Η εικόνα που εκτυλίχθηκε στα υποτιθέμενα εγκαίνια του νέου Τμήματος Επειγόντων Περιστατικών στο Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Νίκαιας δεν είχε τίποτε το πανηγυρικό. Αντιθέτως, αποτέλεσε ένα από τα πλέον ωμά στιγμιότυπα της σύγχρονης ελληνικής πραγματικότητας: επικοινωνιακή σκηνοθεσία, θεσμική υποκρισία, αστυνομική βία και φίμωση της κοινωνικής διαμαρτυρίας, όλα συμπυκνωμένα σε μία «φιέστα» που υποτίθεται ότι αφορούσε τη δημόσια υγεία.
Όπως αποκάλυψε στη ραδιοφωνική εκπομπή «Δια Πυρός» ο Δημήτρης Ζιαζιάς, επιμελητής παθολογίας του νοσοκομείου, τα εγκαίνια για τα οποία κόπηκαν κορδέλες και στήθηκαν κάμερες δεν αφορούσαν καν ένα νέο έργο. Το ΤΕΠ είχε τεθεί σε λειτουργία ήδη πριν από ενάμιση μήνα, εκτάκτως και μέσα στη νύχτα, όταν το παλαιό τμήμα είχε καταρρεύσει από τον όγκο των ασθενών. Δεν επρόκειτο για οργανωμένο άνοιγμα, αλλά για πράξη ανάγκης, προκειμένου να στοιβαχθούν προσωρινά σαράντα με σαρανταπέντε άνθρωποι που δεν είχαν πού αλλού να νοσηλευθούν. Υπό αυτό το πρίσμα, η τελετή δεν εξυπηρετούσε καμία υγειονομική σκοπιμότητα· εξυπηρετούσε αποκλειστικά τις «ανάγκες της εικόνας».
Η πραγματικότητα του κτιρίου, όπως την περιέγραψε ο γιατρός, είναι αποκαλυπτική: ένα ΤΕΠ που έχει ήδη πλημμυρίσει επανειλημμένως, με νερά να στάζουν από τους τοίχους κάθε φορά που βρέχει, προκαλώντας ζημιές και καθιστώντας σαφή την ύπαρξη σοβαρών κακοτεχνιών. Ένα έργο που διαφημίζεται ως «αναβάθμιση» και «εκσυγχρονισμός» αποδεικνύεται, στην πράξη, σύμβολο της κακοδιαχείρισης, της σπατάλης δημόσιου χρήματος και της εργολαβικής αρπαχτής. Οι φορολογούμενοι πληρώνουν, οι εργολάβοι εισπράττουν, και το αποτέλεσμα δεν αντέχει ούτε μία καταιγίδα.
Ωστόσο, όπως τόνισε ο Δημήτρης Ζιαζιάς, το μείζον πρόβλημα του Εθνικού Συστήματος Υγείας δεν είναι τα ντουβάρια. Είναι οι άνθρωποι. Και στο Γενικό Κρατικό Νίκαιας η υποστελέχωση έχει λάβει πλέον χαρακτηριστικά υγειονομικού ακρωτηριασμού. Πριν από μόλις ενάμιση μήνα, το νοσοκομείο έχασε δεκαπέντε θέσεις ειδικευόμενων παθολογίας, γεγονός που μεταφράζεται σε απώλεια περίπου του ενός τρίτου του δυναμικού του. Ένα νοσοκομείο πρώτης γραμμής, που εξυπηρετεί κυρίως λαϊκά στρώματα, καλείται να λειτουργήσει με δραματικά μειωμένο προσωπικό, σε μια περιοχή όπου οι ανάγκες είναι τεράστιες και διαρκείς.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η κοινωνική αντίδραση δεν άργησε να εκδηλωθεί. Περίπου τριακόσια άτομα –εργαζόμενοι, ασθενείς, σύλλογοι και φορείς της περιοχής– συγκεντρώθηκαν για να διαμαρτυρηθούν και να απαιτήσουν το αυτονόητο: να ακουστούν. Να προσεγγίσουν τον Υπουργό Υγείας και να του μεταφέρουν την πραγματική κατάσταση. Αντί για διάλογο, όμως, συνάντησαν κλούβες, ασπίδες και γκλομπ.
Η παρουσία των ΜΑΤ και η χρήση βίας για την απώθηση πολιτών από έναν υπουργό που υποτίθεται ότι επισκέπτεται δημόσιο νοσοκομείο, συνιστούν θεσμική εκτροπή. Η εικόνα είναι βαθιά συμβολική: η δημόσια υγεία περιφρουρείται όχι από γιατρούς και νοσηλευτές, αλλά από δυνάμεις καταστολής. Η πολιτική ηγεσία δεν έρχεται να ακούσει· έρχεται να προστατευθεί από την κοινωνία.
Στο αποκορύφωμα αυτής της έντασης, ο Δημήτρης Ζιαζιάς βρέθηκε με χειροπέδες. Προσωρινά κρατούμενος, χωρίς σαφή αιτιολογία, απλώς επειδή βρέθηκε στην πρώτη γραμμή της διαμαρτυρίας. Η εικόνα ενός γιατρού, επιμελητή παθολογίας, να συλλαμβάνεται επειδή ζητά προσωπικό, ασφάλεια και αξιοπρέπεια για τους ασθενείς του, δεν αποτελεί απλώς προσωπική περιπέτεια. Είναι σύμπτωμα μιας χώρας όπου η διαμαρτυρία ποινικοποιείται και η αλήθεια αντιμετωπίζεται ως απειλή.
Ο ίδιος, ωστόσο, αρνήθηκε να μετατρέψει το γεγονός σε ατομικό δράμα. Επέμεινε στην ουσία. Και η ουσία, όπως επανέλαβε, είναι μία: η δημόσια, δωρεάν υγεία δεν μπορεί να αφεθεί στα χέρια της αγοράς. Ήδη έχει μετατραπεί σε εμπόρευμα, με τον πολίτη να πληρώνει πολλαπλά –μέσω φόρων, εισφορών και άμεσων δαπανών– για υπηρεσίες που συνεχώς υποβαθμίζονται. Αυτό δεν αποτελεί «μεταρρύθμιση». Είναι κοινωνική αδικία.
Το κάλεσμα που απηύθυνε δεν περιορίζεται στους υγειονομικούς. Απευθύνεται στους ίδιους τους ασθενείς, στους κατοίκους των λαϊκών συνοικιών, σε όλους όσοι χρειάστηκαν ή θα χρειαστούν κάποτε το δημόσιο σύστημα υγείας. Να οργανωθούν, να συγκροτήσουν συλλογικότητες, να κάνουν τη διεκδίκηση της υγείας προσωπική τους υπόθεση. Διότι χωρίς κοινωνική πίεση, χωρίς συλλογική απαίτηση, η πορεία προς την πλήρη εμπορευματοποίηση θεωρείται δεδομένη.
Η σκηνή στη Νίκαια δεν ήταν ένα μεμονωμένο επεισόδιο. Ήταν ένας καθρέφτης. Ένας καθρέφτης που δείχνει πού οδηγεί η πολιτική των βιτρινών, των κορδελών και των δελτίων Τύπου, όταν αποσυνδέεται πλήρως από την πραγματικότητα των νοσοκομείων και των ανθρώπων που τα κρατούν όρθια. Και όσο αυτή η πραγματικότητα αντιμετωπίζεται με ΜΑΤ αντί με λύσεις, τόσο η κρίση της δημόσιας υγείας θα μετατρέπεται σε κρίση δημοκρατίας.
