτό γεννά σενάρια για τις επόμενες εκλογές και τον σχηματισμό κυβέρνησης. Το ερώτημα που τίθεται είναι ποια κόμματα θα μπορούσαν να συνεργαστούν με τη ΝΔ σε περίπτωση που ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν καταφέρει να συγκεντρώσει ποσοστό που να του δίνει τουλάχιστον 151 έδρες και μονοκομματική κυβέρνηση, ακόμη και μετά από πιθανές δεύτερες εκλογές.

Μετά από δημοσιεύματα που κάνουν λόγο για πρόωρες εκλογές στις 27 Σεπτεμβρίου ή στις 4 Οκτωβρίου, οι αντιδράσεις από τον Αλέξη Τσίπρα και τη Μαρία Καρυστιανού ήταν άμεσες. Η κυρία Καρυστιανού ανακοινώνει σήμερα την ίδρυση του κόμματός της, ενώ στις 26 Μαΐου αναμένεται να ακολουθήσει ο Αλέξης Τσίπρας. Η πληροφορία ότι ο πρωθυπουργός έχει αποφασίσει να στηθούν κάλπες τον Σεπτέμβριο ή τον Οκτώβριο ενδέχεται να αποτελεί μια στρατηγική κίνηση για να προκαλέσει πολιτικές εξελίξεις. Η σκοπιμότητα είναι να αναγκαστούν οι νέοι πολιτικοί σχηματισμοί να λάβουν μέρος στην προεκλογική κούρσα, με τον κίνδυνο να υποστούν φθορά από πιθανά ολισθήματα ή μη αρεστές τοποθετήσεις.

Δεν αποκλείεται κορυφαία κυβερνητικά στελέχη να τροφοδότησαν τα ρεπορτάζ για πρόωρες εκλογές μετά το καλοκαίρι, προκειμένου να επιταχύνουν τις αποφάσεις των Τσίπρα και Καρυστιανού. Έτσι, θα υποχρεωθούν να συμμετάσχουν κανονικά στην προεκλογική περίοδο, όπου οι θέσεις και οι δεσμεύσεις τους θα τεθούν υπό δημόσιο έλεγχο, με πιθανότητα φθοράς.

Η ανάγκη για κυβέρνηση από την πρώτη Κυριακή

Συνεργάτες του πρωθυπουργού τονίζουν ότι το βράδυ των βουλευτικών εκλογών του 2027 η χώρα πρέπει να έχει κυβέρνηση. Αποκλείουν το ενδεχόμενο δεύτερων εκλογών και εκφράζουν συγκρατημένη αισιοδοξία για αυτοδύναμη κυβέρνηση της ΝΔ με πρωθυπουργό τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Υπογραμμίζουν ότι ακόμη και αν οι πολίτες εκφράσουν διαφορετική βούληση, πρέπει να εξαντληθούν οι πιθανότητες για σχηματισμό κυβέρνησης από την πρώτη Κυριακή. Επιμένουν ότι ο πρωθυπουργός εκλέγεται από τους πολίτες και όχι από παράγοντες σε κλειστές πόρτες.

Αυτός ο υπαινιγμός συνδέεται με φήμες για στήριξη του Αλέξη Τσίπρα και της Μαρίας Καρυστιανού από παράγοντες με ισχυρά επιχειρηματικά συμφέροντα. Στελέχη της ΝΔ και του ΠΑΣΟΚ επισημαίνουν ότι η ίδρυση και λειτουργία ενός κόμματος απαιτεί σημαντικούς οικονομικούς πόρους για ενοίκια, μισθοδοσία, δημιουργία βίντεο, παρεμβάσεις στα social media και οργάνωση εκδηλώσεων. Ελλείψει πολλών μικρών δωρεών, είναι πιθανό να υπάρχουν λίγοι και ισχυροί χορηγοί που χρηματοδοτούν αυτά τα εγχειρήματα.

Οι κατηγορίες για ρωσική επιρροή

Ο Νίκος Καραχάλιος, πρώην συνεργάτης της Μαρίας Καρυστιανού, υποστήριξε ότι το νέο κόμμα έχει ρωσική επιρροή, ειδικά αν εκπρόσωπος Τύπου τοποθετηθεί ο δημοσιογράφος Θανάσης Αυγερινός, ανταποκριτής στην Μόσχα. Τόσο η Καρυστιανού όσο και ο Αυγερινός ανακοίνωσαν ότι καταθέτουν μήνυση για αυτές τις αναφορές. Κυβερνητικοί παράγοντες αναφέρουν ότι ακούγονται πρόσωπα κοντά στην κυρία Καρυστιανού που έχουν προνομιακή σχέση με τη Ρωσία. Για την ίδια, σημειώνουν ότι ως μητέρα ενός θύματος της τραγωδίας των Τεμπών, έχει τον απόλυτο σεβασμό τους, αλλά ως πολιτικός αρχηγός, τα πρόσωπα που την πλαισιώνουν δεν παραπέμπουν σε κάτι καινούριο. Επισημαίνουν ότι στην επέτειο του 2025 έγινε προσπάθεια παραπληροφόρησης με fake news, χωρίς να είναι γνωστό ποιος βρισκόταν πίσω από αυτήν.

