Πρόταση ΣΥΡΙΖΑ για ιδιωτικό χρέος: Επαναφορά νόμου Κατσέλη

Την επαναφορά του γνωστού νόμου Κατσέλη και την παράλληλη ενεργοποίηση της δικαστικής προστασίας σε περιπτώσεις αποτυχίας της εξωδικαστικής διαδικασίας προβλέπει, μεταξύ άλλων, η νέα πρόταση νόμου του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ για το ιδιωτικό χρέος. Η αξιωματική αντιπολίτευση, με τη συγκεκριμένη πρωτοβουλία, επιχειρεί να θέσει νέο πλαίσιο για τη διαχείριση των οφειλών, δίνοντας έμφαση στην προστασία των ευάλωτων νοικοκυριών και στην αντιμετώπιση του προβλήματος των κόκκινων δανείων.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση του κόμματος, η πρόταση περιλαμβάνει την κατάργηση του πτωχευτικού νόμου της Νέας Δημοκρατίας και την επαναφορά του νόμου Κατσέλη, ο οποίος διασφαλίζει την προστασία της πρώτης κατοικίας. Παράλληλα, θεσπίζεται μια αυτοματοποιημένη διαδικασία υποβολής προτάσεων ρύθμισης, με τους πιστωτές να υποχρεούνται να απαντήσουν εντός 15 ημερών. Η ρύθμιση των οφειλών θα βασίζεται στο πραγματικό εισόδημα των οφειλετών και στις εύλογες δαπάνες διαβίωσης, ενώ προβλέπεται δυνατότητα αποπληρωμής έως και 25 έτη με χαμηλό επιτόκιο. Σε περίπτωση που η εξωδικαστική διαδικασία δεν αποφέρει αποτέλεσμα, η δικαστική προστασία ενεργοποιείται αυτόματα και χωρίς κανένα κόστος για τον οφειλέτη.

Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στον ρόλο της Αναπτυξιακής Τράπεζας, η οποία σύμφωνα με τον ΣΥΡΙΖΑ θα αποκτήσει τη δυνατότητα να αγοράζει κόκκινα δάνεια από τα funds και να τα ρυθμίζει με όρους ευνοϊκότερους για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται, ένα δάνειο που αποκτήθηκε από τα funds σε ποσοστό 10% ή 20% της ονομαστικής του αξίας δεν μπορεί να απαιτείται στην πλήρη τιμή του. Το κόμμα υποστηρίζει ότι μέρος αυτής της διαφοράς θα πρέπει να επιστρέφει στον οφειλέτη μέσω ενός πραγματικού κουρέματος της οφειλής.

Τα στοιχεία για τα κόκκινα δάνεια και η έκταση του προβλήματος

Στην εισηγητική έκθεση της πρότασης παρουσιάζονται αναλυτικά στοιχεία για το μέγεθος του προβλήματος των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Επισημαίνεται ότι το μεγαλύτερο μέρος αυτών των ανοιγμάτων βρίσκεται πλέον στην κατοχή μη τραπεζικών ιδρυμάτων, δηλαδή των funds, και τη διαχείρισή τους έχουν αναλάβει οι εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων, γνωστές και ως servicers. Συγκεκριμένα, στα τέλη του 2025, τα δάνεια που διαχειρίζονται οι servicers για λογαριασμό των funds ανέρχονταν σε 81,5 δισ. ευρώ, εκ των οποίων το 89,2% ήταν μη εξυπηρετούμενα ανοίγματα, ποσό που αντιστοιχεί σε 72,7 δισ. ευρώ. Παράλληλα, τα δάνεια που διαχειρίζονται οι servicers για λογαριασμό των τραπεζών έφταναν τα 9,9 δισ. ευρώ, με τα μη εξυπηρετούμενα να ανέρχονται σε 4,11 δισ. ευρώ. Στα ίδια τα πιστωτικά ιδρύματα, τα μη εξυπηρετούμενα ανοίγματα διαμορφώνονται στο 1,6 δισ. ευρώ.

Η έκθεση κάνει επίσης λόγο για το ζήτημα των μη λογιστικοποιημένων τόκων, τα λεγόμενα πανωτόκια. Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται ο ΣΥΡΙΖΑ, από τις εκθέσεις Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας της Τράπεζας της Ελλάδος έως τον Μάιο του 2022, προκύπτει ένα ποσό απαίτησης ύψους 29,8 δισ. ευρώ, από το οποίο τα 23,6 δισ. ευρώ αφορούν μη εξυπηρετούμενες οφειλές. Το κόμμα υποστηρίζει ότι, συνυπολογίζοντας αυτά τα ποσά, το σύνολο των μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων στο τέλος του 2025 ανέρχεται σε 102,02 δισ. ευρώ.

Η πρόταση νόμου αναδεικνύει και τη γενικότερη εικόνα της υπερχρέωσης στην ελληνική κοινωνία. Επισημαίνεται ότι τα ληξιπρόθεσμα χρέη προς την ΑΑΔΕ και τα Ασφαλιστικά Ταμεία έχουν αυξηθεί σημαντικά, φτάνοντας τα 166,9 δισ. ευρώ, σε σύγκριση με τα 139,65 δισ. ευρώ στα τέλη Ιουνίου του 2019. Παράλληλα, σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, το ιδιωτικό χρέος σε απόλυτους αριθμούς έχει αυξηθεί στα 239,9 δισ. ευρώ το 2025, από 203,19 δισ. ευρώ το 2019, καταγράφοντας αύξηση 18% την τελευταία εξαετία.

Η Δούρου για την πρόταση και η προστασία της πρώτης κατοικίας

Η πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην προστασία της πρώτης κατοικίας, θεσπίζοντας συγκεκριμένα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια. Προβλέπεται προστασία για ετήσια εισοδήματα έως 15.000 ευρώ για μονοπρόσωπο νοικοκυριό και έως 23.500 ευρώ για νοικοκυριό με δύο ενήλικα μέλη, με προσαύξηση 5.000 ευρώ για κάθε εξαρτώμενο μέλος έως και τρία. Όσον αφορά την αξία της κατοικίας, το όριο ορίζεται στις 220.000 ευρώ για μονοπρόσωπο νοικοκυριό, με προσαυξήσεις 40.000 ευρώ για δύο ενήλικα μέλη και 20.000 ευρώ ανά τέκνο, έως και τρία τέκνα.

Η πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, Ρένα Δούρου, παρουσιάζοντας την πρόταση από το περιστύλιο της Βουλής, υπογράμμισε ότι η εκτίναξη του ιδιωτικού χρέους αποτελεί μια ωρολογιακή βόμβα για την κοινωνία και την πραγματική οικονομία, αποδίδοντάς την στην πολιτική της κυβέρνησης. Η ίδια κάλεσε τα προοδευτικά κόμματα να υπερψηφίσουν την πρόταση, τονίζοντας ότι η κυβέρνηση ιεραρχεί τα υπερκέρδη των servicers και των funds αντί να στηρίξει τα νοικοκυριά και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Αναφερόμενη στον ρόλο της Αναπτυξιακής Τράπεζας, η κυρία Δούρου σημείωσε ότι θα πρέπει να αγοράζει από τη δευτερογενή αγορά τα κόκκινα δάνεια και να διεκδικεί το δίκαιο των πολιτών, καταλήγοντας ότι η πρόταση είναι συγκεκριμένη και εντάσσεται στο πλαίσιο της πολιτικής που πρεσβεύει το κόμμα.