Συνταξιούχοι στο κόκκινο: Απώλειες έως 45% και αυξήσεις κάτω από τον πληθωρισμό

Σωρευτικές απώλειες που φτάνουν ακόμη και το 45% των αποδοχών τους καταγράφουν οι συνταξιούχοι την τελευταία δεκαεπταετία, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των οργανώσεών τους. Η δραματική συρρίκνωση του εισοδήματος αποδίδεται σε τρεις διαδοχικές κρίσεις, οι οποίες χτύπησαν με ιδιαίτερη ένταση περίπου 2,6 εκατομμύρια πολίτες.

Η πρώτη μεγάλη ανατροπή ήρθε την περίοδο 2010-2018, όταν τα μνημόνια συνοδεύτηκαν από αλλεπάλληλες ονομαστικές περικοπές στις κύριες και επικουρικές συντάξεις. Οι συνταξιούχοι βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή των δημοσιονομικών μέτρων και επωμίστηκαν δυσανάλογο μέρος της προσαρμογής, ενώ παράλληλα αυξήθηκαν σημαντικά τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης για συγκεκριμένες κατηγορίες ασφαλισμένων.

Ακολούθησε η υγειονομική κρίση της περιόδου 2021-2022, η οποία, όπως επισημαίνουν οι εκπρόσωποί τους, είχε βαρύ κοινωνικό και ανθρώπινο κόστος. Η τρίτη πίεση προήλθε από την ενεργειακή κρίση και το κύμα ακρίβειας της τετραετίας 2022-2026, που εξανέμισαν μεγάλο μέρος της αγοραστικής δύναμης και περιόρισαν ακόμη περισσότερο το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα.

Η Ανώτατη Γενική Συνομοσπονδία Συνταξιούχων Ελλάδας υπογραμμίζει ότι ακόμη και η πλήρης επαναφορά της 13ης σύνταξης δεν θα αποκαθιστούσε τις συσσωρευμένες απώλειες. Θα περιόριζε τη συνολική ζημιά μόλις κατά 8,33%, ποσοστό που αποτυπώνει το βάθος της οικονομικής αφαίμαξης που έχει προηγηθεί.

Αυξήσεις κάτω από τον πληθωρισμό και παγωμένες επικουρικές

Η ΑΓΣΣΕ τονίζει ότι οι περικοπές δεν σταμάτησαν με τη λήξη των μνημονίων. Απλώς απέκτησαν διαφορετική μορφή. Οι ονομαστικές μειώσεις αντικαταστάθηκαν από αναπροσαρμογές χαμηλότερες του πραγματικού πληθωρισμού, με αποτέλεσμα οι συντάξεις να χάνουν σταθερά την αγοραστική τους αξία.

Για το 2026 η αύξηση διαμορφώθηκε στο 2,4%, ενώ ο μέσος πληθωρισμός, σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλούνται οι οργανώσεις των συνταξιούχων, κινείται πάνω από το 3,8%. Η απόσταση αυτή μεταφράζεται σε νέα πραγματική μείωση των αποδοχών, την ώρα που οι τιμές σε τρόφιμα, ενέργεια, στέγαση και βασικές υπηρεσίες παραμένουν σε υψηλά επίπεδα.

Την ίδια στιγμή, περίπου 1,3 εκατομμύρια επικουρικές συντάξεις παραμένουν χωρίς αύξηση. Αντίστοιχα, οι συνταξιούχοι που διατηρούν τη λεγόμενη «προσωπική διαφορά» εξακολουθούν να λαμβάνουν περιορισμένες ή μηδενικές αναπροσαρμογές. Ακόμη και φέτος, η αύξηση για αυτή την κατηγορία περιορίστηκε στο μισό, φτάνοντας μόλις στο 1,2%.