Η αυτοδιάλυση του ΣΥΡΙΖΑ

Η απόφαση του Αλέξη Τσίπρα να ιδρύσει νέο πολιτικό φορέα πυροδότησε την αυτοδιάλυση του ΣΥΡΙΖΑ. Παρά τις διαβεβαιώσεις του προέδρου Σωκράτη Φάμελλου ότι το κόμμα θα συμμετάσχει σε ένα μεγάλο ενωτικό σχήμα, οι κινήσεις βουλευτών και στελεχών υποδηλώνουν διάλυση ή αναστολή λειτουργίας. Ακόμη και αν ο ΣΥΡΙΖΑ φτάσει στις εκλογές, δεν είναι βέβαιο ότι θα ξεπεράσει το όριο του 3% για είσοδο στη Βουλή. Στελέχη όπως ο Παύλος Πολάκης, που δηλώνει ότι δεν επιθυμεί να αποχωρήσει, ενδέχεται να συνεργαστούν με κόμματα της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς.

Η πιθανή επανένωση του ΣΥΡΙΖΑ με τη Νέα Αριστερά μοιάζει περισσότερο με συγχώνευση, καθώς τα στελέχη και των δύο κομμάτων φαίνεται να περιμένουν την κλήση του Τσίπρα. Παραμένει ασαφές αν ο Τσίπρας θα επιλέξει την κλασική μορφή κόμματος ή ένα προσωποπαγές μοντέλο, που θα διευκολύνει μετεκλογικές συνεργασίες για σχηματισμό κυβέρνησης συνασπισμού.

Εσωτερικές τριβές στο ΠΑΣΟΚ

Το ΠΑΣΟΚ του Νίκου Ανδρουλάκη, σύμφωνα με τον παραιτηθέντα Χάρη Καστανίδη, κινείται με ρυθμούς σκληρού ροκ. Η διαρροή διαλόγου για τις υποκλοπές και οι συνεχείς αναφορές στην κυβέρνηση δείχνουν ότι το κόμμα δεν έχει διάθεση για συνεννόηση, ακόμη και σε εθνικά θέματα. Στελέχη του ΠΑΣΟΚ παραδέχονται ότι υποθέσεις όπως το ξεχασμένο εκατομμύριο του Ανδρουλάκη σε βελγική τράπεζα και η εκμίσθωση του σπιτιού του στο Δημόσιο δεν ενίσχυσαν το προφίλ του. Υπάρχει εκνευρισμός για τον χρόνο που αφιερώνει ο πρόεδρος στην κατάρτιση των ψηφοδελτίων, επιδιώκοντας να εντάξει πρόσωπα της επιρροής του. Παράδειγμα αποτελεί η πιθανή μετεγγραφή του Μάριου Σαλμά στην Αιτωλοακαρνανία, που μπορεί να θέσει εκτός Βουλής τη Χριστίνα Σταρακά, και οι τριβές στην Πρέβεζα λόγω της υποψηφιότητας του Ανδρέα Σπυρόπουλου.

Οι επιπτώσεις στα μικρότερα κόμματα

Η ίδρυση των κομμάτων Τσίπρα και Καρυστιανού έχει προκαλέσει πονοκεφάλους και σε άλλα κόμματα. Στην Πλεύση Ελευθερίας επικρατεί εκνευρισμός, καθώς θεωρείται πιθανό ότι οι δύο νέοι σχηματισμοί θα αντλήσουν ψηφοφόρους από τη Ζωή Κωνσταντοπούλου. Έτσι, το κόμμα της, που προσδοκούσε σε διψήφιο ποσοστό, κινδυνεύει να υποχωρήσει γύρω από το 3%. Αυτό οδηγεί την πολιτική της συμπεριφορά σε υπερβολές και τοξικότητα, με αξιοποίηση κάθε κοινοβουλευτικού μέσου. Παρόμοια τακτική ακολουθεί και το κόμμα Νίκη, που σχεδόν ευθυγραμμίζεται με την Πλεύση Ελευθερίας σε πράξεις κοινοβουλευτικού ακτιβισμού.

Το χρονοδιάγραμμα των εκλογών

Η προκήρυξη των εκλογών είναι προνόμιο του πρωθυπουργού, ο οποίος επαναλαμβάνει ότι θα γίνουν το 2027, στο τέλος της συνταγματικής θητείας. Συνεργάτες του εξηγούν ότι η ΝΔ πιστεύει στην αυτοδυναμία, καθώς το ΠΑΣΟΚ, που θα ήταν ο μόνος πιθανός εταίρος, δεν έχει παρουσιάσει πρόγραμμα και έχει αποκλείσει τη συνεργασία με τη ΝΔ. Ωστόσο, η εντολή για ολοκλήρωση των εκκρεμοτήτων του Ταμείου Ανάκαμψης έως τα τέλη Αυγούστου αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο εκλογών τον Σεπτέμβριο ή τον Οκτώβριο. Σε ένα διεθνώς ταραγμένο περιβάλλον, η ένταση και η τοξικότητα μεταξύ των κομμάτων δεν επιτρέπουν αισιοδοξία για συνεννόηση σε μεγάλα θέματα, όπως η οικονομία και τα ελληνοτουρκικά.