Σαρωτικοί έλεγχοι στην αγορά: 25,5 εκατ. ευρώ πρόστιμα και 8.690 κυρώσεις

Στο στόχαστρο της Ανεξάρτητης Αρχής Επιθεώρησης Εργασίας μπαίνουν επιχειρήσεις και κλάδοι όπου τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν αυξημένο κίνδυνο παραβίασης της εργατικής νομοθεσίας. Οι έλεγχοι εντείνονται ιδιαίτερα κατά τους θερινούς μήνες, με το βάρος να πέφτει σε τουριστικές περιοχές, εποχικές επιχειρήσεις και χώρους εργασίας όπου παραδοσιακά καταγράφονται προβλήματα με ωράρια, υπερωρίες και αδήλωτη απασχόληση.

Στο επίκεντρο των ελεγκτικών μηχανισμών βρίσκονται η τήρηση των χρονικών ορίων εργασίας, η εφαρμογή της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας, οι υπερωρίες, η δηλωμένη απασχόληση, αλλά και οι συνθήκες υγείας και ασφάλειας. Η Επιθεώρηση αξιοποιεί πλέον περισσότερο τα ψηφιακά δεδομένα, το πληροφοριακό σύστημα «ΕΡΓΑΝΗ» και εργαλεία ανάλυσης κινδύνου, προκειμένου να κατευθύνει τους ελέγχους εκεί όπου εκτιμάται ότι υπάρχει μεγαλύτερη πιθανότητα παραβατικότητας.

Η ένταση της ελεγκτικής δραστηριότητας αποτυπώνεται στα στοιχεία του πρώτου εξαμήνου του 2026. Από τον Ιανουάριο έως και τον Ιούνιο πραγματοποιήθηκαν συνολικά 41.486 έλεγχοι και επιβλήθηκαν 8.690 κυρώσεις.

Το συνολικό ύψος των προστίμων έφτασε τα 25.572.413 ευρώ. Με βάση αυτά τα στοιχεία, οι υπηρεσίες της Επιθεώρησης πραγματοποιούσαν κατά μέσο όρο περισσότερους από 225 ελέγχους ημερησίως μέσα στο συγκεκριμένο εξάμηνο.

Η αυξημένη παρουσία των ελεγκτών δεν αποτελεί μεμονωμένο φαινόμενο του 2026. Τα επίσημα στοιχεία των τελευταίων ετών δείχνουν συνεχή άνοδο του αριθμού των ελέγχων: από 65.286 το 2022, αυξήθηκαν σε 74.031 το 2023 και 79.290 το 2024, ενώ το 2025 έφτασαν τους 82.233.

Παράλληλα, την περίοδο 2023-2025 οι ετήσιοι επιχειρησιακοί στόχοι της Επιθεώρησης ξεπεράστηκαν σταθερά, γεγονός που δείχνει ότι η Αρχή έχει ενισχύσει αισθητά την παρουσία της στους χώρους εργασίας.

Πάνω από 21 εκατ. ευρώ πρόστιμα μόνο για εργασιακές σχέσεις

Το μεγαλύτερο τμήμα των ελέγχων και των κυρώσεων του πρώτου εξαμήνου αφορά τις εργασιακές σχέσεις. Οι αρμόδιοι επιθεωρητές πραγματοποίησαν 23.636 ελέγχους, από τους οποίους προέκυψαν 6.227 κυρώσεις.

Τα πρόστιμα που επιβλήθηκαν σε αυτό το πεδίο ανήλθαν συνολικά σε 21.324.160 ευρώ, ποσό που αποτελεί τη συντριπτική πλειονότητα του συνολικού λογαριασμού των κυρώσεων.

Στον τομέα της Υγείας και Ασφάλειας στην Εργασία πραγματοποιήθηκαν ακόμη 14.434 έλεγχοι. Οι παραβάσεις που εντοπίστηκαν οδήγησαν σε 2.067 κυρώσεις και πρόστιμα συνολικού ύψους 2.690.584 ευρώ.

Οι Ειδικοί Επιθεωρητές πραγματοποίησαν επιπλέον 3.416 ελέγχους, επιβάλλοντας 396 κυρώσεις και πρόστιμα ύψους 1.557.669 ευρώ.

Οι αριθμοί δείχνουν ότι η ενίσχυση των ελέγχων συνεχίζεται και μέσα στο 2026, με την τεχνολογία να αποκτά μεγαλύτερο ρόλο τόσο στον εντοπισμό πιθανών παραβάσεων όσο και στην επιλογή των επιχειρήσεων που θα μπουν στο «μικροσκόπιο».

Το καλοκαίρι, η προσοχή μεταφέρεται κυρίως στις τουριστικές περιοχές και στις εποχικές επιχειρήσεις, όπου η εκρηκτική αύξηση της απασχόλησης δημιουργεί μεγαλύτερες ανάγκες εποπτείας.

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό της Επιθεώρησης Εργασίας, ιδιαίτερη προτεραιότητα δίνεται σε δραστηριότητες που συνδέονται με τον τουρισμό και την εστίαση, ειδικά σε περιοχές μεγάλης τουριστικής κίνησης.

