Νέα κινητικότητα καταγράφεται γύρω από το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, γνωστό ως Great Sea Interconnector, καθώς ο ΑΔΜΗΕ προχωρά στην υποβολή αιτήματος χρηματοδότησης προς την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων.
Η εξέλιξη δημιουργεί συγκρατημένη αισιοδοξία για την πορεία ενός έργου που έχει περάσει από διαδοχικές καθυστερήσεις, πολιτικές επιφυλάξεις και γεωπολιτικές πιέσεις. Το κρίσιμο ζήτημα παραμένει αν η νέα ώθηση θα οδηγήσει σε πραγματική εκτέλεση του έργου ή αν θα εμφανιστούν νέα εμπόδια, κυρίως από την πλευρά της Τουρκίας.
Διπλωματικές πηγές και στελέχη της ενεργειακής αγοράς ερμηνεύουν τη συμφωνία Ελλάδας και Κύπρου ως προσπάθεια επανεκκίνησης του project σε πιο σταθερή βάση. Οι δύο πλευρές στηρίζουν πλέον την υποβολή αιτήματος χρηματοδότησης από τον ΑΔΜΗΕ προς την ΕΤΕπ, με στόχο να καλυφθεί μέρος του σημαντικού χρηματοδοτικού κενού που εξακολουθεί να υπάρχει.
Στήριξη από Βρυξέλλες στο έργο της διασύνδεσης
Η σχετική συζήτηση έγινε στο περιθώριο του άτυπου συμβουλίου των υπουργών Ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Κύπρο. Στη διαδικασία συμμετείχαν ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, ο Κύπριος υπουργός Ενέργειας Μιχάλης Δαμιανός, ο υφυπουργός Νίκος Τσάφος, ο Ευρωπαίος Επίτροπος Ενέργειας Dan Jorgensen, ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του ΑΔΜΗΕ Μάνος Μανουσάκης και ο αντιπρόεδρος της ΕΤΕπ Ιωάννης Τσακίρης.
Στο ίδιο πλαίσιο, οι εμπλεκόμενες πλευρές προέτρεψαν τον ΑΔΜΗΕ, ως φορέα υλοποίησης του έργου, να αποστείλει επίσημο αίτημα χρηματοδότησης προς την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων. Η κίνηση αυτή θεωρείται κομβική, καθώς μπορεί να επηρεάσει την τελική χρηματοδοτική διάρθρωση του έργου και να δώσει νέα αξιοπιστία στην προοπτική υλοποίησής του.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η επαναβεβαίωση της ευρωπαϊκής στήριξης. Ο Επίτροπος Ενέργειας υπενθύμισε ότι το έργο έχει ήδη εξασφαλίσει κοινοτική χρηματοδότηση ύψους 680 εκατ. ευρώ, ως έργο κοινού ενδιαφέροντος, ενώ έχει χαρακτηριστεί από την Κομισιόν ως ένας από τους οκτώ ενεργειακούς διαδρόμους με προτεραιότητα για την ολοκλήρωση της Ενεργειακής Ένωσης.
Ο Dan Jorgensen υπογράμμισε ότι η διασύνδεση μπορεί να ενισχύσει την περιφερειακή ασφάλεια εφοδιασμού, να συμβάλει στην ενοποίηση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και να επιταχύνει την αξιοποίηση φθηνής και βιώσιμης ανανεώσιμης ενέργειας στην Ανατολική Μεσόγειο. Η αναφορά του αποκτά αυξημένη βαρύτητα σε μια περίοδο νέας ενεργειακής αβεβαιότητας, με φόντο τις γεωπολιτικές αναταράξεις στη Μέση Ανατολή και τη συνεχιζόμενη εξάρτηση της Ευρώπης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.
Το χρηματοδοτικό αίτημα του ΑΔΜΗΕ
Σύμφωνα με πληροφορίες από τις Βρυξέλλες, ο ΑΔΜΗΕ αναμένεται να υποβάλει το αίτημα χρηματοδότησης προς την ΕΤΕπ μέσα στο επόμενο δεκαήμερο. Το έργο έχει συνολικό προϋπολογισμό που προσεγγίζει τα 2 δισ. ευρώ, ενώ μέχρι σήμερα έχει εξασφαλίσει ευρωπαϊκή χρηματοδότηση 680 εκατ. ευρώ.
Ο ΑΔΜΗΕ υπολογίζεται ότι έχει ήδη δαπανήσει περίπου 300 εκατ. ευρώ, ενώ εξακολουθεί να αναζητείται πρόσθετο κεφάλαιο περίπου 1 δισ. ευρώ. Πηγές αναφέρουν ότι το αίτημα προς την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων αναμένεται να κινηθεί ακριβώς σε αυτό το ύψος.
Η ΕΤΕπ θα εξετάσει το αίτημα μέσα από διαδικασία αξιολόγησης του έργου. Η τράπεζα θα προχωρήσει σε due diligence, προκειμένου να αποκτήσει πλήρη εικόνα για τα τεχνικά χαρακτηριστικά, το κόστος, τους κινδύνους, τη χρηματοοικονομική βιωσιμότητα και τη συνολική προοπτική του Great Sea Interconnector.
Με βάση τα αποτελέσματα αυτής της αξιολόγησης θα διαμορφωθεί και η τελική πρόταση χρηματοδότησης. Η διαδικασία αυτή θεωρείται κρίσιμη, καθώς θα δείξει αν το έργο μπορεί να σταθεί επενδυτικά και να περάσει από το επίπεδο των πολιτικών δηλώσεων στο στάδιο της ουσιαστικής υλοποίησης.
Ο τουρκικός παράγοντας και οι γεωπολιτικές ισορροπίες
Το καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου έχει καθαρή ενεργειακή διάσταση, όμως η γεωπολιτική του σημασία είναι εξίσου μεγάλη. Η πιθανή επέκταση της διασύνδεσης μέχρι το Ισραήλ ενισχύει ακόμη περισσότερο τον στρατηγικό χαρακτήρα του έργου, καθώς το εντάσσει στον ευρύτερο ενεργειακό χάρτη της Ανατολικής Μεσογείου.
Η Τουρκία έχει εκφράσει επανειλημμένα την αντίθεσή της στο project, τόσο σε επίπεδο δηλώσεων όσο και μέσω κινήσεων αποτροπής με τη ναυτική της παρουσία. Ο Ταγίπ Ερντογάν επαναλαμβάνει συχνά ότι κανένα μεγάλο έργο στη Μεσόγειο δεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς τουρκική συμμετοχή ή συγκατάθεση.
Η στάση της Άγκυρας αποτελεί τον μεγαλύτερο γεωπολιτικό γρίφο για την επόμενη φάση του έργου. Η Αθήνα, η Λευκωσία και οι Βρυξέλλες καλούνται να διαχειριστούν ένα σύνθετο περιβάλλον, στο οποίο η ενεργειακή διασύνδεση συνδέεται άμεσα με κυριαρχικά δικαιώματα, θαλάσσιες ζώνες και περιφερειακές ισορροπίες ισχύος.
Το ζητούμενο πλέον είναι αν η νέα ευρωπαϊκή στήριξη και το χρηματοδοτικό άνοιγμα προς την ΕΤΕπ θα μπορέσουν να θωρακίσουν πολιτικά και οικονομικά το έργο. Η επόμενη περίοδος θα δείξει αν το Great Sea Interconnector θα μπει σε πραγματική τροχιά υλοποίησης ή αν θα παραμείνει δέσμιο των γνωστών καθυστερήσεων και των γεωπολιτικών πιέσεων στην Ανατολική Μεσόγειο.
