Η στρατιωτική επιχείρηση των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ στο Ιράν συνιστά ευθεία παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου. Η εξέλιξη αυτή διαμορφώνει νέα δεδομένα στη Μέση Ανατολή και δημιουργεί συνθήκες αυξημένης αβεβαιότητας για την επόμενη ημέρα.
Η επιχείρηση δεν διαμορφώνει προϋποθέσεις ανατροπής του θεοκρατικού καθεστώτος της Τεχεράνης. Αντίθετα, ενισχύει δύο πιθανά σενάρια με σοβαρές συνέπειες για την περιφερειακή σταθερότητα.
Η ασάφεια στους διακηρυγμένους στόχους εντείνει την εικόνα στρατηγικής σύγχυσης. Ο Ντόναλντ Τραμπ είχε δηλώσει ότι το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν είχε σχεδόν εξαλειφθεί. Σε μεταγενέστερο χρόνο, Αμερικανός απεσταλμένος υποστήριξε ότι η Τεχεράνη απείχε ελάχιστο διάστημα από την απόκτηση πυρηνικού όπλου. Ακολούθησαν αναφορές σε απειλή βαλλιστικών πυραύλων κατά των Ηνωμένων Πολιτειών και στη συνέχεια τοποθετήσεις περί αλλαγής καθεστώτος. Η διαδοχή αυτών των δηλώσεων αποτυπώνει έλλειψη σταθερού πλαισίου στόχων.
Το πρώτο σενάριο αφορά εσωτερική ανατροπή με επικράτηση στρατιωτικής ηγεσίας. Το ιρανικό σύστημα εξουσίας στηρίζεται σε δύο πυλώνες: το θεοκρατικό συμβούλιο και την Επαναστατική Φρουρά, γνωστή ως Islamic Revolutionary Guard Corps. Η Φρουρά διαθέτει ισχυρό στρατιωτικό και οικονομικό αποτύπωμα, δίκτυα επιρροής και παρουσία σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.
Ενδεχόμενη απομάκρυνση των μουλάδων χωρίς αποδυνάμωση της Επαναστατικής Φρουράς οδηγεί σε συγκέντρωση εξουσίας σε στρατιωτικό σχήμα. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να επιφέρει πρόσκαιρη σταθερότητα στο εσωτερικό, χωρίς να ανταποκρίνεται στα αιτήματα κοινωνικών ομάδων που διεκδικούν πολιτικές ελευθερίες. Παράλληλα, μια νέα ηγεσία με πιο πραγματιστικά χαρακτηριστικά θα μπορούσε να θεωρηθεί διαχειρίσιμη από τη White House. Τα κράτη του Κόλπου εκτιμούν ότι μια ισχυρή και αυτόνομη Επαναστατική Φρουρά αυξάνει τον περιφερειακό κίνδυνο.
Το δεύτερο σενάριο αφορά εκτεταμένη αποδιοργάνωση. Η αποδυνάμωση των κρατικών δομών ενδέχεται να οδηγήσει σε συγκρούσεις μεταξύ σκληροπυρηνικών, μεταρρυθμιστικών τάσεων, εθνοτικών μειονοτήτων και ένοπλων ομάδων. Το Ιράν αποτελεί πολυεθνοτική κοινωνία, με Κούρδους, Άραβες του Αχβάζ, Μπαλούχους, Αζέρους και Τουρκμένους. Σε συνθήκες κενού εξουσίας, οι εσωτερικές εντάσεις αποκτούν νέα δυναμική. Οι χώρες του Κόλπου αξιολογούν ένα τέτοιο ενδεχόμενο ως παράγοντα γενικευμένης αποσταθεροποίησης.
Αναλύσεις που δημοσιεύθηκαν σε μέσα όπως η The Wall Street Journal, οι The New York Times και το The Economist συγκλίνουν στην εκτίμηση ότι τα πλήγματα ενδέχεται να ενισχύσουν τις σκληρές γραμμές στο εσωτερικό της Τεχεράνης. Σε περιβάλλον εξωτερικής στρατιωτικής πίεσης, η κρατική συνοχή τείνει να ενισχύεται γύρω από τον μηχανισμό ασφαλείας.
Η Central Intelligence Agency αποτιμά ότι οι επιδρομές μπορεί να επιφέρουν στρατιωτική φθορά, με παράλληλη πολιτική συσπείρωση. Οι αντικαθεστωτικές δυνάμεις παραμένουν περιορισμένης επιρροής απέναντι σε ένα οργανωμένο σύστημα εσωτερικής ασφάλειας. Η απουσία σαφούς σχεδίου πολιτικής μετάβασης διαμορφώνει περιβάλλον αβεβαιότητας για τη διαχείριση της επόμενης φάσης.
Στο επίπεδο της ισραηλινής στρατηγικής, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου κινείται με στόχο τον περιορισμό της ιρανικής επιρροής. Η αποδυνάμωση της Τεχεράνης συνεπάγεται περιορισμό της παρουσίας της στη Συρία, εξασθένηση της Hezbollah και μείωση της υποστήριξης προς σιιτικές πολιτοφυλακές σε Ιράκ και Υεμένη. Η στρατηγική αυτή επηρεάζει τη συνολική ισορροπία ισχύος στη Μέση Ανατολή.
Οι εξελίξεις διαμορφώνουν ένα περιβάλλον αυξημένου ρίσκου. Η επιχείρηση καταγράφεται ως παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου, χωρίς σαφή πολιτικό ορίζοντα για την επόμενη ημέρα. Τα σενάρια που αναπτύσσονται κινούνται μεταξύ στρατιωτικής συγκέντρωσης εξουσίας και ευρύτερης αποσταθεροποίησης. Η περιοχή εισέρχεται σε περίοδο έντονης γεωπολιτικής αβεβαιότητας με ανοιχτά μέτωπα και ρευστές ισορροπίες.