Οι ελεγκτές εξετάζουν εάν τηρούνται τα δηλωμένα ωράρια, αν υπάρχουν εργαζόμενοι που απασχολούνται χωρίς να έχουν δηλωθεί, εάν καταγράφονται κανονικά οι υπερωρίες και κατά πόσο εφαρμόζεται ορθά η Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας.

Η επιλογή των επιχειρήσεων δεν γίνεται πλέον μόνο μέσω τυχαίων επιτόπιων ελέγχων. Η Αρχή χρησιμοποιεί δεδομένα από το «ΕΡΓΑΝΗ», καταγγελίες εργαζομένων και συνδικαλιστικών οργανώσεων, ιστορικό προηγούμενων παραβάσεων και ειδικά εργαλεία εκτίμησης κινδύνου.

Στο στόχαστρο οι «υπότροποι», οι εποχικές επιχειρήσεις και η εκμετάλλευση εργαζομένων

Προτεραιότητα δίνεται σε επιχειρήσεις που εμφανίζουν αυξημένο δείκτη κινδύνου, αλλά και σε εργοδότες που δεν έχουν ελεγχθεί κατά την τελευταία τριετία.

Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται επίσης σε επιχειρήσεις όπου είχαν εντοπιστεί παραβάσεις στο παρελθόν. Οι νέοι έλεγχοι αποσκοπούν στο να διαπιστωθεί εάν εφαρμόστηκαν τα απαιτούμενα μέτρα συμμόρφωσης ή εάν συνεχίζεται η ίδια πρακτική.

Ξεχωριστή κατηγορία αποτελούν οι εποχικές επιχειρήσεις, οι οποίες βρίσκονται σταθερά στην πρώτη γραμμή των θερινών ελέγχων, όπως και οι κλάδοι που απασχολούν μεγάλο αριθμό εργαζομένων από τρίτες χώρες ή αποσπασμένο προσωπικό από άλλα κράτη.

Στις συγκεκριμένες περιπτώσεις, η Επιθεώρηση αναζητά και ενδείξεις εργασιακής εκμετάλλευσης, ελέγχοντας τους όρους απασχόλησης, τις ώρες εργασίας, την καταβολή αποδοχών και τη συμμόρφωση με τη νομοθεσία.

Στον ελεγκτικό σχεδιασμό εντάσσονται ακόμη επιχειρήσεις που εφαρμόζουν ήδη ή πρόκειται να ενταχθούν στην Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας, καθώς η αντιπαραβολή των ψηφιακών δεδομένων με τις πραγματικές ώρες απασχόλησης επιτρέπει πλέον πιο στοχευμένους ελέγχους.

Η ελεγκτική δραστηριότητα δεν περιορίζεται στον τουρισμό. Αυξημένη παρουσία προβλέπεται στις υπηρεσίες διανομής και μεταφοράς, ιδιαίτερα για εργαζομένους που χρησιμοποιούν δίκυκλα, καθώς και στο χονδρικό εμπόριο.

Επιπλέον έλεγχοι πραγματοποιούνται σε κλάδους όπου καταγράφεται αυξημένη απασχόληση ανηλίκων ή εκτιμάται ότι υπάρχει κίνδυνος παραβίασης βασικών εργασιακών δικαιωμάτων.

Στο στόχαστρο βρίσκονται επίσης μεγάλα κατασκευαστικά και τεχνικά έργα, τουριστικά καταλύματα, επιχειρήσεις εστίασης και εταιρείες προσωρινής απασχόλησης.

Στο πεδίο της υγείας και ασφάλειας εξετάζεται η εφαρμογή των προβλεπόμενων μέτρων προστασίας στους χώρους εργασίας, συμπεριλαμβανομένων των υποχρεώσεων απέναντι σε εργαζομένους με αναπηρία.

Κατά τους θερινούς μήνες αποκτά ιδιαίτερη σημασία και η θερμική καταπόνηση. Οι ελεγκτές εξετάζουν εάν οι εργοδότες εφαρμόζουν τα προβλεπόμενα μέτρα για όσους εργάζονται σε εξωτερικούς χώρους ή σε συνθήκες υψηλής θερμοκρασίας, όπου ο κίνδυνος για την υγεία αυξάνεται αισθητά.

Οι περισσότεροι από 41.000 έλεγχοι μέσα σε έξι μήνες δείχνουν ότι η Επιθεώρηση Εργασίας κινείται και το 2026 σε ιδιαίτερα υψηλούς ρυθμούς. Το πραγματικό μέτρο επιτυχίας, όμως, δεν είναι πόσες επιχειρήσεις ελέγχθηκαν ούτε πόσα εκατομμύρια εισπράχθηκαν σε πρόστιμα. Είναι εάν μειώνονται στην πράξη η αδήλωτη εργασία, οι απλήρωτες υπερωρίες, η καταστρατήγηση των ωραρίων και οι επικίνδυνες συνθήκες εργασίας.