Συνταγματική αναθεώρηση αλά Μαξίμου: Απόσυρση μόλις αντέδρασαν οι «γαλάζιοι»

Σε κλίμα έντονης πολιτικής σύγκρουσης συνεχίζεται στη Βουλή η συζήτηση για τη συνταγματική αναθεώρηση, χωρίς να διαμορφώνεται μέχρι στιγμής ουσιαστικό πεδίο συνεννόησης ανάμεσα στην κυβέρνηση και τα κόμματα της αντιπολίτευσης. Μετά τη 1 το μεσημέρι αναμένεται η αντιπαράθεση των πολιτικών αρχηγών, οι οποίοι θα παρουσιάσουν τις διαφορετικές θέσεις τους για κρίσιμες θεσμικές αλλαγές.

Η κυβέρνηση επιχειρεί να εμφανίσει τη διαδικασία ως μεγάλη μεταρρυθμιστική τομή, την ώρα που η αντιπολίτευση καταγγέλλει έλλειψη πραγματικού διαλόγου, αποσπασματικές παρεμβάσεις και πολιτική αξιοποίηση της αναθεώρησης ενόψει των επόμενων εκλογικών αναμετρήσεων.

Η κοινοβουλευτική συζήτηση αναμένεται να κινηθεί σε ιδιαίτερα υψηλούς τόνους. Η κυβερνητική πλειοψηφία θα υπερασπιστεί τις προτάσεις της, ενώ ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ και τα υπόλοιπα κόμματα θα εστιάσουν στις θεσμικές αδυναμίες, στο κράτος δικαίου και στην απουσία εγγυήσεων για ευρύτερες συναινέσεις.

Αποσύρθηκε το ασυμβίβαστο, παραμένει η πρόταση για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας

Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης αναμένεται να λάβει πρώτος τον λόγο, παρουσιάζοντας τη συνταγματική αναθεώρηση ως παρέμβαση στρατηγικής σημασίας για τη χώρα. Παράλληλα, θεωρείται βέβαιο ότι θα επιτεθεί στην αντιπολίτευση και κυρίως στο ΠΑΣΟΚ για τη στάση που έχει επιλέξει απέναντι σε συγκεκριμένες διατάξεις.

Κατά την πρόσφατη συνεδρίαση της Κοινοβουλευτικής Ομάδας της Νέας Δημοκρατίας, ο πρωθυπουργός χαρακτήρισε «πράξη δειλίας» την πρόθεση του ΠΑΣΟΚ να δηλώσει «παρών» σε άρθρα με τα οποία εμφανίζεται να συμφωνεί επί της αρχής. Η κυβερνητική επίθεση, ωστόσο, συνοδεύθηκε από σοβαρές εσωτερικές αντιδράσεις στη Νέα Δημοκρατία.

Υπό την πίεση βουλευτών της κυβερνητικής πλειοψηφίας αποσύρθηκε τελικά η πρόταση που αφορούσε το ασυμβίβαστο μεταξύ της ιδιότητας του βουλευτή και του υπουργού. Η υποχώρηση αποκάλυψε τις ενστάσεις που υπήρχαν στο εσωτερικό της «γαλάζιας» Κοινοβουλευτικής Ομάδας και υποχρέωσε την κυβέρνηση να εγκαταλείψει μία από τις πιο επίμαχες παρεμβάσεις της.

Αντίθετα, η διάταξη που αφορά τη θητεία του Προέδρου της Δημοκρατίας παραμένει στο κυβερνητικό σχέδιο, παρότι και γι’ αυτήν έχουν διατυπωθεί επιφυλάξεις από βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας. Η επιλογή αυτή δείχνει ότι το Μέγαρο Μαξίμου επιχειρεί να περιορίσει τις απώλειες, χωρίς να εγκαταλείψει συνολικά τον βασικό κορμό της πρότασής του.

Η απόσυρση της διάταξης για το ασυμβίβαστο ανακοινώθηκε από τον εισηγητή της ΝΔ, Ευριπίδη Στυλιανίδη, ο οποίος υποστήριξε ότι η κυβερνητική υποχώρηση αποδεικνύει την «πολιτική ανωτερότητα», την «αυτοπεποίθηση» και τον σεβασμό της παράταξης προς τη διαδικασία. Η διατύπωση αυτή προκάλεσε πολιτικά σχόλια, καθώς η κυβέρνηση παρουσίασε ως θεσμική αρετή μία αναδίπλωση που προέκυψε έπειτα από έντονες αντιδράσεις στο εσωτερικό της.

Η στρατηγική ΠΑΣΟΚ, η πρώτη ομιλία Δούρου και η σύγκρουση για το άρθρο 16

Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ Νίκος Ανδρουλάκης αναμένεται να ασκήσει σκληρή κριτική στον Κυριάκο Μητσοτάκη, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην κατάσταση του κράτους δικαίου και στις θεσμικές πρακτικές της κυβέρνησης. Η Χαριλάου Τρικούπη κατηγορεί το Μέγαρο Μαξίμου ότι επιδιώκει να επιβάλει τη δική του ατζέντα, χωρίς να δημιουργεί τις προϋποθέσεις για έναν πραγματικό διάλογο μεταξύ των κομμάτων.

Το ΠΑΣΟΚ επιμένει σε τρεις κεντρικούς άξονες: την ενίσχυση των ατομικών δικαιωμάτων, την ουσιαστική θωράκιση του κοινωνικού κράτους και την καθιέρωση ισχυρότερων θεσμικών αντιβάρων απέναντι στην εκτελεστική εξουσία.