Η εικόνα αυτή διαψεύδει το κυβερνητικό αφήγημα περί γενικευμένης βελτίωσης του διαθέσιμου εισοδήματος. Ενώ οι μακροοικονομικοί δείκτες παρουσιάζονται ως απόδειξη ανάκαμψης, οι συνταξιούχοι εξακολουθούν να βλέπουν το εισόδημά τους να υποχωρεί σε πραγματικούς όρους. Η ανάπτυξη που διαφημίζεται από την κυβέρνηση δεν φτάνει σε μια κοινωνική ομάδα που πλήρωσε ήδη βαρύ τίμημα για τη δημοσιονομική προσαρμογή.

Η Συνομοσπονδία επισημαίνει ότι οι συνταξιούχοι αποτελούν τη μοναδική κοινωνική κατηγορία που συνεχίζει να καταγράφει απώλειες στο πραγματικό και διαθέσιμο εισόδημα, παρά τη βελτίωση που εμφανίζουν οι επίσημοι οικονομικοί δείκτες. Για 2,6 εκατομμύρια ανθρώπους, η καθημερινότητα εξακολουθεί να καθορίζεται από περιορισμούς, αυξημένο κόστος διαβίωσης και αποδοχές που δεν καλύπτουν βασικές ανάγκες.

Σύγκρουση για τη 13η και τη 14η σύνταξη

Η νέα παρέμβαση της ΑΓΣΣΕ προκλήθηκε από δηλώσεις της υφυπουργού Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Άννας Ευθυμίου, σύμφωνα με τις οποίες οι συνταξιούχοι φέρονται να έχουν συμφωνήσει να μη χορηγηθεί η 13η σύνταξη.

Ο πρόεδρος της Συνομοσπονδίας, Γιώργος Κοτσιμπογεώργος, απέρριψε κατηγορηματικά τον συγκεκριμένο ισχυρισμό και υπενθύμισε ότι η επαναφορά τόσο της 13ης όσο και της 14ης σύνταξης αποτελεί πάγιο αίτημα όλων των οργανώσεων που εκπροσωπούν τους συνταξιούχους.

Η ΑΓΣΣΕ σημειώνει ότι το αίτημα έχει κατατεθεί επανειλημμένα με έγγραφες και προφορικές παρεμβάσεις προς την κυβέρνηση. Υποστηρίζει ότι οι δύο πρόσθετες συντάξεις δεν αποτελούν προαιρετική παροχή, καθώς οι ασφαλισμένοι κατέβαλλαν εισφορές σε όλη τη διάρκεια του εργασιακού τους βίου.

Οι οργανώσεις απορρίπτουν επίσης την κυβερνητική πρακτική των έκτακτων επιδομάτων ύψους 200, 300 ή 400 ευρώ, τα οποία παρουσιάζονται κατά καιρούς ως μορφή 13ης σύνταξης. Όπως επισημαίνουν, πρόκειται για αποσπασματικές ενισχύσεις που χορηγούνται σε περιορισμένο αριθμό δικαιούχων και δεν αποκαθιστούν τις θεσμοθετημένες παροχές που καταργήθηκαν.

Η πολιτική διαχείριση του ζητήματος αποκαλύπτει το χάσμα ανάμεσα στις κυβερνητικές εξαγγελίες και στην πραγματικότητα των συνταξιούχων. Μετά από δεκαεπτά χρόνια περικοπών, παγωμένων αποδοχών και αυξήσεων χαμηλότερων του πληθωρισμού, η κυβέρνηση επιμένει σε προσωρινά επιδόματα, αποφεύγοντας τη μόνιμη αποκατάσταση της 13ης και της 14ης σύνταξης.

Οι συνταξιούχοι ζητούν την απόδοση όσων θεωρούν ότι αντιστοιχούν στις εισφορές μιας ολόκληρης ζωής. Η πραγματική επαναφορά των πρόσθετων συντάξεων, η αύξηση των επικουρικών και η πλήρης κατάργηση της προσωπικής διαφοράς βρίσκονται στον πυρήνα των διεκδικήσεών τους, απέναντι σε μια κυβερνητική πολιτική που εξακολουθεί να αφήνει τις απώλειες να συσσωρεύονται.