Η στάση του κόμματος προβλέπει ότι σε ορισμένες διατάξεις θα δηλώσει «παρών», ώστε να μην επιτευχθεί από την παρούσα Βουλή η πλειοψηφία των 180 ψήφων. Με αυτόν τον τρόπο, η επόμενη αναθεωρητική Βουλή θα χρειαστεί αυξημένη πλειοψηφία για την τελική διαμόρφωση των αλλαγών.

Η σημερινή συνεδρίαση έχει ιδιαίτερη σημασία και για τον ΣΥΡΙΖΑ, καθώς η Ρένα Δούρου θα ανέβει για πρώτη φορά στο βήμα της Ολομέλειας με την ιδιότητα της νέας προέδρου του κόμματος. Η Κουμουνδούρου κατηγορεί την κυβέρνηση για διαδικασίες fast track και για προσπάθεια να περάσει κρίσιμες θεσμικές αλλαγές χωρίς επαρκή πολιτική και κοινωνική διαβούλευση.

Η συζήτηση ξεκίνησε ήδη με σφοδρή αντιπαράθεση ανάμεσα στη Νέα Δημοκρατία και το ΠΑΣΟΚ. Ο Μάκης Βορίδης κατηγόρησε το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης για πολιτική αντίφαση και δειλία, επειδή επιλέγει το «παρών» σε προτάσεις με τις οποίες δηλώνει ότι συμφωνεί σε γενικές γραμμές.

Από την πλευρά του, ο πρόεδρος της Επιτροπής Συνταγματικής Αναθεώρησης κάλεσε το ΠΑΣΟΚ να υπερψηφίσει την αναθεώρηση του άρθρου 16 και να διαμορφώσει την τελική του μορφή στην επόμενη Βουλή, εφόσον τότε διαθέτει την απαιτούμενη κοινοβουλευτική δύναμη.

Ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΠΑΣΟΚ Δημήτρης Μάντζος απάντησε ότι στόχος του κόμματός του είναι η πολιτική αλλαγή μέσω των εκλογών και ξεκαθάρισε ότι δεν πρόκειται να δώσει λευκή επιταγή στην κυβέρνηση. Όπως τόνισε, οι πολίτες είναι εκείνοι που θα κρίνουν τη σύνθεση της επόμενης Βουλής και την κατεύθυνση που θα λάβει η συνταγματική αναθεώρηση.

Παρέμβαση στη συζήτηση έκανε και ο βουλευτής της ΝΔ Θεόδωρος Σκυλακάκης, ζητώντας να αναθεωρηθεί το άρθρο 110 του Συντάγματος, το οποίο καθορίζει τη διαδικασία των συνταγματικών αλλαγών. Προειδοποίησε ότι η χώρα κινδυνεύει να παραμείνει για μία δεκαετία εγκλωβισμένη σε ένα θεσμικό πλαίσιο που σχεδιάστηκε για διαφορετικές κοινωνικές και πολιτικές συνθήκες.

Ο ίδιος κάλεσε τη Νέα Δημοκρατία και τον πρωθυπουργό να αναλάβουν πρωτοβουλία ακόμη και την τελευταία στιγμή, αναδεικνύοντας τις εσωτερικές διαφοροποιήσεις που συνεχίζουν να καταγράφονται στο κυβερνητικό στρατόπεδο.

Στο βήμα βρέθηκε και ο πρώην πρωθυπουργός Γιώργος Παπανδρέου, ο οποίος απηύθυνε κάλεσμα στις δημοκρατικές δυνάμεις να συνδιαμορφώσουν ένα Σύνταγμα προσανατολισμένο στις επόμενες γενιές. Τάχθηκε υπέρ αλλαγών που ενισχύουν τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου, ενώ κατηγόρησε την κυβέρνηση για αυθαιρεσία και αδιαφάνεια.

Ο Γιώργος Παπανδρέου υποστήριξε ότι η επόμενη αναθεωρητική Βουλή θα κρίνει εάν η χώρα θα εδραιώσει μία ευνομούμενη δημοκρατία και εάν θα αξιοποιήσει ή θα χάσει την επόμενη δεκαετία. Στο πλαίσιο αυτό, σημείωσε ότι το διακύβευμα των επόμενων εκλογών θα αφορά τόσο το ποιος θα κυβερνήσει όσο και τον τρόπο με τον οποίο θα ασκείται η εξουσία.

Η πρώτη ψηφοφορία για τις αναθεωρητέες διατάξεις έχει προγραμματιστεί για τη Δευτέρα. Η δεύτερη ψηφοφορία αναμένεται να πραγματοποιηθεί μετά τη θερινή διακοπή των εργασιών της Βουλής, κατά τις τελευταίες ημέρες του Αυγούστου.

Η πορεία της διαδικασίας επιβεβαιώνει ότι η συνταγματική αναθεώρηση εξελίσσεται σε πεδίο σκληρής κομματικής αντιπαράθεσης. Η κυβέρνηση επιδιώκει να εμφανίσει τις προτάσεις της ως μεταρρυθμιστική τομή, όμως η απόσυρση του ασυμβίβαστου, οι εσωτερικές αντιδράσεις στη ΝΔ και η απουσία συναίνεσης υπονομεύουν το αφήγημα μιας συγκροτημένης και ευρείας θεσμικής μεταρρύθμισης.